Adi Şankara
Adi Şankara (MS 8. yy.) ya da tam adıyla Adi Şankaracharya (Sanskritçe: आदि शङ्कर, आदि शङ्कराचार्य; çev.: “İlk Shankaracharya”), Vedik dönemde faaliyet göstermiş bir Hint bilgini, filozofu ve Advaita Vedanta öğretmeniydi (acharya).[1] Genellikle Hint felsefesinin en önemli düşünürü olarak kabul edilse de Şankara'nın yaşamına dair güvenilir bilgiler son derece sınırlıdır[2] ve eserlerinin Hindu entelektüel düşüncesi üzerindeki tarihsel etkisi de çeşitli araştırmacılar tarafından sorgulanmıştır.[3][4][5] Tarihsel Şankara'nın döneminde nispeten tanınmamış olduğu,[6][7] hatta bazı yönlerden Vaişnava eğilimli olduğu düşünülür. Onun asıl etkisi, öğretilerinden ziyade, Hinduların büyük çoğunluğunun doğrudan Advaita Vedanta öğretilerine bağlı olmamasına rağmen Hindu dininin ve kültürünün simgesel bir temsilcisine dönüşmüş olmasıdır.[8]
10. yüzyıla kadar Şankara, çağdaşı olan Maṇḍana Miśra'nın [en] gölgesinde kalmıştır[6][4] ve buna ek olarak 11. yüzyıla kadar döneminin Hindu, Budist veya Jain kaynaklarında ondan hiç söz edilmemektedir.[7] Efsanevi Şankara figürü, ölümünden birkaç yüzyıl sonra 14. yüzyılda ortaya çıkmıştır. Bu dönem, Sringeri Matha adlı manastırın Vijayanagar İmparatorluğu[9][10][11][6] hükümdarlarının himayesini kazandığı ve öğretilerini Advaitik Agamik Şaivizm'den Brahmanik Advaita ortodoksluğuna kaydırdığı süreci kapsar.[12] 14.–17. yüzyıllar arasında kaleme alınan hagiografiler (aziz biyografileri) Şankara'yı ilahi bir bilge ve dünyadan çekilmiş bir hükümdar olarak yüceltir. Bu anlatılarda, onun tüm Hint altkıtasını dolaşarak (digvijaya)[13][14] felsefesini yaydığı, teolojik tartışmalarda rakiplerini yendiği anlatılır.[15][16]
Daha sonraki ünü sayesinde 300'den fazla metin Adi Şankara'ya atfedilmiştir. Bunlar arasında yorumlar (Bhāṣya), giriş niteliğinde tematik incelemeler (Prakaraṇa grantha) ve şiirsel ilahiler (Stotra) yer alır.[17][18] Ancak bu eserlerin büyük bir kısmının, hayranları, taklitçileri ya da adı Şankara olan başka bilginler tarafından kaleme alınmış olması muhtemeldir.[19][20]
Hayatı
[değiştir | kaynağı değiştir]Adi Şankara ile ilgili geleneksel kayıtlar Shankara Vijayams'da yer almaktadır. Biyografik ve efsanevi materyalin bir karışımı olan bu külliyatta filozofun hayatı şiirsel bir ifade biçimiyle anlatılır. Bunların arasındaki en önemli biyografler 14. yüzyıla tarihlenen Mādhavīya Śaṅkara Vijayaṃ, 15.-17. yüzyıl arasındaki bir tarihte yazılan Cidvilāsīya Śaṅkara Vijayaṃ ve 17.yüzyıldan sonrasına tarihlenen Keraļīya Śaṅkara Vijayaṃ'dır.
Adi Şankara, Nambodiri Brahmin topluluğu arasında şimdiki Kerala şehrinin yakınlarındaki Kaladi yakınlarında veya Aryamba'da dünyaya geldi. Anlatıya göre ailesi çocuksuz geçen uzun yıllardan sonra Vadakkunnathan tapınağındaki dualarından sonra Şankara'ya kavuşmuştur. Babası Şankara henüz daha küçük bir çocukken ölmüştür. Şankara'nın babası vefatında henüz üç yaşını doldurmamış olduğu söylenmiştir. Beş yaşında öğrencilik hayatı başlamış, sekiz yaşında Hindu kutsal metinleri olan dört Veda'ya hakim olmuştur.
