Çin'in dış ilişkileri

Çin

Şu madde dizisinin bir parçasıdır: Çin devlet yapısı
Liderlik Liderlik nesilleri Kolektif liderlik Büyük lider Mevcut liderlik Xi-Li Yönetimi Ulusal liderler Başkan (liste): Şi Cinping Başkan Yardımcısı (liste): Li Yuanchao İl liderleri
Komünist Parti Tarih Organizasyon Ulusal Parti Kongresi (18.) Merkez Komite (18.) Genel Sekreter (liste) Şi Cinping Merkez Politbüro (18.) Politbüro Yürütme Komitesi Daimi Komite (liste) Merkez Sekreterlik Sıradaki sekreter: Liu Yunshan Merkez Askeri Komisyonu Başkan: Şi Cinping Ulusal Güvenlik Komisyonu Başkan: Şi Cinping Disiplin Kontrolü için Merkez Komisyonu (18.) Daimi Komitesi (18.) Sekreter: Wang Qishan
İdeoloji Marksizm-Leninizm Maoculuk ("Mao Zedung Düşüncesi") Çin Kültür Devrimi Yeni Demokrasi Çin değerleri ile sosyalizm Deng Şiaoping Teorisi Sosyalizmin ilköğretim aşaması Dört Kardinal İlkeleri Üç Temsil Kalkınmada Bilimsel Görünüm Uyumlu Sosyalist Toplum Çin Rüyası Kai fang
Anayasa · Hukuk Anayasa Mevcut Anayasa (1982) Önceki anayasalar 1954 · 1975 · 1978 "Halkın demokratik diktatörlüğü" Hukuk Yasalar
Yasama Ulusal Halk Kongresi (13.) Üyeler Prezidyum Daimi Komite Başkan: Zhang Dejiang
Yürütme Devlet Konseyi Premier (liste): Li Keçiang Yardımcı Premierler (liste) Zhang Gaoli · Liu Yandong · Wang Yang · Ma Kai Devlet Konseyi Genel Sekreter
Birleşik Cephe Siyasi Danışma Konferansı Ulusal Komite Başkan: Yu Zhengsheng Siyasi partiler
Askeri Merkez Askeri Komisyonu Başkan: Şi Cinping Halk Kurtuluş Ordusu Halkın Silahlı Polisi Devlet Konseyi Ulusal Seferberlik Komisyonu Başkan: Li Keçiang Ulusal Savunma Bakanlığı Bakan: Chang Wanquan Ulusal Güvenlik Komisyonu Başkan: Şi Cinping
Yargı Merkez Siyaset ve Hukuk Komisyonu Sekreter: Meng Jianzhu Yüksek Halk Mahkemesi Başkan: Zhou Qiang Yüksek Halk Savcılığı Genel Savcı: Cao Jianming
Propaganda Propaganda için Lider Grubu Ruhani Uygarlık İnşası için Merkez Rehberlik Komisyonu Başkan: Liu Yunshan Propaganda Bölümü Başkan: Liu Qibao
Dış ilişkiler Dış yardım programı Çin ve Birleşmiş Milletler Çin-Sovyet ayrılığı Çin-Sovyetler Birliği sınır çatışması Amerika Birleşik Devletleri-Çin ilişkileri Ping-pong diplomasisi Çin-Türkiye ilişkileri Çin-Vietnam ilişkileri Vietnam Savaşı Çin-Vietnam Savaşı
İlgili konular İdari yapılanma Hong Kong siyaseti Makao siyaseti Seçimler İnsan hakları İnternet İnternet sansürü
Diğer ülkeler Atlas
g t d

Çin'in dış ilişkileri, resmî olarak Çin Halk Cuhmuriyeti'nin dış ilişkileri, Çin'in yabancı uluslara karşı uyguladığı uluslararası politikaları içerir. Çin'in dış politikası ve stratejik düşüncesi oldukça etkilidir. Nükleer silahlara sahip olan Çin, Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşması'nı imzalamış ülkeler arasındadır.

