Telkine açıklık
 | Bu madde, öksüz maddedir; zira herhangi bir maddeden bu maddeye verilmiş bir bağlantı yoktur. (Mayıs 2025) |
Telkine açıklık, başkalarının telkinlerini kabul etmeye ve bunlara göre hareket etmeye meyilli olma niteliğidir. Bir kişi, bir senaryoyu veya anıyı hatırladığında, başkasının verdiği yanlış bilgilerle belirli anılardaki boşlukları doldurabilir. Telkin edilebilirlik, hatırlamayı çarpıtmak için ipuçları kullanır: özneye geçmiş bir olay hakkında ısrarla bir şeyler söylendiğinde, onun olaya ilişkin anısı tekrarlanan mesaja uyar.[1]
Yoğun duygular yaşayan bir kişi fikirlere karşı daha açık olma eğilimindedir ve bu nedenle daha kolay telkin edilebilir. Genellikle telkine açıklık yaş arttıkça azalır. Ancak psikologlar, bireysel öz saygı ve iddialılık düzeylerinin bazı insanları diğerlerinden daha kolay telkine açık hale getirebileceğini bulmuşlardır; bu bulgu telkine açıklık spektrumu kavramına yol açmıştır.[2]
Örnekler
[değiştir | kaynağı değiştir]Telkine yatkınlık insanların günlük hayatlarında görülebilir:
- Çocuklara anne babaları tarafından iyi şarkıcı oldukları söyleniyor ve o günden sonra yetenekli olduklarına inanıyorlar, oysa anne babaları aslında onları yanlış bir şekilde cesaretlendiriyor.
- Bir öğretmen, Psikoloji öğrencilerini, "Tepkisellik, telkin veya yanlış bilgi yoluyla hafızanın çarpıtılmasıdır, değil mi?" diyerek kandırabilir. Sınıfın çoğunluğunun onunla aynı fikirde olması muhtemeldir çünkü o bir öğretmendir ve söyledikleri kulağa doğru gelir. Ancak, terim aslında yanlış bilgi etkisinin tanımıdır.
Ancak telkine açıklık aşırılıklara da yol açabilir ve olumsuz sonuçlar doğurabilir:
- Bir tanığın ifadesi, polisin veya avukatların görüşme sırasında yaptığı öneriler nedeniyle değişir ve bu da zaten belirsiz olan gözlemlerin çarpık anılara dönüşmesine neden olur.
Hipnoz
[değiştir | kaynağı değiştir]Hipnotik telkine yatkınlık, hipnoza ve hipnotik telkine yanıt verme genel eğilimini yansıtan bireysel bir özelliktir. Hipnotik telkine yatkınlığın standartlaştırılmış ölçümleriyle yapılan araştırmalar, bu değişkende önemli bireysel farklılıklar olduğunu göstermiştir.[3]
Otonomi
[değiştir | kaynağı değiştir]Bireysel telkine açıklıktaki farklılıkların ilginçliği erken dönem Yunan filozoflarında bile ortaya çıkmıştır. Aristoteles'in kaygısız bir yaklaşımı vardı:
"En zeki zihinler, bir fikre inanmadan onu akıllarında tutabilenlerdir."
— Aristoteles
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ "Psychlopedia – Suggestibility". psychlopedia.wikispaces.com. 28 Mart 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Mayıs 2016.
- ^ Hooper, Victoria-Rose; Chou, Shihning; Browne, Kevin D. (November 2016). "A systematic review on the relationship between self-esteem and interrogative suggestibility" (PDF). The Journal of Forensic Psychiatry & Psychology (İngilizce). 27 (6): 761-785. doi:10.1080/14789949.2016.1201844. ISSN 1478-9949. 19 Temmuz 2018 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi16 Mayıs 2025.
- ^ Milling LS (April 2008). "Is high hypnotic suggestibility necessary for successful hypnotic pain intervention?". Current Pain and Headache Reports. 12 (2): 98-102. doi:10.1007/s11916-008-0019-0. PMID 18474188.
- ^ Rock, Hugh (July 2017). "Social Theism: How can the Liberal Idea of God Speak to a Materialist Worldview?". Modern Believing. 58 (3): 253-263. doi:10.3828/mb.2017.19. ISSN 1353-1425.