Erken bir yaşta gezgin keşiş (sannyasa) olma eğilimi gösteren Şankara bu isteğine ancak annesinin ikna edip rızasını aldıktan sonra kavuşmuştur. Kerala'yı terk etmiş ve guru (Hint maneviyatında mürşitin karşılığı) aramak için Kuzey Hindistan'a doğru yola çıkmıştır. Narmada Nehri kıyılarında Gaudapada'nın müritlerinden olan Govinda Bhagavatpada ile karşılaşmıştır. Şankara'ya kim olduğunu soran Govinda Bhagavatpada'yı Advaita Vedanta felsefesinden alınma bir dörtlükle yanıt verdiğinde Govinda'yı etkiler ve onun müridi olur.
Gurusu Şankara'yı Brahma Sutraları üzerine tefsir yazmak ve Advaita felsefesini vaz' etmesi için eğitir. Kashi'ye seyahat eden Şankara orada ilk müridi olacak olan genç Sananda ile tanışır. Efsaneye göre talebeleriyle Vishwanath Tapınağı'na giden Şankara'nın yolunun üzerinde çevresinde dört köpek olan bir dokunulmaz çıkar. Müritlerinin yoldan çekilmesi ikazı üzerine dokunulmaz "Ebedi Atman'ımı mı yoksa bu tenden ibaret bedeni mi hareket ettirmemi istiyorsun?" diye sorar. Dokunulmazın tanrı Şiva'nın bir tezahürü, dört köpeğin de dört Veda olduğunu fark eden Şankara, dokunulmazın önünde saygıyla eğilir ve Manisha Panchakam adlı eserini kaleme alır. Badari'de ünlü Bhashya'larını (tefsirlerini) ve Prakarana granthaları (felsefi risaleler)ni kaleme alır.
Felsefesi
[değiştir | kaynağı değiştir]Şankara Advaita Vedanta felsefe okulunun en ünlü zahit ve sözcüsü olmuştur. Tüm gerçekliğin Brahma dediği tek bir kaynaktan doğduğunu öne sürmüştür. Çokluk ve farklılık olarak görünen evren bir illüzyondan başka bir şey değildir. Bhagavad Gita, Upanişadlar ve Brahma Sutra yorumları Advaita Vedanta okulunun günümüzde hala önem verdiği metinler arasında yer alır.
Eserleri
[değiştir | kaynağı değiştir]- Sri Sankara Granthavali - Complete Works of Sri Sankaracarya in the original Sanskrit, v. 1-10, revised ed., Samata Books, Madras, 1998. (Originally published from Sri Vani Vilas Press, Srirangam, 1910ff., under the direction of the Sringeri matha.)
- Sankaracaryera Granthamala, v. 1-4, Basumati Sahitya Mandira, Calcutta, 1995. (complete works with Bengali translation and commentary)
- Upanishad-bhashya-sangraha, Mahesanusandhana Samsthanam, Mt. Abu, 1979-1986. Sankara's bhashyas on the Katha, Mandukya, Taittiriya, Chandogya and Brihadaranyaka Upanishad, with Anandagiri's Tīkas and other sub-commentaries.
- Prakarana-dvadasi, Mahesanusandhana Samsthanam, Mt. Abu, 1981. A collection of twelve prakarana granthas, with commentaries.
- A Bouquet of Nondual Texts, by Adi Sankara, Translated by Dr. H. Ramamoorthy and Nome, Society of Abidance in Truth, 2006. A collection of eight texts. This volume contains the Sanskrit original, transliteration, word-for-word meaning and alternative meanings, and complete English verses.
Brahmasutra Bhashya
[değiştir | kaynağı değiştir]- Edited with Marathi translation, by Kasinath Sastri Lele, Srikrishna Mudranalaya, Wai, 1908.
- Edited with vaiyasika-nyayamala of Bharatitirtha, and Marathi commentary, by Vishnu Vaman Bapat Sastri, Pune, 1923.
- Selections translated into English, by S. K. Belvalkar, Poona Oriental Series no. 13, Bilvakunja, Pune, 1938.
- Edited with Adhikarana-ratnamala of Bharatitirtha, Sri Venkatesvara Mudranalaya, Bombay, 1944.
