Aristakes Lastivertsi
Aristakes Lastivertsi (Ermenice: Արիստակէս Լաստիվերցի;[a] y. 1002 - 1080)[1] Orta Çağ Ermeni tarihçisi ve kronik yazarıdır. Birçok eserin yazarı olan Aristakes'in tarih yazımı alanındaki en değerli katkısı, Bagratid Ermenistan'ın Bizans İmparatorluğu ve Gürcistan ile ilişkilerini, 11. yüzyıldaki Selçuklu istilalarını ve Selçuklular tarafından Hristiyanlara yapıldığını iddia ettiği işkenceleri anlatan "Çevremizde Yaşayan Yabancı Halkların Çektiği Acılar Hakkında Tarih" [b] adlı eseridir.
Hayatı
[değiştir | kaynağı değiştir]Bir zamanlar Lastivard veya Lastivert adlı bir köyde doğduğuna inanılan Aristakes'in, artık bilim insanları yeri bilinmeyen Lastiver adlı bir köyde doğduğuna inanıyor.[3] Hayatı hakkındaki ayrıntılar parçalıdır. Doğum tarihi 1002 olarak tahmin edilmekte ve 1079'da tarihini tamamladıktan kısa bir süre sonra yaşlılıkta öldüğü varsayılmaktadır. Bir vardapet olarak, Hristiyan teolojisi ve retoriği konusunda oldukça bilgiliydi ve Yunanca ve muhtemelen birkaç başka dil biliyordu. 1072'den 1079'a kadar, bir hamisinin desteği olmadan, kendi gözleriyle şahit olduğu dönemin tarihini anlatan tarihini yazmıştır. 25 bölümden ve eşsiz bir Ferâğ kaydından oluşan Aristakes, 1047-1048 Selçuklu istilalarından 1064'te Ani'nin ele geçirilmesine ve 1071'deki Malazgirt Meydan Muharebesi'ne kadar olan olayları anlatmaktadır.[4]
El yazması tarihi
[değiştir | kaynağı değiştir]Lastivertsi'nin tarihine ait günümüze ulaşan 25'ten fazla el yazması bulunmaktadır; bunların en eskisi 14. yüzyılda başlanmış ve 1567'de tamamlanmıştır. 1599'da kopyalanan bir el yazması dışında diğerleri 18. ve 19. yüzyıllarda üretilmiştir.[5]
Notlar
[değiştir | kaynağı değiştir]Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ Manukyan, Gurgen (1971). "Introduction". Abrahamyan, A. (Ed.). Aristakes Lastivertsʻi: Patmutʻyun Արիստակես Լաստիվերցի: Պատմություն [Aristakes Lastivertsi: History] (PDF) (Ermenice). Erivan: Hayastan. ss. vii-viii – National Library of Armenia vasıtasıyla.
- ^ Yuzbashyan, Karen, (Ed.) (1963). Patmutʻiwn Aristakisi Lastiverttsʻwoy Պատմութիւն Արիստակիսի Լաստիվերտցւոյ (Ermenice). Erivan: Haykakan SSṚ Gitutʻyunneri Akademiayi hratarakchʻutʻyun. s. 19.
- ^ Manukyan, "Introduction", p. vii.
- ^ Manukyan, "Introduction", pp. x-xi.
- ^ Andrews, T. L. (2016). Dunphy, G. (Ed.). "Aristakēs Lastivertcʿi"
. Encyclopedia of the Medieval Chronicle Online. Brill. doi:10.1163/2213-2139_emc_SIM_0022130 Nisan 2024.
Dış bağlantılar
[değiştir | kaynağı değiştir]- Full online translation of Aristakes's history by Robert Bedrosian (mirror if main site is unavailable)
- 1963 critical edition of Aristakes Lastivertsi's history at the Digital Library of Armenian Literature