Bölgeler ve ülkelerle ilişkileri

[değiştir | kaynağı değiştir]

Türkiye

[değiştir | kaynağı değiştir]

1971 yılında oluşturulan Türkiye-Çin ilişkileri 1980'li yıllardan itibaren siyasi ve ekonomik alanda ilerleme kaydetmeye başladı. 2010 yılında bu ilişki “stratejik iş birliği” seviyesine yükseldi ve ÇHC ile ikili ilişkiler yeni bir boyut kazandı. Türkiye Cumhuriyeti, Çin Halk Cumhuriyeti'ni Çin'in tek yasal temsilcisi olarak kabul etmektedir.^[1]

Taliban

[değiştir | kaynağı değiştir]

Ana madde: Çin-Taliban ilişkileri

Üye olduğu uluslararası örgüt ve kuruluşlar

[değiştir | kaynağı değiştir]

AfDB (Afrika Kalkınma Bankası)
APEC (Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği Forumu)
ARF
AsDB (Asya Kalkınma Bankası)
ASEAN (Güneydoğu Asya Ülkeleri Örgütü)
BIS (Uluslararası İmar Bankası)
CCC (Gümrük İşbirliği Konseyi)
CDB (Karayipler Kalkınma Bankası)
ESCAP (Asya ve Pasifikler Ekonomik ve Sosyal Komisyonu)
FAO (Gıda ve Tarım Örgütü)
G-77
IAEA (Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı)
IBRD (Uluslararası İmar ve Kalkınma Bankası)
ICAO (Uluslararası Sivil Havacılık Örgütü)
ICC (Milletlerarası Ticaret Odası)
ICFTU (Uluslararası Serbest Ticaret Birlikleri Konfederasyonu)
ICRM (Uluslararası Kızılhaç ve Kızılay Hareketi)
IDA (Uluslararası Kalkınma Birliği)
IFAD (Uluslararası Tarımsal Kalkınma Fonu)

IFC (Uluslararası Finansman Kurumu)
IFRCS (Uluslararası Kızılhaç ve Kızılay Toplulukları Federasyonu)
IHO (Uluslararası Hidrografi Örgütü)
ILO (Uluslararası Çalışma Örgütü)
IMF (Uluslararası Para Fonu)
IMO (Uluslararası Denizcilik Örgütü)
Inmarsat (Uluslararası Denizcilik Uydu Teşkilatı)
Intelsat (Uluslararası Telekomünikasyon ve Uydu Örgütü)
Interpol (Uluslararası Polis Teşkilatı)
IOC (Uluslararası Olimpiyat Komitesi)
ISO (Uluslararası Standartlar Örgütü)
ITU (Uluslararası Haberleşme Birliği)
LAIA (Latin Amerika Entegrasyon Birliği)
MINURSO (BM Batı Sahra Referandum Misyonu)
NAM
OPCW (Kimyasal Silahları Yasaklama Organizasyonu)
PCA (Daimi Hakemlik Mahkemesi)
UN (Birleşmiş Milletler)
UN (BM) Güvenlik Konseyi

UNAMSIL (BM Sierra Leone Misyonu)
UNCTAD (Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Konferansı)
UNESCO (Eğitim-Bilim ve Kültür Örgütü)
UNHCR (BM Mülteciler Yüksek Komiserliği)
UNIDO (Endüstriyel Kalkınma Örgütü)
UNIKOM (BM Irak-Kuveyt Gözlem Misyonu)
UNITAR (BM Eğitim Araştırma Enstitüsü)
UNMEE (BM Etyopya-Eritre Misyonu)
UNTAET (BM Doğu Timor Geçiş Yönetimi)
UNTSO (BM Mütareke Gözlem Örgütü)
UNU
UPU (Dünya Posta Birliği)
WHO (Dünya Sağlık Örgütü)
WIPO (Dünya Fikri Mülkiyet Teşkilatı)
WMO (Dünya Meteoroloji Örgütü)
WToO (Dünya Turizm Örgütü)
WTrO (Dünya Ticaret Örgütü)
ZC

Ayrıca bakınız

[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça

[değiştir | kaynağı değiştir]

^ "Arşivlenmiş kopya". 16 Temmuz 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Temmuz 2016.

