Agora Meyhanesi
| Tip | Meyhane |
|---|---|
| Endüstri | Gıda üretimi |
| Kuruluş | 1890 |
| Kurucu | Asteri Dulidis |
| Genel merkezi | Balat, Fatih, , |
| Önemli kişiler | Ahmet Arı (şef) |
| Ürün | Türk mutfağı |
| Sahibi | Ersin kalkan |
| Web sitesi | https://agora1890.com/ |
Agora Meyhanesi, (veya Agora 1890) 1890 yılında gemi kaptanlığı yapan Rum kökenli Türk vatandaşı Asteri Dulidis tarafından Türkiye'de İstanbul ilinin, Fatih ilçesi, Balat mahallesinde bulunan Çıfıtçı Çarşısı'nda kurulmuş, tarihi bir meyhanedir.[1] Gault & Millau Rehberi'nde 1 şapka ile ödüllendirilmiş, 11.2/20 puan almıştır.[2] Şef Ahmet Arı tarafından meyhanenin tarihi geçmişine uygun olarak Girit, Rum ve Türk mutfağından yemekler ve mezeler servis edilmektedir.[3]
Etimoloji
[değiştir | kaynağı değiştir]Agora, (Yunanca: Ἀγορά, Agorá) "meydan" anlamına gelmektedir.[4] Yunanca'da “ageiro” yani “toplanmak” kelimesinden türetilmiştir.[5]
Tarihçe
[değiştir | kaynağı değiştir]1880'lerde Marmara Adası kökenli ve gemi kaptanlığı yapan Asteri Dulidis, Eminönü ve Balat mevkiine mal nakliyatı yapmaktadır. Mallar inerken birkaç gün Balat'ta kalan Asteri, Şirket-i Hayriye vapurundan inen bir Rum kızını görür, beğenir ve bir tanıdığı aracılığıyla mektuplaşmaya başlar. Bir süre sonra evlenmek ister ancak;[6]
-Kaptanın parası puldur, karısı duldur.[7]
cevabını alır. Kalıcı iş kurmayı düşünen Asteri, Agora Meyhanesi'nin bulunduğu araziyi satın alır.[6]
Agora Meyhanesi, 1890 yılında Asteri Dulidis tarafından İstanbul'un Balat mahallesinde bulunan "Çıfıtçı Çarşısı"nda kuruldu. İlk kurulduğunda masa yerine büyük şarap fıçıları kullanılmıştır. Ucuz şarap kavı ve mekanın atmosferi sebebiyle kısa sürede İstanbul çapında tanındı. Meyhane 3 kuşak Dulidis ailesi tarafından işletildi.[1]
Asteri Dulidis'ten sonra işin başına oğlu Stelyo Dulidis geçti.[8] 6-7 Eylül Olayları olarak bilinen İstanbul'da yaşayan Rum azınlığa karşı 6-7 Eylül 1955'te gerçekleşen organize toplu saldırıda Agora Meyhanesi yandı. Yangından sonra, Stelyo Dulidis hasar gören meyhanenin denize bakan bölümünü satarak diğer bölümlerini tamir etti. Stelyo Dulidis'ten sonra oğlu Hristo Dulidis mekanı çalıştırmaya devam etti. 2001 yılında Hristo Dulidis Yunanistan, Selanik'e yerleşti.[1]
1959 yılında Türk şair ve söz yazarı olan Dr. Onur Şenli tarafından Agora Meyhanesi şiiri İzmir'de yazılmıştır. Şiirde bahsi geçen yer İzmir'in Agora semtinde bulunan salaş meyhanelerdir. Şiirine "Gece, Şarap ve Aşk" adını verir ve okuduğu tıp fakültesinin dergisinde yayınlanmak üzere gönderir. Derginin editörü şiirin adını "Agora Meyhanesi" olarak değiştirerek yayınlar. Şiir çok beğenilir. Bestekar İsmet Nedim tarafından bestelenip şarkısı yapılır. Şarkı dönemin ünlü ses sanatçıları tarafından okunur ve çok beğenilir. İnsanlar İstanbul'daki Agora Meyhanesi'ne akın ederler ve hınca hınc dolmaya başlar. Mekan çok popüler hale gelmiştir. Tam 286 adet Yeşilçam filminin meyhane sahneleri burada çekilir. Cüneyt Arkın, Ayhan Işık, Türkan Şoray gibi dönemin başrol oyuncularının filmleri burada kayıt altına alınır.[1]
