Tell Kurdu Höyüğü
| Arkeolojik Höyük | |
| Adı: | Tell Kurdu Höyüğü |
| il: | Hatay |
| İlçe: | Reyhanlı |
| Köy: | Karahüyük |
| Türü: | Höyük |
| Tahribat: | |
| Tescil durumu: | Tescilli[1] |
| Tescil No ve derece: | |
| Tescil tarihi: | |
| Araştırma yöntemi: | Kazı |
Tell Kurdu Höyüğü (veya Kürt Tevekelli Tepesi), Antakya'nın kuzeydoğusunda, Reyhanlı'nın kuzeybatısında Karahüyük mahallesinin altında yer alan bir höyüktür. Yayvan ve büyük bir tepedir. Tepe olarak 15 hektarlık bir alanı kaplamaktadır. Amik Ovası'ndaki Kalkolitik Çağ yerleşmelerinin en büyüğü olarak görülür.[2]
Kazılar
[değiştir | kaynağı değiştir]Höyük, Chicago Üniversitesi Doğu Bilimleri Enstitüsü'nün Hatay civarında 1932-38 yıllarında yaptığı çalışmalarda Prof. Dr. Robert Braidwood başkanlığında kazılmıştır.[2] Daha sonra yine aynı araştırmanın devamı olarak yapılan çalışmalarda, 1996-2001 yılları arasında Doç. Dr. Aslıhan Yener başkanlığında ikinci kazı çalışmaları yapılmıştır.[3] Üçüncü nesil kazılar Doç Dr. Rana Özbal tarafından Koç Üniversitesi adına 2022 senesinde başlamıştır ve devam etmektedir.[4]
Tabakalanma
[değiştir | kaynağı değiştir]1938 senesindeki kazılarda, 45 metrekarelik bir alanda Amik Ovası C evresi, 20 metrekarelik bir alanda Amik Ovası D evresi, 153,5 metrekarelik bir alanda Amik Ovası E evresi yerleşmeler saptanmıştır. Bu tabakaların üstünde yer yer az miktarda Roma ve Orta Çağ seramikleri de yer almaktadır ancak henüz yerleşim bulunamamıştır. Amik Ovası E evresinden sonra höyüğün büyük ölçüde terk edildiği düşünülmektedir. Güneyde yer alan yerleşmede MÖ 5. binyıla tarihlenen bir Obeyd Kültürü'yle çağdaş Kalkolitik Amik Ovası E (MÖ 4800 – 4300) seramiği çokça bulunmaktadır. Kuzey kesimde ise Amik C (MÖ 5500 -5000) ve Halaf Kültürü çanak çömleği belirlenmiştir.[2] 1996-2001 kazılarında Amik C ve E dışında az miktarda Amik D dolgusu da kazılmıştır.[5]
Buluntular
[değiştir | kaynağı değiştir]2001 senesinde kuzey kesimde Amik Ovası C evresine tarihlenen bir yapı kompleksi sokakların iki yanında birbirine bitişik avlu ve evlerden oluşmaktadır. Bu kompleksin farklı kesimlerinde, farklı tür evler olduğu belirtilmektedir. Bir kısımda nişli ve payandalı, duvarları sıvalı evler çoğunluktayken, aynı sokağın karşısında küçük, tek odalı ve sıvasız evler bulunmaktadır.[2]
Kazılarda ele geçen organik kalıntıların incelenmesi, yerleşme sakinlerinin kuzu, koyun, sığır, domuz ve yayın balığı eti yedikleri, buğday, arpa ve nohut yetiştirdiklerini göstermektedir.[6]
Tahribat durumu
[değiştir | kaynağı değiştir]Höyüğü oluşturan iki tepe üzeri modern tarım yapılmak için düzlenmiş, 1995 senesi öncesine denk gelen bir dönemde iki tepe arası doldurulmuştur. Güneydeki tepenin doğu ve batısı tesviye edilerek kesilmiştir.[1] Reyhanlı İlçesi'ndeki diğer höyükler gibi, özellikle son yıllarda fazlasıyla tahrip olmuştur.[2] Tarım faaliyetleriyle koruyucu üst tabakasını kaybeden höyükte arkeolojik katmanlar yüzeyin hemen 20–40 cm. altından başlamaktadır. Bu durumda höyükteki kültür tabakaları erozyon ve yağmurun etkisiyle sürekli zarar görmektedir.[7] Höyük, 2000 yılında kamulaştırılarak korumaya alınmıştır.[6]
Değerlendirme
[değiştir | kaynağı değiştir]Höyükteki en erken yerleşmelerle birlikte göz önüne alındığında höyüğün MÖ 6. ve 5. binyıllarda (MÖ 5900 – 4700) iskan gördüğü ifade edilmektedir. Yerleşmede Mezopotamya kültürlerinin etkisi izlenmekte olmakla birlikte yerel kültürlerin de mimari, çanak çömlek ve diğer buluntu gruplarında belirgin rol oynadığı görülmektedir. Diğer yandan Anadolu ve Levant kültürlerinin etkileri ortaya çıkmaktadır.[6]
Halaf Kültürü çekirdek bölge olan Kuzey Irak'taki yerleşmelerin 1-2 hektarlık küçük yerleşmeler olmasına ve karmaşık bir sosyal organizasyonun henüz gelişmemiş bulunmasına karşın, Domuztepe Höyüğü'ndeki gibi Tell Kurdu'da da 15-20 hektarlık alana yayılan ve karmaşık bir sosyal organizasyona işaret eden bu Halaf yerleşmeleri dikkat çekicidir. Bu kazılar, Halaf Kültürü'nün yeniden tanımlanmasını gerektirmektedir.[6]
2022 senesi ve sonrası yapılan çalışmalar kapsamında tesviye edilen ve dolayısıyla karışmış olan dolgu alanların in situ tabakalardan ayırt edebilmek adına höyüğün mevcut dönemsel yayılımını anlamak adına minik sondaj açmaları açılmıştır. Ayrıca Amik C, D ve E dolgularının kazılmasına başlanmıştır.[4]
Dış bağlantılar
[değiştir | kaynağı değiştir]
OpenStreetMap'te Tell Kurdu Höyüğü ile ilgili coğrafi veriler - Yakın plan kroki
- Fotoğraflar4 Mart 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
- Buluntularla ilgili fotoğraflar - Hatay Valiliği[ölü/kırık bağlantı]
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ a b "TAY – Yerleşme Ayrıntıları". 4 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Nisan 2012.
- ^ a b c d e TAY – Yerleşme Dönem Ayrıntıları 4 Mart 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.<
- ^ "Nederlands Instituut In Turkey". 8 Mayıs 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Nisan 2012.
- ^ a b 2024 Özbal, R. and F. Gerritsen – Tell Kurdu Höyük 2022 Sezonu, Kazı Sonuçları Toplantısı 43 (6): 383-394
- ^ Yener, K.A., Edens, C., Harrison, T.P., Verstraete, J. and Wilkinson, T.J. (April 2000). "The Amuq Valley Regional Project, 1995–1998". American Journal of Archaeology. s. 163-220.
- ^ a b c d http://www.hatay.gov.tr/ortak_icerik/hatay/gezelim/telkurdu/telkurdu.htm[ölü/kırık bağlantı] Hatay Valiliği
- ^ 2001 Tell Kurdu Kazıları 21 Kasım 2008 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Nederlands Instituut In Turkey
| Otorite kontrolü |
|
|---|