Zeynep Kamil Hastanesi
| Zeynep Kamil Hastanesi | |
|---|---|
| Resmî adı | Zeynep Kamil Kadın ve Çocuk Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi |
| Diğer ad(lar) | Nuh Kuyusu Hastanesi[1] Zeyneb Kâmil Emrâz-ı Akliye ve Asabiye Hastanesi[2] |
| Coğrafya | |
| Ülke(ler) | Türkiye |
| Bölge(ler) | Marmara Bölgesi |
| Şehir(ler) | İstanbul |
| İlçe(ler) | Üsküdar |
| Konum | Zeynep Kamil |
| Koordinatlar | 41°00′55″K 29°01′31″D / 41.01528°K 29.02528°D |
| Genel Bilgiler | |
| Tür | Eğitim ve araştırma hastanesi |
| Durum | Kullanımda |
| Açılış | 1862 |
| İşletme | |
| İşletme | Sağlık Bakanlığı |
| Sorumlu | Sağlık Bakanlığı |
| İletişim | |
| Adres | Zeynep Kamil, Dr. Burhanettin Üstünel Sokağı No:10, 34668 Üsküdar/İstanbul |
 | |
| Hastaneler - Şehir hastaneleri | |
Zeynep Kamil Kadın ve Çocuk Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi, İstanbul'un Üsküdar ilçesinde yer alan ve hâlen faaliyetini sürdüren en eski sağlık kuruluşudur. Hastane, Mısır Valisi Kavalalı Mehmet Ali Paşa'nın kızı Zeynep Hanım ve eşi Sadrazam Yusuf Kamil Paşa tarafından, özel mülkleri üzerine yaptırılmış ve hastalara ücretsiz sağlık hizmeti sunmak amacıyla kurulmuştur. Aynı zamanda İstanbul’daki ilk özel hayır kurumu olma özelliğini taşımaktadır.[3]
Kuruluşu ve ilk yıllar
[değiştir | kaynağı değiştir]Üsküdar'ın Zeynep Kamil semtinde, daha önce bostan tarlası olan bir arsa üzerine temelleri 1860 yılında Sultan Abdülmecid dönemide atılan hastane iki yıl sonra 1862 yılında açılmıştır. Hastanenin kurucuları Mısır Valisi Kavalalı Mehmet Ali Paşa'nın kızı Zeynep Hanım ve eşi Yusuf Kamil Paşa'dır.[1]
Yapının cephesinde, girişin üzerinde orijinal plan doğrultusunda yerleştirilmiş olan kitabede Kur’an-ı Kerim’in Nahl suresi 69. ayetinden alınan “Fîhî şifâun li’n-nâs” (“Onda insanlar için sağlık vardır”) ifadesi bulunmaktadır.
Zeynep Hanım ve Yusuf Kamil Paşa, ölümlerinin ardından hastane bahçesine yaptırılan türbeye defnedilmişlerdir. Yusuf Kamil Paşa, hastanenin kuruluşundan bir yıl sonra, 1863 yılında Sultan Abdülaziz tarafından sadrazamlığa atanmıştır.
Modernleşme süreci
[değiştir | kaynağı değiştir]1896 yılında hastane, Zeynep Hanım’ın kardeşi Abdülhalim Paşa'nın oğlu olan Sait Halim Paşa tarafından, saray hekimi ve Tıbbiye-i Şahane ile Hamidiye Etfal Hastanesi'nde görev yapan Cemil Topuzlu Paşa’ya özel cerrahi klinik olarak tahsis edilmiştir. Bu dönemde hastane kapsamlı bir tadilattan geçirilmiş, modern tıbbi cihazlarla donatılmış ve kalorifer sistemi kurulmuştur. Ayrıca hasta bakımında görev almak üzere Avusturya’dan hemşireler getirilmiştir. Cemil Paşa’nın 1915 yılında yurt dışına gitmesine kadar hastanede sezaryen dâhil olmak üzere birçok cerrahi operasyon gerçekleştirilmiştir.
Belediye dönemi ve doğumevi olarak yapılandırılması
[değiştir | kaynağı değiştir]Hastane, zaman içerisinde çeşitli adlarla anılmış ve farklı kurumlara bağlı olarak hizmet vermiştir.[1] 1933 yılında İstanbul Belediyesi’ne devredilen yapı, 1935 yılında doğumevi olarak yeniden yapılandırılmıştır. Aynı yıl, başhekimliğe Eyüp Sabri Aksoy (1891–1962) atanmıştır. Aksoy’un 17 yıllık başhekimliği döneminde hastane, doğumevi olarak yeniden düzenlenmiş ve bu alandaki uzmanlaşmasını pekiştirmiştir.
Gelişme dönemi
[değiştir | kaynağı değiştir]Zeynep Kamil Hastanesi’nin gelişme süreci, 1952 yılında başhekimliğe atanan Fahri Atabey ile başlamıştır. Atabey döneminde, 150 yatak kapasiteli kadın hastalıkları kliniği ve 200 yataklı çocuk kliniği ile yeni bir ameliyathane binasının inşasına başlanmıştır. Çocuk Kliniği’nin kurucusu olarak Ziyaeddin Akbay aynı yıllarda görev almıştır. Her iki bina 1958 yılında tamamlanarak hizmete açılmıştır. 1961 yılında ise Zeynep Kamil Hemşirelik Koleji binası kullanıma açılmıştır.
Fahri Atabey’in 1968 yılında İstanbul Belediye Başkanı seçilerek görevinden ayrılmasının ardından, Burhanettin Üstünel başhekimliğe getirilmiş ve 1986 yılına kadar bu görevde kalmıştır. Bu dönemde, doğumhanenin bulunduğu bina ile çocuk felci hastanesi olarak tasarlanan Çocuk Enfeksiyonu ve Ortopedi binası tamamlanarak hizmete açılmıştır.
Sağlık Bakanlığı’na devir ve günümüzdeki durum
[değiştir | kaynağı değiştir]1982 yılında İstanbul Belediyesi ile yapılan bir protokol kapsamında, Zeynep Kamil Hastanesi'nin yönetimi ve işletimi Türkiye Cumhuriyeti Sağlık Bakanlığı’na devredilmiştir. Günümüzde, T.C. Sağlık Bakanlığı Zeynep Kamil Kadın ve Çocuk Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi adıyla, özel dal eğitim hastanesi statüsünde hizmet vermeye devam etmektedir.
Eğitim faaliyetleri
[değiştir | kaynağı değiştir]Hastane, kadın hastalıkları ve doğum, çocuk sağlığı ve hastalıkları ile çocuk cerrahisi branşlarında uzmanlık eğitimi veren bir kurumdur. Ayrıca, çeşitli sertifikalı meslek sonrası eğitim programları da hastane bünyesinde yürütülmektedir.
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ a b c Demirhan Erdemir, Ayşegül; Kahya, Esin (2022). Türklerde Tıp ve Sağlık Kurumları. Türkiye Diyanet Foundation Publishing and Printing House.
- ^ Gözütok, Tarık Tuna. Psikiyatrinin Türkiye’ye Girişi (Mecnûndan Akıl Hastasına). Nobel Bilimsel Eserler. s. 122. ISBN 9786257258951.
- ^ "Tarihçemiz". zeynepkamilkdch.saglik.gov.tr. 14 Haziran 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Nisan 2025.