Turnacıbaşı
Turnacı, Yeniçerilik Ocağında bir rütbeydi. Padişah avlanırken turnaları yakalamakla özellikle görevli idiler. Turnacıların başı turnacıbaşı olarak adlandırılırdı. Terfi ettiklerinde saksoncubaşı olurlardı.[1] XVII. yüzyıldan itibaren ise turnacının temel görevi sorumlu olduğu ortanın düzenini sağlamak ve devşirme sistemini yönetmekti.[2] Turnacıbaşı Ağa, Yeniçeri Ocaklarına gayrimüslim oğlan devşirmesiyle memur olmuş ocaklı yeniçeri zabitidir. İhtiyaca göre padişahın onayı ve yeniçeri ağasının kendisine verdiği tezkere ile 8 -18 yaşları arasında Hristiyan ailelerinden çocuk devşirirdi.
Seçtiği çocukları bir subaşı zabiti ile eski başkent Edirne'ye gönderir ve acemi oğlanlar orada toplanırdı (burada Avrupa fetihleri için önemli bir askeri üs bulunuyordu). Onları bir kafile halinde İstanbul'a getirir ve onları yetiştirmesi için Anadolu'daki Türk ve Bektaşi ailelerin yanlarına verirlerdi.
İşte bu devşirme oğlan kafilelerinin turna kuşları gibi dizilip, başlarında da bu ağa onlara önderlik ettiğinden kendisine Turnacıbaşı Ağa denmiştir. Ayrıca Turna Kuşu Bektaşilikte kutsal bir kuş olarak kabul edilir ve Turnacıbaşı Ağa yeniçeri ocağındaki Katar Ağalarındandır, yani bugün kurmay subay seviyesindedir.
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ İsmail Hakkı Uzunçarşılı (1988). Osmanlı Devleti Teşkilatında Kapıkulu Ocakları. Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi. s. 203.
- ^ "TURNACIBAŞI". Türk Maarif Ansiklopedisi. Erişim tarihi: 2025-12-09.
| Osmanlı İmparatorluğu ile ilgili bu madde taslak seviyesindedir. Madde içeriğini genişleterek Vikipedi'ye katkı sağlayabilirsiniz. |