Açe Savaşı

Açe Savaşı
1878 Samalanga Muharebesi
Tarih 1873–1904 Bölge Açe Sultanlığı (günümüz Açe, Endonezya) Sonuç Hollanda zaferi
Taraflar
Hollanda Krallığı	Açe Sultanlığı
Komutanlar ve liderler
J.H.R. Köhler (ölü) Jan van Swieten J.B. van Heutsz	Sultan Mahmud Şah # Teuku Umar (ölü) Cut Nyak Dhien
Kayıplar
37.000 ölü (2.200 Avrupalı dahil, kolera nedeniyle)	60.000–70.000 ölü (kolera dahil), 10.000 mülteci

Açe Savaşı, 1873 ile 1904 yılları arasında Hollanda Krallığı ile Sumatra Adası'nın kuzeyinde yer alan Açe Sultanlığı arasında meydana gelen uzun süreli bir askeri çatışmadır. Savaş, Hollanda’nın bölgedeki sömürge egemenliğini genişletme politikası kapsamında başlamış ve Açe'nin Hollanda tarafından ilhak edilmesiyle sonuçlanmıştır. Resmi olarak 1904 yılında sona erdiği kabul edilse de, bölgedeki silahlı direniş Japon işgaline kadar aralıklarla devam etmiştir.

Tarihi ve arka planı

Açe Sultanlığı, 17. ve 18. yüzyıllarda Hint Okyanusu ticaretinde önemli bir konuma sahipti ve Osmanlı İmparatorluğu gibi çeşitli devletlerle diplomatik ilişkiler kurmuştu. 19. yüzyılın ortalarında Hollanda, Cava ve çevresindeki topraklarda sömürge yönetimini genişletmeye çalışırken Açe, bu sürece dahil olmadan siyasi bağımsızlığını sürdürme yönünde bir tutum benimsemiştir. 1871 yılında Hollanda ile Birleşik Krallık arasında imzalanan Sumatra Anlaşması, Hollanda’ya Açe üzerinde serbest hareket hakkı tanımış ve bu durum savaşa zemin hazırlamıştır.

Savaşın gelişimi

İlk Sefer ve Direniş: Mart 1873’de Hollanda, Singapur’da elde edilen istihbarata dayanarak Açe’ye savaş ilan etti. Aynı yıl düzenlenen ilk askeri sefer başarısızlıkla sonuçlandı ve General Johan Köhler çatışmalarda yaşamını yitirdi. İkinci sefer sonucunda Banda Açe ele geçirildi ve 1874 yılında Hollanda, bölgeyi ilhak ettiğini ilan etti. Bununla birlikte, Açe Sultanlığı'nın idaresi kırsal bölgelere çekilerek direnişi sürdürdü.

Gerilla Direnişi ve Askeri Stratejiler : 1870’li yılların sonlarından itibaren Açe’deki silahlı direniş, yerel liderlerin yönlendirmesiyle devam etti. Hollanda birlikleri, direnişi bastırmak amacıyla çeşitli askerî stratejiler uyguladı. 1898 yılında General J.B. van Heutsz’ün Açe’ye atanması ile birlikte, etnograf Christiaan Snouck Hurgronje’nin danışmanlığında daha sistematik bir yaklaşım benimsendi. Bu çerçevede, dini önderler ile yerel idareciler arasında ayrım yapılmaya çalışıldı ve yerel iş birliği temelli yönetim modelleri uygulamaya konuldu.

Van Heutsz döneminde uygulanan politikalar, sivil nüfus üzerinde ciddi etkiler yarattı. 1903 yılında son Açe Sultanı'nın teslim olmasıyla birlikte direnişin zayıfladığı ve 1904’te Hollanda, bölgenin büyük bölümünde askeri kontrolün sağlandığı.

Sonuçları

Açe Sultanlığı'nın siyasi varlığı sona erdi ve bölge, Hollanda Doğu Hint Adaları’na dahil edildi. Çatışmalar sırasında on binlerce Açeli ile birlikte binlerce Hollanda askeri ve yerel milis hayatını kaybetti. Açe’deki direniş, sonraki yıllarda Endonezya’daki bağımsızlık hareketlerine referans noktası olarak gösterilmiştir. Silahlı mücadelenin, 20. yüzyıl boyunca aralıklarla sürdüğü ve 1942’deki Japon işgali ile yeni bir evreye girdiği bilinmektedir.