Bavuujap Ondar
| Bavuujap Ondar | |
|---|---|
| Doğum | 24 Ekim 1940 Kök-Terek, Süt-Höl, Tuva Cumhuriyeti |
| Ölüm | 2023 |
| Meslek | Yazar, şair |
| Milliyet | Tıva |
Bavuujap Ondar (Tuvaca: Ондар, Бавуужап Чадамба оглу / Bavuujap Çadambaoğlu Ondar) (24 Ekim 1940; Kök-Terek, Çağdaş Tuva edebiyatında eserler bırakan öğretmen, yazar ve şairdir.[1]
Hayatı ve Eserleri
[değiştir | kaynağı değiştir]Bavuujap Ondar Çadambaoğlu, 24 Ekim 1940 tarihinde doğmuştur. O Hör-Taygalıdır. Kızılda Devlet Öğretmen Enstitüsü'nü bitirmiştir. Çok yıl Sug-Aksı ortaokulunda fizik, matematik derslerinde öğretmenlik yapmıştır. Kendisi matematik ve fizik öğretmeni de olsa onun çocuklar için yazdığı şiirleri, anaokullarında verilen eğitim ve dersler, ilkokullarda eğitim çalışmaları da vardır.
Sug-Aksı'da ulusçu teşkilatlanmalar ile "Bilig" derneğinin başkanlığını da yapmıştır.
Onun gençliğinde yazdığı "Arbay-Hoor" (bestesi Karakat Oorjak'ın) adlı şarkısı halk tarafından çok sevilmiştir. O şarkı onun ulusçu yönü ile tanınmasını sağlar. Biçe-ool Ondar'ın bestesi ile onun bazı şarkıları Tıva'da ödüllendirilmiştir.
Yazarın ilk eseri "Tölge Bijii" (1997), sonra "Teve Töptüg Tıva Çuragay" (2005) adlı eserleri yayınlanmıştır. Bu kitap onun üçüncü kitabıdır. Bavuujap, Rusya'nın ünlü ressamı Tovariştay'ın yakın akrabasıdır. Tovarişçtay Ondar Tıva'nın ilk profesyonel heykeltraşı oluup Moskova Surikova Sanat Enstitüsünden mezundur. Onun oğlu Bayza da ağabeyinin bitirdiği Surikov Resim Akademisini bitirmiş, bilindik bir heykeltraştır. Tovarişçtay Ondar "Tiilettirbeen Arat", "Kadarçı" heykellerinin yapıcısıdır. Buyan-Badırgı Noyan'ın heykelini yaparken 1999 yılında hayatını kaybetmiştir. O heykeli de heykeltraşın ağabeyi Bavuujap Ondar'ın oğlu, Tıva'nın ulusçu sanatkarı Bayza Ondar tamamlamıştır.
Bavuujap Ondar şiirlerini daha geniş kitlelere ulaştırmaya başlar. Yazıları Tıva gazeteleri ve Uluğ-Hem dergisinde de yayınlanır.
"Süt-Höl Dalgaları" (Сүт-Хөлдүң чалгыглары) adlı edebiyat derneğinin başkanlığını yapmıştır.
Eski Türk pazırığı Kök-El yakınlarında yaşamış olan destancı Çadamba'nın soyundan böyle kişilerin çıkması ilginç ve nadir olarak görülür.
Türk halkımın balbalları anlamındaki Türk çonum köjeeleri (Tuvaca: Түрк чонум кѳжээлери) adlı şiiri şarkı olarak Tıva'nın ünlü şarkıcısı Borbaana Barjay tarafından klibi yapılmıştır.
Bazı eserleri:
- Tölge Bijii (1997)
- Teve Töptüg Tıva Çuragay (2005)
Yazar Bavuujap Ondar, 2023 yılında ölse de onun Tıva kültürünü anlatan bir çok çalışması Tıva edebiyatının hazinesi olarak durmaktadır.
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ "Ондар Бавуужап Чадамбаевичиниң 85 харлаанынга | Национальная библиотека республики Тыва им. Александра Сергеевича Пушкина". tuva-library.ru. Erişim tarihi: 29 Aralık 2025.