Türk gazeteci ve yazar Ersin Kalkan ortaokul ve lise çağında meyhanede komilik ve garsonluk yapmıştır.[6] Agora'da çalıştığı dönemde tanıştığı Cemal Süreya'nın asistanlık teklifini kabul eder ve eğitim hayatının sonunda gazeteciliğe başlar. Hristo Dulidis Yunanistan'a taşınmadan önce cüzi bir miktara meyhaneyi Ersin Kalkan'a devreder. 2013 yıllında mimar Hakan Kıran tarafından restore edilerek "Tarihi Agora Meyhanesi 1890" adıyla yeniden açılır. Restorasyon kapsamında meyhanenin tarihi dokusu korunmuştur. Şefi Ahmet Arı'dır.[3]
Konum
[değiştir | kaynağı değiştir]
Agora Meyhanesi, Türkiye'de İstanbul ili, Fatih ilçesinin Balat mahallesinde Mürselpaşa Caddesi ile "Çıfıtçı Çarşısı" arasındaki mevkidedir. Agora Meyhanesi'nin bulunduğu tarihi bina, Bizans İmparatoru II. Theodosius tarafından yapılan sur ile Romanyotların ilk gasilhanesinin batı duvarı arasında bulunmaktadır.[1][3] 2013 yılında mimar Hakan Kıran tarafından restore edilmiştir.
Menü
[değiştir | kaynağı değiştir]Agora Meyhanesi'nin menüsü ana yemekler, ara sıcaklar, soğuk mezeler, tatlılar ve geniş alkollü ve alkolsüz içeceklerden oluşmaktadır.[9] Özellikle geleneksel meyhane mezeleri konusunda öne çıkmaktadır.
Tesis ve hizmetler
[değiştir | kaynağı değiştir]Tesisler
[değiştir | kaynağı değiştir]Hizmetler
[değiştir | kaynağı değiştir]- Şarap kavı
- Arabaya servis
- Geleneksel mutfak
- Paket servis
Agora Meyhanesi şiiri ile ilişkisi
[değiştir | kaynağı değiştir]Türk şair ve söz yazarı olan Onur Şenli tarafından 1959 yılında Agora Meyhanesi şiiri İzmir'de yazılmıştır. Bu sebeple İstanbul'daki Agora Meyhanesi'ne atıfta bulunulmadığı düşünülmektedir. İzmir'de Tıp Fakültesi'nde okuyan Onur Şenli, komşu kızına aşık olur ancak beklediği karşılığı göremez. Yaşadığı aşk acısı sebebiyle İzmir'in Agora semtinde bulunan meyhanelerde kendini içkiye verir. Agora semti, o yıllarda ucuz ve salaş kokoreç meyhanelerinin mekanıdır. Bir akşam Agora'daki bir meyhaneden evine döndüğünde oturup karşılıksız aşkına hitaben bir mektup yazar. Mektubun ilk satırı şöyle başlar:[10]
Sana bu satırları
Bir sonbahar gecesinin
Felç olmuş köşesinden yazıyorum.
Onur Şenli mektubun ilerleyen bölümlerinde yazdığı mektubun daha çok bir şiire benzediğini fark eder. Şiirin adını o dönemde moda olduğu üzere İngilizce "Night, Wine and Love" yani Türkçesi ile "Gece, Şarap ve Aşk" olarak belirler.[11] Şiirini yayınlanması için fakültenin dergisine gönderir. Kabul edilir ancak derginin editörü Dr. Oktay Dikmen başlığın çok uzun olması ve mizanpaja uygun olmaması sebebiyle şirin adını "Agora Meyhanesi" olarak değiştirir.[11] Sonrasında Ege Ekspres gazetesinin "Gençlerle Başbaşa" sayfasında yayınlanır.[12] Şiir çok beğenilir, bestekar İsmet Nedim tarafından muhayyerkürdî makamında[13] bestelenerek şarkısı yapılır, şarkısını Zeki Müren, Gönül Yazar, Müzeyyen Senar ve dönemim birçok ses sanatçısı okur.[14]
Şarkıyı dinleyenler İzmir'deki Agora semtinden habersiz, şiirde geçen mekanın İstanbul'daki Agora Meyhanesi olduğunu düşünür.
Şiirin ilerleyen dizeleri şöyledir:[10]
Sen, bu sekiz köşeli meyhaneyi bilmezsin
Bu sekiz köşeli meyhane seni bilir.