Çin Halk Cumhuriyeti'nin dış ilişkileri

İkili ilişkiler

Afrika	Angola Benin Botsvana Burundi Cezayir Cibuti Çad Demokratik Kongo Cumhuriyeti Ekvator Ginesi Eritre Etiyopya Fas Fildişi Sahili Gabon Gambiya Gana Gine Gine Bissau Güney Afrika Cumhuriyeti Güney Sudan Kamerun Kenya Komorlar Kongo Cumhuriyeti Lesotho Liberya Libya Madagaskar Malavi Mali Mauritius Mısır Moritanya Mozambik Namibya Nijer Nijerya Orta Afrika Cumhuriyeti Ruanda São Tomé ve Príncipe Senegal Seyşeller Sierra Leone Somali Sudan Tanzanya Togo Tunus Uganda Yeşil Burun Zambiya Zimbabve
Amerika	Amerika Birleşik Devletleri Antigua ve Barbuda Arjantin Bahamalar Barbados Bolivya Brezilya Ekvador Grenada Jamaika Kanada Küba Meksika Panama Peru Surinam Şili Trinidad ve Tobago Uruguay Venezuela
Asya	Afganistan Azerbaycan Bangladeş Bhutan Birleşik Arap Emirlikleri Brunei Doğu Timor Endonezya Ermenistan Filipinler Filistin Güney Kore Gürcistan Hindistan Irak İran İsrail Japonya Kamboçya Kazakistan Kırgızistan Kuzey Kore Laos Maldivler Malezya Moğolistan Myanmar Nepal Özbekistan Pakistan Singapur Sri Lanka Suriye Suudi Arabistan Tacikistan Tayland Tayvan¹ Türkiye Türkmenistan Vietnam Yemen
Avrupa	Almanya Arnavutluk Avusturya Belarus Belçika Birleşik Krallık Bosna-Hersek Bulgaristan Çekya Danimarka Estonya Finlandiya Fransa Hırvatistan Hollanda İrlanda İspanya İsveç İsviçre İtalya İzlanda Karadağ Kıbrıs Cumhuriyeti Kuzey Makedonya Letonya Litvanya Lüksemburg Macaristan Moldova Norveç Polonya Portekiz Romanya Rusya Sırbistan Slovakya Slovenya Ukrayna Vatikan Yunanistan
Okyanusya	Avustralya Fiji Kiribati Mikronezya Niue Papua Yeni Gine Samoa Tonga Vanuatu Yeni Zelanda

Çokyönlü ilişkiler
Afrika • Antarktika • Arap Birliği • Arktika politikası • Avrupa Birliği • Bangladeş–Çin–Hindistan–Myanmar Bölgesel İşbirliği Forumu • BIMSTEC • Birleşmiş Milletler • BRICS • Çin-Güney Kore-Japonya • Karayipler • Latin Amerika • Okyanusya • Orta ve Doğu Avrupa • Üçüncü Dünya

Diplomasi
Dışişleri Bakanlığı (Dışişleri Bakanı) • Dış temsilcilikleri / Çin'deki diplomatik temsilcilikler • Stadyum diplomasisi • Panda diplomasisi • Tiyatro diplomasisi • Dokuz Kesik Çizgi • İnci Dizisi • Bir Kuşak, Bir Yol • Konfüçyüs Enstitüsü • Antlaşmalar

¹ Tayvan (Çin Cumhuriyeti) de facto olarak bağımsız olsa da, Çin Halk Cumhuriyeti bunun üzerinde egemenlik talebinde bulunmaktadır.

Çin konuları

Tarih

Kronoloji	Antik Çin (Xia Hanedanı • Shang Hanedanı • Zhou Hanedanı) • Çin İmparatorluğu (Çin Hanedanı • Han Hanedanı • Üç İmparatorluk • Jin Hanedanı • Güney Kuzey Hanedanları • Sui Hanedanı • Tang Hanedanı • Beş Hanedan On Krallık • Kuzey Song Hanedanı • Yuan Hanedanı • Ming Hanedanı • Çing Hanedanı)
Çağdaş dönem	Çin Cumhuriyeti (1912-1949) • Çin Halk Cumhuriyeti (Çin Komünist Partisi • Çin-Sovyet ayrılığı • Yüz Çiçek Kampanyası • Büyük İleri Atılım • Büyük Çin Kıtlığı • Çin Kültür Devrimi • Kızıl Muhafızlar • Çin ekonomik reformu • 1989 Tiananmen Meydanı Olayları)