- Translated into English, by V. M. Apte, Popular Book Depot, Bombay, 1960.
- Translated into English, by George Thibaut, Dover, New York, 1962. (reprint of Clarendon Press editions of The Sacred books of the East v.34, 38)
- Sri Sankaracarya Granthavali, no. 3, 1964.
- Translated into German, by Paul Deussen, G. Olms, Hildesheim, 1966.
Bhagavadgita Bhashya
[değiştir | kaynağı değiştir]- Critically edited by Dinkar Vishnu Gokhale, Oriental Book Agency, Pune, 1931.
- Edited with Anandagiri's Tika, by Kasinath Sastri Agashe, Anandasrama, Pune, 1970.
- Alladi Mahadeva Sastri, The Bhagavad Gita: with the commentary of Sri Sankaracharya, Samata Books, Madras, 1977.
- A. G. Krishna Warrier, Srimad Bhagavad Gita Bhashya of Sri Sankaracarya, Ramakrishna Math, Madras, 1983.
- Trevor Leggett, Realization of the Supreme Self: the Bhagavad Gita Yogas, (translation of Sankara's commentary), Kegan Paul International, London, 1995.
Upadeshasahasri
[değiştir | kaynağı değiştir]- Sitarama Mahadeva Phadke, Sankaracaryakrta Upadesashasri, Rasikaranjana Grantha Prasaraka Mandali, Pune, 1911. (with Marathi translation)
- Paul Hacker, Unterweisung in der All-Einheits-Lehre der Inder: Gadyaprabandha, (German translation of and notes on the Prose book of the upadeSasAhasrI) L. Röhrscheid, Bonn, 1949.
Vivekachudamani
[değiştir | kaynağı değiştir]- Edited with English translation, by Mohini Chatterjee, Theosophical Publishing House, Madras, 1947.
- Ernest Wood, The Pinnacle of Indian Thought, Theosophical Publishing House, Wheaton (Illinois), 1967. (English translation)
- Swami Prabhavananda and Christopher Isherwood, Shankara's Crest-jewel of Discrimination, with A Garland of Questions and Answers, Vedanta Press, California, 1971.
- Sri Sankara's Vivekachudamani with an English translation of the Sanskrit Commentary of Sri Chandrashekhara Bharati of Sringeri. Translated by P. Sankaranarayanan. Bharatiya Vidya Bhavan. 1999
Panchikarana
[değiştir | kaynağı değiştir]- Edited with Sureshvara's varttika and varttikabharana of Abhinavanarayanendra Sarasvati (17th cent.), Sri Vani Vilas Press, Srirangam, 1970.
- Edited with Gujarati translation and notes, Sri Harihara Pustakalya, Surat, 1970.
Türkçe'deki Eserleri
[değiştir | kaynağı değiştir]- Şankara, Tefrik Etme Hazinesi, Dergah Yayınları
Ayrıca bakınız
[değiştir | kaynağı değiştir]Dış bağlantılar
[değiştir | kaynağı değiştir]- Complete Works of Sri Sankaracharya (Sanskritçe)
- Chandogya Upanishad İngilizce çevirisi
- Shankara's Life 17 Mart 2011 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
- Hindu Books 8 Temmuz 2011 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
- ^ Suthren Hirst 2005, s. 1.
- ^ Isaeva 1993, ss. 69–82.
- ^ Roodurmun 2002, s. 29.
- ^ a b King 2001, s. 128.
- ^ Tola 1989.
- ^ a b c Roodurmun 2002, ss. 33–34.
- ^ a b Clark 2006, s. 217.
- ^ King 2001, s. 129-130.
- ^ Hacker 1995, s. 29–30.
- ^ Goodding 2013, s. 89.
- ^ Blake Michael 1992, ss. 60–62 with notes 6, 7 and 8.
- ^ Clark 2006, s. 215, 221-222.
- ^ Nowicka 2016, s. 147.
- ^ Bader 2001, s. vii.
- ^ Raju 1985, s. 383.
- ^ Allen 2017.
- ^ Mayeda 2006, ss. 6–7.
- ^ Isaeva 1993, ss. 2–3.
- ^ Hacker 1995, ss. 30–31.
- ^ Halbfass 1983.