Viyana Filarmoni Orkestrası
| Viyana Filarmoni Orkestrası | |
|---|---|
| Wiener Philharmoniker | |
 Logo | |
| Kısaltma | WP |
| Kurucu | Otto Nicolai |
| Kuruluş tarihi | 1842 |
| Konum |  Viyana, Avusturya |
| Konser salonu | Wiener Musikverein |
| Resmî site | Resmî site |
Viyana Filarmoni Orkestrası, Viyana'da bulunan ve dünyanın en eski ve geleneksel orkestraları arasında bulunan bir senfonik orkestradır.
1842 yılında besteci Carl Otto Nicolai öncülüğünde kurulmuştur. Dünyanın en iyi orkestraları arasında anılır.[1][2] Üyeleri Viyana Devlet Operası Orkestrası sanatçılar arasında seçilir kendi kendilerini yönetirler. Üyeler davet edeceği şefleri konser bazında seçer.
Orkestranın her yıl 1 Ocak sabahı Viyana Müzik Topluluğu Altın Salonu'nda verdiği Yeni Yıl Konseri meşhurdur; Avusturya'nın ve dünyanın birçok televizyonunda canlı yayımlanır. 1920'den beri düzenlenen Salzburg Festivali'nin ana orkestrasıdır.
Tarihçe
[değiştir | kaynağı değiştir]1842 yılında Viyana Devlet Operası Orkestrası sanatçıları tarafından besteci Carl Otto Nicolai öncülüğünde. kurulmuştur. Beethoven ve Mozart'ın senfonik eserlerini seslendirmeyi arzulayan sanatçılar, operadan bağımsız olarak filarmonik konser dizileri sunma kararını almış böylece Viyana Filarmoni Orkestrası oluşmuştur.
Orkestraya girebilmek için müzisyenlerin Viyana Devlet Operası Orkestrası'nda en az üç yıl çalmaları ve ardından sayısız deneme ve testten geçmeleri gerekir.[2] Kararlar, üyelerinin demokratik oyları ile alınır. İdari işlerin bir kısmı aralarından seçilen 12 kişilik bir idare komitesine devredilmiştir. İdari kurulun yetkisi dışındaki tüm konularda basit çoğunluk kararı ile harekete edilir.
Orkestranın daimi şefi bulunmaz; davet edeceği şefleri üyeler konser bazında seçer. Bu nedene Viyana Filarmoni Orkestrası'nı yönetmek bir şef için büyük onur kabul edilmektedir.[2]
Orkestra, 1997'ye kadar kadın üye almamış ve 2005'e kadar kadın şef davet etmemiştir. Kadın düşmanlığı ile suçlanan orkestra, Kadın Müzisyenler Birliği'nin çabaları sonucu ilk kez 1997'de arp, viyola ve viyolonsel çalan kadın sanatçıları orkestraya kabul etti.[3] 2005'te Viyana Devlet Operası'nda sahnelenen Strauss'un Die Fledermaus operetinde Viyana Filarmoni'yi yöneten Karin Bonelli ilk ve tek kadın şeftir. Korinelli, 2022 yılında orkestrada nefesli enstrüman çalan ilk kadın olarak yer aldı.[3]
2022'de orkestranın Musikverein Wien'de verilen bir konser için planlanan şef Daniel Barenboim, hastalığı nedeniyle şeflik yapamamış ve orkestra, konseri iptal etmek veya farklı bir şefle sahne almak yerine, iki senfoni içeren zorlu ve tamamen Mozart'tan oluşan zor konseri şefsiz vermiştir. Dünyada bu zor işi başarabilecek ender orkestralardandır.[2]
Konser Salonu
[değiştir | kaynağı değiştir]Viyana Filarmoni Orkestrası, Viyana'daki Müzik Dostları Derneği Salonu'nda (Musikvereinsaal) düzenli konserler verir. Özel konserler ve turnelerle birlikte yılda 90 konser vermektedir.
Viyana Devlet Operası
[değiştir | kaynağı değiştir]
Orkestra üyeleri, Viyana Devlet Operası Orkestrası'nda üç yıllık deneme süresini tamamlayan müzisyenler arasından seçilir. Viyana Filarmoni'nin daimi üyeleri, Viyana Operası'nda da çalışmayı sürdürür. Seksen yıldır Viyana Filarmoni, Viyana Operası'nın yaz tatilinde olduğu sırada Salzburg'a gider ve Salzburg Festivali'nin omurgasını oluşturur.
Şefler
[değiştir | kaynağı değiştir]Orkestra, 1933'ten bu yana daimi bir şef altında bulunmaz; her bir konseri dünyaca ünlü konuk şefler tarafından yönetilir. 1933'e kadar olan dönemde ise abone konserlerini yönetmek için her sene bir şef seçilmiş ve kimi zaman birkaç yıl, kimi zaman çok daha uzun süre üst üste seçilen şefler tarafından yönetilmiştir.
1847'de Nicolai'nin Viyana'yı terk etmesinden sonra pasif hale gelen orkestra, 1860'ta Carl Eckert'in şef olarak orkestraya girmesi ile konser aboneliklerini başlatmış ve düzenli konser vermeyi hiç bırakmamıştı.
1875-1882 yılları arasında Hans Richter tarafından yönetilen orkestra, bu dönemde Brahms'ın 2. ve 3. senfonilerinin ilk seslendirilişini gerçekleştirdi.
İlk yurt dışı konserini Paris'te orkestrayı 1898-1901 arasında yöneten Mahler'in şefliği döneminde verdi. Daha sonraki şefler Felix Weingartner (1908–27), Wilhelm Furtwängler (1927–30) ve Clemens Krauss (1930–33) idi.
Enstrümanlar
[değiştir | kaynağı değiştir]Orkestranın önemli bir özelliği diğer büyük orkestralarda bulunmayan kendine özgü enstrümanların ve çalma tarzlarının varlığıdır. Kullanılan klarnet, trombon, timpani, obua gibi çalgılarda farklıdır. Orkestra, 18. yüzyıl sonu Avrupa müzik anlayışını ve sesini korumuştur. 19. yüzyılda müzikte ulusal akımların doğması ile enstrüman yapımında farklılıklar olmuştu; Viyanalılar ise Viyana Klasiklerine sadık kalmışlardır. Konserleri verdikleri ünlü "Altın Salon"un efsanevi akustik özelliklerinin de orkestranın kendine özgü sesine katkısı vardır.
Gelenekçilik
[değiştir | kaynağı değiştir]Dünyanın geleneklerine en bağlı orkestrası olarak tanınan topluluk, arasına kadın sanatçıları, siyah ve sarı derili sanatçıları daimi üye olarak katmakta isteksiz davranması nedeniyle eleştirilir. Kadın Müzisyenler Birliği'nin çabaları sonucu 1997'den itibaren kadın arp, viyola, viyolonsel sanatçılarını kabul etmeye başlamıştır. 2001'de Asyalı melez bir kemancı daimi üye olmuş, 2005'te Avustralyalı Simone Young, Viyana Filarmoni'yi yöneten ilk kadın şef olmuştur.
Yeni Yıl Konseri
[değiştir | kaynağı değiştir]Orkestranın geleneksel hale gelen Yeni Yıl Konserleri çok ünlüdür. Bu konserlerde ağırlıklı olarak Strauss ailesine mensup bestecilerin eserleri seslendirilir. Konserdeki son eser olarak muhakkak Baba Johann Strauss'un Josef Wenzel Radetzky von Radetz'e atfen bestelediği Radetzky Marşı çalınır.
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ "LSO is only British orchestra in list of world's best - Times Online". entertainment.timesonline.co.uk (İngilizce). 29 Ağustos 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 31 Mayıs 2025.
- ^ a b c d Karmpaliotis, Alkis (2022-03-28). "Ranking the Top Ten Orchestras in the World". Appreciate Opera (İngilizce). Erişim tarihi: 2025-11-14.
- ^ a b Solmaz, Eda (2024-12-30). "Aposto | Viyana Filarmoni'den bir ilk: Yeni yıl konserinde kadın besteci". Aposto. Erişim tarihi: 2025-11-14.
Dış bağlantılar
[değiştir | kaynağı değiştir]- Commons:Category:Vienna Philharmonic Orchestra
- Wiener Philharmoniker (official website) 5 Ocak 2010 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