Burada tarif edilen meyhanenin İstanbul Balat'taki Agora Meyhanesi olmadığı açıktır. Ancak Agora Meyhanesi çoktan gerekli üne sahip olmuştur.
Onur Şenli, 2013 yılında verdiği bir mülakatta; meyhanenin hayal ürünü bir mekan olduğunu, Agora semtindeki kokoreççi meyhanelerine atıf yaptığını söylemiştir.[15]
Yorumlar
[değiştir | kaynağı değiştir]Müşteri yorumları, Google'a göre 4.4/5,[16] Tripadvisor'a göre 3.6/5[17] Yandex'e göre 4.2/5 puandır.[18]
Ayrıca bakınız
[değiştir | kaynağı değiştir]Konuyla ilgili yayınlar
[değiştir | kaynağı değiştir]- Deleon, Jak (1991). Balat ve çevresi: bir semt monografisi. Can Yayınları. ISBN 978-975-510-348-8.
- Deleon, Jak (2014). İstanbul Işıkları. Sesli Kitaplar Yayıncılık. ISBN 9786058516250.
- Zat, Erdir (2014). Türkiye Meyhaneler Rehberi. Overteam Yayınları. ISBN 978-605-5058-11-1.
- Zat, Erdir. Rakı Kitabı. Overteam Yayınları. ISBN 978-605-4588-08-4.
- Zat, Vefa (2002). Eski İstanbul meyhaneleri. İletişim. ISBN 978-975-470-998-8.
- Bozkurt, Fuat (2006). Türk içki geleneği. Kapı Yayınları. ISBN 978-975-8950-91-1.
- Örs, Mehmet Şakir (2001). İzmir: sesler yüzler sokaklar. İzmir Büyükşehir Belediyesi. ISBN 978-975-18-0047-3.
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ a b c d e "Agora Meyhanesi". Agora Meyhanesi. 31 Mart 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Nisan 2025.
- ^ "Agora Meyhanesi – Gault & Millau Türkiye". 24 Ocak 2025. 19 Nisan 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Nisan 2025.
- ^ a b c "Meyhane kültürünün kadim temsilcisi: Agora 1890". gastronomiturkey.com. 17 Ocak 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Nisan 2025.
- ^ "Tureng - agora - Türkçe İngilizce Sözlük". tureng.com. 8 Temmuz 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Nisan 2025.
- ^ "Agora Nedir? - Mimari Terim". 2 Aralık 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Nisan 2025.
- ^ a b c "129 yıllık Agora Meyhanesi, bir şiir ve çıraklıktan meyhane sahipliğine uzanan bir gazetecinin öyküsü". Independent Türkçe. 24 Kasım 2019. 20 Nisan 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Nisan 2025.
- ^ "Tarihin 127 yıllık tanığı: Agora Meyhanesi". www.aa.com.tr. 11 Ağustos 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Nisan 2025.
- ^ "TARİHTEN MEYHANELER". Iwsa. 17 Nisan 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Nisan 2025.
- ^ "Agora Meyhanesi Fiyat Listesi" (PDF). 31 Mart 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 17 Nisan 2025.
- ^ a b "Agora Meyhanesi Şiiri - Onur Şenli". Antoloji.com. 31 Mayıs 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Nisan 2025.
- ^ a b "Agora Meyhanesi'nin İlginç Öyküsü". Haberler. 16 Haziran 2013. 18 Nisan 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Nisan 2025.
- ^ Bakırçay, Ajans. "Atilla Köprülüoğlu - Agora Meyhanesi'nin öyküsü..." ajansbakircay.com. 8 Eylül 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Nisan 2025.
- ^ "Agora Meyhanesi". Anason İşleri. 15 Aralık 2021. 17 Nisan 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Nisan 2025.
- ^ Örs, Mehmet Şakir (2001). İzmir: sesler yüzler sokaklar. İzmir Büyükşehir Belediyesi. ISBN 978-975-18-0047-3.
- ^ Duvar, Gazete (13 Ekim 2016). "Hangi Agora Meyhanesi?". gazeteduvar.com.tr. 16 Kasım 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Nisan 2025.
- ^ "Agora Meyhanesi 1890 Yorumlar - Google'da Ara". www.google.com. Erişim tarihi: 17 Nisan 2025.
- ^ "Agora Meyhanesi 1890 reviews".
- ^ "Yandex". yandex.com.tr. Erişim tarihi: 17 Nisan 2025.