Şahtahtı
| Şahtahtı | |
|---|---|
Koordinatlar: 39°22′19″K 45°05′46″D / 39.37194°K 45.09611°D | |
| Nüfus | |
| • Toplam | 3.100 |
Şahtahtı, Azerbaycan'ın Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti'nin Kengerli rayonuna bağlı bir köy ve belediyedir. Köy, bölge merkezinin 4,5 km güneybatısında, Şarur Ovası'nda yer almaktadır. Nüfusu tarım ve hayvancılıkla uğraşmaktadır.
Köyde ortaokul, anaokulu, kültür evi ve bir sağlık merkezi bulunmaktadır. Nüfusu 3.100'dür. Cinlidere'nin ortaçağ anıtları köyün güneybatısında yer almaktadır; batıda, Kıvrak Platosu yakınlarında Şahbağı bulunmaktadır.[1] Köyün güneyinde İran'daki Poldeşt şehri yer almaktadır.
Etimoloji
[değiştir | kaynağı değiştir]"Şahtahtı" adı, Ermenice "Tagavoranist" (Ermenice: "Tagavor" Թագավոր + ա + "Nist " նիստ) adının Farsça çevirisidir[2] ve kelimenin tam anlamıyla "kralın tahtı" anlamına gelen Farsça "Shahtakht" kelimesinin (Farsça: "Şah" شاه + "Takht" تخت) Türkçeleştirilmiş halidir. Yerleşimin asıl adı "Arkashat" (Արքաշատ) olup "Kralın sevinci" anlamına geliyordu ve Strabo tarafından "Arxata" (Ἄρξατα) olarak zikredilmiştir.[2][3]
Antik yerleşim
[değiştir | kaynağı değiştir]
Köy yakınlarında Bronz ve ilk Demir Çağı'na ait eski bir yerleşim yeri bulunmaktadır; bu yerleşim yeri köyün güneybatısında yer almaktadır. Bulgulara göre, bölgedeki en eski yerleşim MÖ üçüncü binyılda kurulmuştur.[1]
ABD Dışişleri Bakanlığı'nın belgeleri, bölgede tarihsel olarak yoğun bir Ermeni varlığının varlığını öne sürmektedir. Antik Arshat-Arkashat (Ermenice: Արշատ-Արքաշատ) MÖ üçüncü yüzyılda kurulmuş ve Ermeni krallarının ikametgahı olarak hizmet vermiştir. Ayrıca bölgede MÖ üçüncü ila ikinci yüzyıllara tarihlenen Van Krallığı'na ait mezarlar ve çivi yazıları da keşfedilmiştir.[4]
Alan yaklaşık 2 hektar alan kaplamakdarı. Aşınma ve yıpranma sonucu, anıt kalıntıları ve yıkılmış taş binaların izlenmesi zorlaşmaktadır. Araştırmalar (1936 ve 1979-90) sonucunda belirlenen kültürel katmanın kalınlığı 3-4,5 metredir. Büyük taşlardan inşa edilmiş kale surları (2,2-2,6 metre genişliğinde, 1,2-2,5 metre yüksekliğinde) ve konut binalarının kalıntıları oldukça ilgi çekicidir.
MÖ 15-14. yüzyıllarda Şahtahtı, bir tür kale-şehir yerleşimi haline gelmiş ve Nahçıvan'ın büyük aşiret birliklerinin merkezi olmuştur. Şahtahtı'da çömlekçilik, metal işçiliği, mücevhercilik vb. alanlarda büyük gelişmeler kaydedilmiştir. Burada bulunan zengin boyalı seramikler, silindirik mühürler (MÖ 15-14. yüzyıllar) ve dekoratif desenler, Şahtahtı'nın Orta Doğu'nun eski kültür merkezleriyle yakın temas halinde olduğunu göstermektedir. Yerleşimde pembe, gri ve siyah çömlekler, süs eşyaları, taş aletler ve kemik kalıntıları bulunmuştur.
Demografik bilgiler
[değiştir | kaynağı değiştir]1897 nüfus sayımına göre Şahtahtı - o dönemdeki adı Shakhtakhty (Rusça: Шахтахты) -1.457 kişilik bir nüfusa sahipti ve bu nüfusun 1.427'si Müslümandı. Köyde 731 erkek ve 726 kadın vardı.[5]
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ a b ANAS, Azerbaijan National Academy of Sciences (2005). Nakhchivan Encyclopedia. II. Baku: ANAS. s. 291. ISBN 5-8066-1468-9.
- ^ a b Ավետիսյան, Հայկ; Գնունի, Արտակ; Բոբոխյան, Արսեն (30 Mart 2020). Նախիջեվանի Պատմամշակութային Նշանակությունը Բրոնզի Եվ Երկաթի Դարաշրջանում (Ermenice). Երեվանի պետական համալսարան. ss. 125-127.
- ^ "Strabo, Geography, BOOK XI., CHAPTER XIV". www.perseus.tufts.edu. Erişim tarihi: 27 Kasım 2023.
- ^ "Nakhijevan of 1918-1920 in Papers of the U.S. Department of Stateand of the National Archives of Armenia". Academia.edu. Erişim tarihi: 16 Ekim 2021.
- ^ Troinitsky, N. A. (1905). Населенные места Российской империи в 500 и более жителей с указанием всего наличного в них населения и числа жителей преобладающих вероисповеданий, по данным первой всеобщей переписи населения 1897 г [Populated areas of the Russian Empire with 500 or more inhabitants, indicating the total population in them and the number of inhabitants of the predominant religions, according to the first general population census of 1897] (Rusça). Saint Petersburg: Tipografiya Obshchestvennaya polza. s. 32. 10 Ağustos 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi.