Yukarıçakmak, Pasinler
| Yukarıçakmak | |
|---|---|
 Mahallenin haritadaki yeri | |
 Erzurum'un Türkiye'deki konumu | |
  Yukarıçakmak Yukarıçakmak'ın Erzurum'daki konumu | |
Koordinatlar: 39°56′06″N 41°33′58″E / 39.935°K 41.566°D | |
| Ülke |  Türkiye |
| İl | Erzurum |
| İlçe | Pasinler |
| Coğrafi bölge | Doğu Anadolu Bölgesi |
| İdare | |
| • Yönetici | Muhtar[1] İhtiyar heyeti[1] |
| Rakım | 1880 m |
| Nüfus | 144 |
| Zaman dilimi | UTC+03.00 (TSİ) |
| İl alan kodu | 0442 |
| İl plaka kodu | 25 |
| Posta kodu | 25300 |
Yukarıçakmak, Erzurum ilinin Pasinler ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.
Tarihçe
[değiştir | kaynağı değiştir]Osmanlı idaresinin 1835 tarihli nüfus tespitinde Çakmak adıyla geçen köy, Yukarıçakmak veya Aşağıçakmak köyünün eski adı olmalıdır.[5] 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Yukarıçakmak köyü, Çakmak-i Ulya (چقماق علیا) olarak geçer.[6]
Çakmak-i Ulya (Yukarı Çakmak) köyü, tarihî Basiani bölgesinin Yukarı Basiani kısmında yer alır. Bu bölge, Orta Çağ'da Gürcistan sınırları içinde bulunuyordu. Nitekim 13. yüzyılın başında Gürcüler ile Türkler arasındaki Basiani Savaşı bu bölgede meydana gelmiştir. Osmanlılar bu bölgeyi 1545 yılında Gürcülerden ele geçirmiştir.
Yukarı Çakmak köyü olma ihtimali olan Çakmak köyü, 1835 Osmanlı nüfus defterine göre Hasan Kala kazasının köylerinden biriydi. Bu tarihte köyde 40 erkek kaydedilmiştir. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, köyün toplam nüfusun yaklaşık 80 kişiden oluştuğu ortaya çıkar. Bu tespitte köyde Hristiyan nüfus bulunmuyordu.[5]
Aşağı Çakmak köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesine göre, Erzurum vilayetinin Hasan Kale kazasının merkez nahiyesine bağlı köylerden biriydi.[7] 1935 genel nüfus sayımında, "Yukarıçakmak" şeklinde kaydedilmiş olan köy, aynı idarî konuma sahipti ve nüfusu 202 kişiden oluşuyordu.[8] 1965 genel nüfus sayımında Yukarıçakmak köyünün nüfusu 236 kişiye yükselmişti ve bu nüfus içinde 89 kişi okuma yazma biliyordu.[9]
1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Pasinler Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.[10]
Coğrafya
[değiştir | kaynağı değiştir]Mahalle, Erzurum il merkezine 48 km, Pasinler ilçe merkezine 11 km uzaklıktadır.[11] Mahalle, Pasinler'in güney batısında olup, D.100/
numaralı Erzurum-Ağrı devlet/uluslararası yoluna, 9,6 km'lik bir köy yoluyla bağlıdır.[12]
Nüfus
[değiştir | kaynağı değiştir]| Yıllara göre mahalle nüfus verileri | |
|---|---|
| 2022 | 144[2] |
| 2021 | 131[2] |
| 2020 | 139[2] |
| 2019 | 145[2] |
| 2018 | 139[2] |
| 2017 | 139[2] |
| 2016 | 143[2] |
| 2015 | 153[2] |
| 2014 | 153[2] |
| 2013 | 138[2] |
| 2012 | 137[3] |
| 2011 | 149[3] |
| 2010 | 144[3] |
| 2009 | 140[3] |
| 2008 | 153[3] |
| 2007 | 203[3] |
| 2000 | 250[3] |
| 1990 | 219[13] |
| 1985 | 252[14] |
| 1965 | 236[15] |
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ a b "5393 sayılı Belediye Kanunu" (PDF). mevzuat.gov.tr. 3 Temmuz 2005. s. 3. 1 Haziran 2024 tarihinde kaynağından (pdf) arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Eylül 2024.
Madde 9- Mahalle, muhtar ve ihtiyar heyeti tarafından yönetilir.
- ^ a b c d e f g h i j k "Erzurum Pasinler Yukarıçakmak Mahalle Nüfusu". Nufusune.com. 9 Kasım 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Kasım 2023.
- ^ a b c d e f g h "TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 17 Ağustos 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi.
- ^ "Yukaricakmak, Turkey Page" (İngilizce). Fallingrain.com. 9 Kasım 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Kasım 2023.
- ^ a b "Ümit Kılıç, "XIX. Yüzyılın İlk Yarısında Pasinler ve Köylerinin Demografik ve İskan Yapısı", A. Ü. Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, sayı: 42, 2010, s. 241-257". 3 Nisan 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Nisan 2025.
- ^ Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 227.
- ^ Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 228.
- ^ "1935 Genel Nüfus Sayımı, İstanbul, 1937, s. 28" (PDF). 10 Ağustos 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 10 Nisan 2025.
- ^ "1965 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1968, s. 260" (PDF). 18 Şubat 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 9 Kasım 2023.
- ^ "6360 sayılı kanun". Resmî Gazete. 10 Aralık 2012. 19 Ekim 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Aralık 2022.
- ^ "Yukarıçakmak Mahallesi". YerelNet.org.tr. 1 Haziran 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Kasım 2023.
- ^ "Yukarıçakmak to Çöğender". Yukarıçakmak to Çöğender. 9 Kasım 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Kasım 2023.
- ^ Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü (1991). "1990 Genel Nüfus Sayımı İdari Bölünüş" (PDF). sehirhafizasi.sakarya.edu.tr. 19 Şubat 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 19 Şubat 2020.
- ^ Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü (1986). "1985 Genel Nüfus Sayımı İdari Bölünüş" (PDF). sehirhafizasi.sakarya.edu.tr. 19 Şubat 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 18 Şubat 2020.
- ^ Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü (1968). "1965 Genel Nüfus Sayımı İdari Bölünüş" (PDF). kutuphane.tuik.gov.tr. 18 Şubat 2020 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Şubat 2020.