Ömer Nâilî Paşa

Ömer Nâilî Paşa
Ömer Nâilî Paşa
	Ömer Nâilî Paşa'nın portresi
Kişisel bilgiler
Doğum	1831; Macaristan Krallığı, Avusturya İmparatorluğu
Ölüm	1870; (38-39 yaşlarında); İstanbul, Osmanlı İmparatorluğu
Askerî hizmeti
Bağlılığı	Macaristan Krallığı; Osmanlı İmparatorluğu;
Hizmet yılları	1848-1870
Rütbesi	Ferîk
Birimi	Macar ordusu; (1848-1849); Osmanlı ordusu; (1855-1870);
Çatışma/savaşları	1848 Macar Devrimi; Kırım Savaşı;

Ömer Nâilî Paşa (d. 1831, Macaristan Krallığı – ö. 1870, İstanbul), Macar asıllı Osmanlı ferîki, askerî târihçisi ve öğretmenidir. 1848 Macar Devrimi'nin başarısızlığa uğramasının ardından, pek çok Macar ve Polonyalı mülteci gibi Osmanlı İmparatorluğu'na sığınarak Müslüman oldu. Genç Osmanlılar'ın önde gelen isimlerinden olan Ömer Paşa, ölümüne dek 15 yıl boyunca Osmanlı Devleti'ne hizmet etti.

Hayatı

Macaristan Krallığı'ndaki yaşamı

1831'de Avusturya İmparatorluğu'nun içinde bulunan Macaristan Krallığı'nda Macar bir aileye doğdu. Doğum ismi bilinmiyor. Almanca'da takma adı "Schatmar" olduğu söylenmektedir.^[1] 17 yaşındayken Macar Devrimi'ne katıldı. Devrim başarısızlıkla sonuçlandığında; Cumhurbaşkanı Lajos Kossuth ve kabinesinin çoğu üyesi, Józef Bem, György Klapka, Henryk Dembiński, Józef Wysocki, György Kmety, Fischel Freund, Adolf Farkas, Josef Kohlman ve diğer pek çok Macar ile Polonyalılar gibi Osmanlı İmparatorluğu'na babasıyla birlikte sığındı.^[2]

Osmanlı İmparatorluğu'ndaki yaşamı

Geçici olarak Tuna Vilâyeti'nde yaşarken, Hristiyanlıktan Müslümanlığa geçti. Sultan Abdülmecid ona "Ömer Nâilî" ismini verdi. Tıpkı Osmanlı Devleti'nin hizmetine geçen birçok ecnebi figürler gibi (en önemlisi Ludwig Detroit), Sultan Abdülmecid kendisini Ömer Lütfi Paşa'nın gözetimine teslim etti.^[3] Kısa bir süre sonra İstanbul'a yerleşerek Maçka'daki Askerî Îdâdî'de ve akabinde Mekteb-i Harbiye'de öğrenim gördü. 1855'te kurmay yüzbaşı olarak mezun oldu ve Kırım Savaşı'na iştirak etti. Rumeli'de önemli memuriyetlerde bulundu. 1866'da miralay rütbesindeyken, iki ciltlik Fenn-i Harb ve Târih-i Askerî eserini yayımladı.^[4] Ömer Nâilî Paşa, Osmanlı İmparatorluğu'nun Batılılaşmasını destekliyordu. Bu nedenle Genç Osmanlılar'ın bir üyesiydi. Diğer Macar ile Polonyalı paşalarla demokratik ve progresif düşüncelerini savunan Courrier d'Orient gazetesinde yazarlık yaptı.^[5]

Genç Osmanlılar, Sultan Abdülaziz'i tahttan indirip yerine Şehzâdeler Abdülhamid ya da Murad'ı getirmek istediler. Ayetullah Bey'in yardımıyla açığa getirilen entrikalar, Mayıs ve Haziran 1867'de örgütün başkanlığını sürdüren Ömer Paşa dâhil birçok üyenin tutuklanmasına sebep oldu.^[6] Ömer Paşa bu sırada İstanbul'daki tüm polislik işlevlerinden sorumlu olan Dersaadet Karakollar Ferîki makâmındaydı.^[7] Çok geçmeden serbest bırakıldı ve Mayıs 1868'de Mekteb-i Harbiye'de öğretmen oldu.^[8] Strateji, taktik ve istihkâm üzerine dersler verdi.^[9] 1869'da ferîk mevkisindeyken, Tuna Vilâyeti'ndeki 2. Ordu'nun kurmay başkanı yapıldı.^[10] Vazîfesini yürüttüğü esnâda, 38-39 yaşlarında 1870'te İstanbul'da öldü. Sicill-i Osmânî'de "genç ve zeki" olduğu yazılmaktadır.^[8]

Ömer Paşa, dört dili akıcı bir şekilde konuşabiliyordu; Osmanlıca, Macarca, İtalyanca ve Fransızca.^[11] Paşa, süvâri yarbayı Hasan Suphi Bey'in babası; politikacı Saim Önhon'un dedesi ve bürokrat Ömer Önhon'un büyük büyükbabasıdır.^[12]

