Yatir Ormanı
Yatir Ormanı (İbranice: יער יתיר, Ya'ar Yatir), İsrail'de Necef Çölü'nün kenarında yer alan bir ormandır. 30 km2'lik bir alanı kaplayan orman, İsrail'deki en büyük dikili ormandır.[1] Orman (İsrail'deki diğer ormanların çoğu gibi) Yahudi Ulusal Fonu tarafından dikilmiş olup, fon tarafından genişletilmeye devam edilmektedir.[1]
Tarih
[değiştir | kaynağı değiştir]
İlk ağaçlar, Yosef Weitz'in girişimiyle 1964 yılında Yahudi Ulusal Fonu tarafından dikilmiştir. Adını antik Leviler kenti Yatir'den almıştır.
Dört milyondan fazla ağaç dikildi; bunların çoğu Halep çamı ve Akdeniz servisi gibi iğne yapraklı ağaçların yanı sıra, Atlantik menengici, ılgın, hünnap, keçiboynuzu, zeytin, incir, okaliptüs ve akasya gibi geniş yapraklı ağaçların yanı sıra üzüm b bağları ve çeşitli çalılar da dikildi. Yatir Ormanı, birçok uzmanın karamsarlığına rağmen, kuzey Necef'in kurak manzarasını değiştirdi. Beerşeba'nın kuzeydoğusundaki tepelerde çölleşmeyi durduran önemli bir ekolojik araç olduğu kanıtlandı.
Orman, yıllık ortalama 300–350 mm yağış alan ve düşük nem oranına sahip yarı kurak bir bölgede, nispeten yüksek bir rakımda (deniz seviyesinden 400–850 m yükseklikte) yer almaktadır. Zemin sert kireç kayaları ve yumuşak tebeşir kayalarından oluşmaktadır.
1991 yılında işaretlenen İsrail Ulusal Yürüyüş Parkuru, ormanın içinden geçmektedir. Yatir Ormanı, Meitar'ın güneyinde ve Arad'ın kuzeyindeki parkurda yer almaktadır.
Ekoloji araştırması
[değiştir | kaynağı değiştir]
Weizmann Bilim Enstitüsü'nden Prof. Dan Yakir yönetiminde ve Sde Boker'deki Çöl Araştırma Enstitüsü ile iş birliği içinde Yatir Ormanında yürütülen çalışmalar, ağaçların havadaki karbondioksiti hapsettiğini göstermiştir.[2][3] Çölde dikilen ağaçların sağladığı gölge, seyrek yağışların buharlaşmasını da azaltmıştır.[4]
Yatir Ormanı aynı zamanda, karasal ekosistemler ile atmosfer arasındaki karbondioksit, su buharı ve enerji alışverişini ölçmek için kullanılan küresel bir mikrometeoroloji kuleleri ağı olan NASA projesi FLUXNET'in de bir parçasıdır.
Arava Çevre Çalışmaları Enstitüsü, Yatir Ormanı çevresinde yetiştirilen hurma ve üzüm gibi ürünlere odaklanan bir araştırma yürütmektedir. Araştırma, kurak ve tuzlu bölgelere yeni ürünler getirmeyi amaçlayan bir projenin parçasıdır.
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ a b "Planting of Yatir Forest" (İngilizce). Jerusalem Post. 18 Kasım 2009. 15 Ocak 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Ağustos 2025.
- ^ "In Israel, Questions Are Raised about a Forest that Rises from the Desert" (İngilizce). Yaleenvironment360. 30 Eylül 2019. 5 Ekim 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Ağustos 2025.
- ^ "Ecological Effects of Afforestation in the Northern Negev" (PDF) (İngilizce). החברה להגנת הטבע. Mayıs 2014. 16 Haziran 2021 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Ağustos 2025.
- ^ "Research on climate change is being carried out in Yatir Forest in the southern part of Israel" (İngilizce). Bodyansoulinternational. Erişim tarihi: 27 Ağustos 2025.
Dış bağlantılar
[değiştir | kaynağı değiştir]