Ulusal semboller ve tatiller

Arma • Bayrak • Millî marş • Resmî tatiller

Coğrafya ve çevre

Politik coğrafya	Başkent • İdari yapılanma (Eyaletler) • Şehirler
Fiziksel coğrafya	Adalar • Çöller • Dağlar (Geçitler • Sıradağlar) • Denizler (Bohai Denizi • Doğu Çin Denizi • Güney Çin Denizi • Sarıdeniz) • Göller • Millî parklar • Nehirler • Uç noktaları
Çevre sorunları	Çevre kirliliği

Ekonomi ve altyapı

Ekonomi reformu ("Çin Yüzyılı") • Enerji • GSYİH • Küreselleşme • Para birimi • Tarım • Ulaşım (Havayolları) • Yoksulluk

Hukuk ve toplum

Anayasa • "Çin değerleri ile sosyalizm" • "Çin Rüyası" • Demografi (Tek çocuk politikası) • Diller • Din • Eğitim (Üniversiteler) • Etnik gruplar • Fuhuş • Halk sağlığı (Gıda güvenliği • HIV/AIDS) • İnsan hakları (LGBT) • İntihar • Kolluk kuvvetleri • Uyrukluk Kanunu • Yoksulluk • Zaman

Siyaset ve ulusal savunma

Devlet Başkanı • Dış ilişkiler • Propaganda • Silahlı kuvvetler • Siyasi partiler (ÇKP - Genel Sekreter - Politbüro) • Tek Çin politikası (Tayvan'ın siyasi durumu) • "Tek ülke, iki sistem" • Yolsuzluk

Bilim ve teknoloji

Bilim • Enerji • İcatlar • İnternet (Sansür) • Mimari • Ulaşım • Uzay programı

Kültür, sanat ve spor

Arkeoloji • Çay kültürü • Dans • Dövüş sanatları • Edebiyat (Şiir) • Felsefe • Kültür • Medya • Mimari • Mutfak • Müzik • Opera • Posta tarihi ve posta pulları • Sanat • Sinema • Spor

g t d Asya ülkelerinin dış ilişkileri
Egemen devletler	Afganistan Azerbaycan Bahreyn Bangladeş Bhutan Birleşik Arap Emirlikleri Brunei Çin Doğu Timor Endonezya Ermenistan Filipinler Güney Kore Gürcistan Hindistan Irak İran İsrail Japonya Kamboçya Katar Kazakistan Kıbrıs Cumhuriyeti Kırgızistan Kuveyt Kuzey Kore Laos Lübnan Maldivler Malezya Mısır Moğolistan Myanmar Nepal Özbekistan Pakistan Rusya Singapur Sri Lanka Suriye Suudi Arabistan Tacikistan Tayland Türkiye Türkmenistan Umman Ürdün Vietnam Yemen
Sınırlı tanınmış olan devletler	Abhazya Filistin Güney Osetya Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Tayvan
Bağımlı ve diğer bölgeler	Ağrotur ve Dikelya Britanya Hint Okyanusu Toprakları Christmas Adası Cocos Adaları Hong Kong Makao
Kategori

Tanınmayan veya sınırlı şekilde tanınan devletler

Uluslararası tanınma ve dış ilişkilerle ilgili ayrıntılar parantez içinde bağlantı verilen maddelerde yer almaktadır

BM üyeleri

Kısmen tanınmayan	Ermenistan Cumhuriyeti dış ilişkiler Çin Halk Cumhuriyeti dış ilişkiler Kıbrıs Cumhuriyeti dış ilişkiler İsrail Devleti tanınma dış ilişkiler Kore Demokratik Halk Cumhuriyeti dış ilişkiler Kore Cumhuriyeti dış ilişkiler

BM Genel Kurulu
gözlemci devletleri

Kısmen tanınmayan	Filistin tanınma dış ilişkiler

BM üyesi olmayan
devletler

En az bir BM üyesi tarafından tanınan	Abhazya Cumhuriyeti tanınma dış ilişkiler Çin Cumhuriyeti dış ilişkiler Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti dış ilişkiler Kosova Cumhuriyeti tanınma dış ilişkiler Sahra Demokratik Arap Cumhuriyeti tanınma dış ilişkiler Güney Osetya Cumhuriyeti tanınma dış ilişkiler
Sadece BM üyesi olmayanlar tarafından tanınan	Transdinyester Moldova Cumhuriyeti tanınma dış ilişkiler
Hiçbir ülke tarafından tanınmayan	Somaliland Cumhuriyeti dış ilişkiler