Yezid b. Amr b. es-Sa'ik
 | Bu madde, öksüz maddedir; zira herhangi bir maddeden bu maddeye verilmiş bir bağlantı yoktur. (Ağustos 2022) |
Yezid b. Amr b. es-Sa'ik (Arapça: يزيد بن عمرو بن الصعق) Câhiliye döneminde yaşamış, Benî Âmir’in (özellikle Benî Kilâb’ın) Amr koluna mensup bir kabile reisi, savaşçı ve şairdir. “es-Sa‘ik” nisbesi, dedesi Huleyd (Khuwaylid) b. Nüfeyl’in yıldırım çarpmasıyla ölmesi hadisesine bağlanır; Yezid bu sebeple “ibn es-Sa‘ik” diye de anılmıştır. [1]
Hayatı
[değiştir | kaynağı değiştir]Yezid, Benî Kilâb’ın Amr kolunun ileri gelenlerindendi. Lahmîler ile Benî Âmir arasındaki “el-Kurnateyn Günü” (585’ten önce) diye anılan çatışmada, Lahmî kralı Nu‘mân’ın kardeşi Vabara b. Rumânis’i esir almış; serbest bırakılması karşılığında 1000 deve, Vabara’nın mal varlığının yarısı ve iki câriye/şarkıcı kız fidye olarak verilmiştir. Olay sonrasında el-Hîre’de Nu‘mân ile yaptığı görüşme ve bu vesileyle söylediği övünç dizeleri klasik kaynaklarda yer alır.
Şiiri ve “hicviye”si
[değiştir | kaynağı değiştir]Kaynaklarda Yezid’e atfedilen şiirler sınırlıdır; Türkçe literatürde özellikle bir hicviyesinin günümüze ulaştığı belirtilir. Arapça kaynaklar, Yezid’in şiirinden seçmelerin el-Asma‘iyyât mecmuasında bulunduğunu kaydeder. Arapça Vikipedi maddenin içinde aktarılan beyitlerde Yezid’in Benî Temîm’e sataşan (hicvî) üslubu görülür: “Alâ ebligh ladeyke Benî Temîm…” diye başlayan bir ikaz/taşlama beyti zikredilir.
Savaşları ve ölümü
[değiştir | kaynağı değiştir]Yezid, Zû Neceb (ذو نجب) denilen mevkide Benî Âmir’in Benî Temîm üzerine yaptığı bir baskın sırasında başından aldığı bir darbe nedeniyle yaralanmış ve bu yaranın neticesinde ölmüştür. Ölümünden sonra Temîmli şair Evs b. Ğalfe ile meşhur Câhiliye şairi en-Nâbiga tarafından hicvedildiği rivayet edilir. Arapça kaynaklar ayrıca “Şa‘bü Cebele (Şa‘b Cebele) günü” gibi kabile savaşlarında adının öne çıktığını da kaydeder.[2]
Lakabı ve bedenî özelliklerine dair rivayetler
[değiştir | kaynağı değiştir]“es-Sa‘ik” lakabının, dedesinin Ukâz panayırında rüzgârı sövmesi üzerine yıldırım çarpması ile öldüğüne dair anlatıya dayandığı da nakledilir. Yezid’in bir karşılaşmada sakatlandığı (aksak/â‘rac kaldığı) ve kısa boylu oluşuna rağmen Vabara’yı nasıl esir aldığı sorulduğunda, kendi kabilesinin bizzat savaşa katıldığını, karşı tarafın ise paralı unsurlara yaslandığını söyleyerek övündüğü aktarılır.[3]
Soyu ve sonraki nesiller
[değiştir | kaynağı değiştir]Yezid’in soyundan gelenler arasında, Emevî döneminde Suriye’de Kays konfederasyonunun önde gelen liderlerinden Züfer b. Hâris el-Kilâbî zikredilir. Ayrıca Yezid’in oğlu Mu‘âz, Ridde Savaşları sırasında kabilesinin merkezden kopmasına karşı çıkmıştır. Yezid’in torunlarından Yezid b. Kays b. Yezid ise, Lahmîlerle yapılan savaşlara dair rivayetlerin râvisi olarak anılır.[4]
Konuyla ilgili yayınlar
[değiştir | kaynağı değiştir]Esat Ayyıldız, Klasik Arap Şiirinde Emevî Dönemine Kadar Hiciv. Ankara: Gece Kitaplığı, 2020. s.11.
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ Esat Ayyıldız, Klasik Arap Şiirinde Emevî Dönemine Kadar Hiciv. Ankara: Gece Kitaplığı, 2020. s.11.
- ^ Charles Lyall, The Mufaḍḍalīyāt, II (biyografik notlar; 6. yüzyıl bağlamı).
- ^ Fuat Sezgin, Geschichte des arabischen Schriftums, II (Yezid ve soyundan gelenlere atıflar).
- ^ "ص2306 - كتاب معجم الشعراء العرب - يزيد بن الصعق - المكتبة الشاملة". shamela.ws. Erişim tarihi: 8 Ağustos 2025.