Asma haçı

Asma haçı (Gürcüce: ჯვარი ვაზისა, "cvari vazisa"), Gürcü haçı veya Azize Nino haçı olarak da bilinir, Gürcü Ortodoks Kilisesi'nin önemli bir sembolüdür ve geçmişi muhtemelen Hristiyanlığın İberya Krallığı'nda resmi din haline geldiği MS 4. yüzyıla kadar uzanmaktadır.

Asma haçı, yatay kollarının hafifçe sarkmasıyla tanınır. Geleneksel anlatılar, 4. yüzyılın başlarında İberya'da (günümüzde güney ve doğu Gürcistan ile Türkiye'nin kuzeydoğu kesimine karşılık gelen bölge) Hristiyanlığı vaaz eden ve Kapadokyalı bir kadın olan Azize Nino'yu bu alışılmadık haç şekliyle ilişkilendirir.^[1] Efsaneye göre Nino, asma haçını Meryem Ana'dan almış (veya alternatif olarak, Mtsheta'ya giderken kendisi yaratmış) ve kendi saçlarıyla sararak sabitlemiştir. Gürcistan'a gerçekleştirdiği misyonunda bu haçı da yanında götürmüştür. Bununla birlikte, kendine özgü sarkık kollarıyla bilinen haç tasviri, erken modern döneme kadar ortaya çıkmamıştır.

Geleneksel anlatılara göre, Azize Nino haçı 541 yılına kadar Mtsheta'daki Svetitshoveli Katedrali'nde muhafaza edilmiştir. İran istilaları sırasında Ermenistan'a götürülmüş ve Gürcistan Kralı IV. Davit'in 1124 yılında Ermeni şehri Ani'yi Müslümanlardan geri alıp haçı Mtsheta'ya getirmesine kadar orada kalmıştır. Gürcistan Kralı III. Vahtang (1303-1307) döneminde bu haç Azize Nino'nun hayatından sahnelerle süslenmiş özel bir muhafazaya yerleştirilmiştir. Gürcistan 1720'lerde İran ve Osmanlı istilalarına maruz kaldığında, haç daha güvenli bölgelere, Gürcistan dağlarındaki Ananuri'ye götürülmüştür. Oradan, Gürcü piskopos Timote haçı, önce Moskova'da, sonra da Lıskovo'da ikamet eden göçmen Gürcü prensi Bakar'a vermiştir. Gürcistan Kralı II. Erekle, Bakar'ın ailesinden kutsal emaneti Gürcistan için geri almaya çalışმი;, ancak başarılı olamaმი;ტირ. 1801 yılında Bakar'ın torunu Giorgi, haçı Rus çarı I. Aleksander'a sunmuş ve çar haçı, Gürcistan'ın Rus İmparatorluğu'nca ilk edilmesinin ardından 1802'de Gürcistan'a iade etmiştir. O zamandan beri haç, Gürcistan'ın Tiflis şehrindeki Sioni Katedrali'nde muhafaza edilmektedir.^[2]

Gürcü Ortodoks Kilisesi Patriklği tarafından 1978 yılında, asma haçının Gürcüce adı olan "ჯვარი ვაზისა" ("cvari vazisa") adıyla bir dergi yayımlanmıştır.^[3]

Galeri

Tiflis Sioni Katedrali'ndeki asma haçı.
Gürcistan'da Vardzia mağara manastırındaki bir kapıda asma haçı.

Kaynakça

^ "The Grapevine Cross". Time. 19 Nisan 2010.
^ "საქართველოს სიწმინდეები - ჯვარი ვაზისა" ["Asma Haçı"] (Gürcüce). 28 Eylül 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Nisan 2007.
^ "ჯვარი ვაზისა", 1978, Sayı 1

[time-1] "The Grapevine Cross". Time. 19 Nisan 2010.

[2] "საქართველოს სიწმინდეები - ჯვარი ვაზისა" ["Asma Haçı"] (Gürcüce). 28 Eylül 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Nisan 2007.

[3] "ჯვარი ვაზისა", 1978, Sayı 1

[1]

[2]

[3]

g t d Haçlar
Modern kullanımda	Alcoraz Anchored/Saint Clement Anuradhapura Büyük melekler Başpiskoposluk Armenian Arrow/Barby Balkenkreuz Bolnisi Bottony Branch Bulgarian Burgonya Byzantine Calvary Camargue Canterbury Catherine wheel Kelt değişik Cercelée Coptic Cossack Crosslet Fitchy Crucifix Cruciform halo Double Etiyopya Evangelists Fleury Fitchy Forked Fourchy Fylfot Globus cruciger Archbishop's variant Gnostic Asma haçı/Azize Nino Greek Greek Orthodox Huguenot Demir Jeremiah Jerusalem/Crusaders Kudüs (Krallık) Latin/Roman Macedonian Maltese Marada Marian Maruni Moline İskandinav Novgorod Occitan Order of Christ Papalık Patonce Pattée Fitchée Patrik Pommy Portate/Saint Gilbert Potent Quadrate Resistance Ringed Russian Russian Orthodox Salem Saltir/Aziz Andreas Saint Chad Saint David Floriyan Aziz Yorgi Saint James/Santiago Saint John Aziz Patrik Petrus Filipus Saint Piran Saint Thomas Serbian Serbian Orthodox Short Sword Doğu Süryani Batı Süryani Tau/Saint Anthony
Tarihi	Avellane Aviz Black Blanc croix rouge Brigid Carolingian Chouan Consecration Coptic Coptic (Early) Krampon haçı Crown Cuthbert Engrailed Erminée Gammadion Jewelled Katanga Lazarus Lorraine Neith Nestorian Peñalba Pierced Quarterly Saint Alban Saint Julian Tapınak Şövalyeleri Töton Şövalyeleri Two-barred Victory Voided
Kullanım amacı	Altar Blessing Conciliation Heraldry Nordic Pisan High Market Mercat Memorial Mission Necklace Pectoral Plague Preaching Processional Lalibela Rood/Triumphal cross Summit Wayside
Hristogramlar, Hi Ro'lar	Chi Rho IX monogram Labarum Signum manus Staurogram/Monogrammatic/Taf Ro
İlgili	Ankh Armenian eternity sign Ichthys Irminsul Kolovrat Lauburu Mjölnir Rose Rota Solomon's knot Scientology Shamrock Shield of the Trinity Güneşçarkı Güneş Svastika Triskelyon/Üçlü Sarmal Descriptions in antiquity of the execution cross List of tallest crosses in the world
Hristiyanlık