Kaynakça

^ Unsere Zeit deutsche Revue der Gegenwart: Monatsschrift zum Conversationslexikon. Leipzig: F. M. Brockhaus. 1877. s. 628.
^ Marz, Rasim (2016). Ali Pascha – Europas vergessener Staatsmann (Almanca). Berlin: Frank & Timme. s. 81. ISBN 9783732902477. ISSN 1860-1960.
^ Gövsa, İbrahim A. (1949). "Ömer Naili Paşa". Türk Meşhurları Ansiklopedisi. Yedigün Matbaası. s. 301.
^ Yalçın, Osman. "Harp Tarihinin Etüdü ve Harp Tarihi Yazımında Yöntem". 19 Mayıs Sosyal Bilimler Dergisi. 2 (2). Çanakkale: Çanakkale Eğitim, Bilim, Sosyal ve Kültürel Araştırmalar ve Uygulamalar Derneği. s. 465. doi:10.52835/19maysbd.913507. ISSN 2717-736X. 6 Mayıs 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi27 Ağustos 2025.
^ Korkmaz, Adem (2016). Midhat Paşa'nın Hayatı, İdari ve Siyasi Faaliyetleri (PDF) (Ph.D. tez). İstanbul: İstanbul Üniversitesi.
^ Petrosyan, Yuriy A. (2015). Sosyalist Açıdan Jön Türk Hareketi. İstanbul: Yordam Kitap. ss. 66, 78. ISBN 9786051721057.
^ Küçük, Yalçın (1984). Aydın Üzerine Tezler, 1830-1980. 2. Ankara: Tekin Yayınevi. s. 678.
^ ^a ^b Süreyya, Mehmed (Haziran 1996). Sicill-i Osmânî. 4. İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yayınları. s. 1323. ISBN 9753330421.
^ Gövsa, İbrahim A. (1947). "Ömer Naili Paşa". Resimli Yeni Lügat ve Ansiklopedi. 4. s. 2103.
^ "Ömer Naili Paşa". Büyük Larousse Sözlük ve Ansiklopedisi. 17. Milliyet Gazetesi Yayınları. 1986. s. 9031.
^ Topuz, Hıfzı (2000). Paris'te son Osmanlılar: Mediha Sultan ve Damat Ferit. 12. İstanbul: Remzi Kitabevi. s. 80. ISBN 975-14-0722-2.
^ Öztürk, Kâzım (1993). Türk Parlamento Tarihi. T.B.M.M. IX. dönem, 1950-1954. Ankara: TBMM Vakfı Yayınları. s. 704.

[1] Unsere Zeit deutsche Revue der Gegenwart: Monatsschrift zum Conversationslexikon. Leipzig: F. M. Brockhaus. 1877. s. 628.

[2] Marz, Rasim (2016). Ali Pascha – Europas vergessener Staatsmann (Almanca). Berlin: Frank & Timme. s. 81. ISBN 9783732902477. ISSN 1860-1960.

[3] Gövsa, İbrahim A. (1949). "Ömer Naili Paşa". Türk Meşhurları Ansiklopedisi. Yedigün Matbaası. s. 301.

[4] Yalçın, Osman. "Harp Tarihinin Etüdü ve Harp Tarihi Yazımında Yöntem". 19 Mayıs Sosyal Bilimler Dergisi. 2 (2). Çanakkale: Çanakkale Eğitim, Bilim, Sosyal ve Kültürel Araştırmalar ve Uygulamalar Derneği. s. 465. doi:10.52835/19maysbd.913507. ISSN 2717-736X. 6 Mayıs 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi27 Ağustos 2025.

[5] Korkmaz, Adem (2016). Midhat Paşa'nın Hayatı, İdari ve Siyasi Faaliyetleri (PDF) (Ph.D. tez). İstanbul: İstanbul Üniversitesi.

[6] Petrosyan, Yuriy A. (2015). Sosyalist Açıdan Jön Türk Hareketi. İstanbul: Yordam Kitap. ss. 66, 78. ISBN 9786051721057.

[7] Küçük, Yalçın (1984). Aydın Üzerine Tezler, 1830-1980. 2. Ankara: Tekin Yayınevi. s. 678.

[Süreyya-8] Süreyya, Mehmed (Haziran 1996). Sicill-i Osmânî. 4. İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yayınları. s. 1323. ISBN 9753330421.

[9] Gövsa, İbrahim A. (1947). "Ömer Naili Paşa". Resimli Yeni Lügat ve Ansiklopedi. 4. s. 2103.

[10] "Ömer Naili Paşa". Büyük Larousse Sözlük ve Ansiklopedisi. 17. Milliyet Gazetesi Yayınları. 1986. s. 9031.

[11] Topuz, Hıfzı (2000). Paris'te son Osmanlılar: Mediha Sultan ve Damat Ferit. 12. İstanbul: Remzi Kitabevi. s. 80. ISBN 975-14-0722-2.

[12] Öztürk, Kâzım (1993). Türk Parlamento Tarihi. T.B.M.M. IX. dönem, 1950-1954. Ankara: TBMM Vakfı Yayınları. s. 704.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]