Tartışma:Yerküre tarihi

Maddenin adlandırılması ve belki de tüm Dünya maddelerinin adlandırılması üzerine fikir alışverişi

Değerli Türkçe Vikipedi topluluğu, bu maddenin seçkin madde adaylığında belirtildiği üzere, bu madde ve diğer dünya tarihi maddelerinin adlandırılması üzerinde bir fikir birliğine varmamız gerekiyor. Nanahuatl söz konusu adaylıkta şurada bu konu hakkında bir tartışma yapılmış olduğunu hatırlattı. Ancak bu tartışma baştan aşağı okunduğu takdirde bir fikir birliğine varılamadığı görülebilir. Ben dahil birçok kullanıcı burada fikir belirtmiş ancak bir fikir birliği oluşmadığını görüyorum. Buradan hareketle artık bu adlandırma karmaşasına son vermemiz gerektiğini düşünüyorum. Ben cesur davranarak Dünya tarihi anlam ayrımı maddesini (anlam ayrımı olarak) tekrar oluşturdum. Şu anki durumumuz aşağıdaki gibidir:

• Dünya tarihi anlam ayrımı sayfası. Anlam ayrımı sayfasında aşağıdaki maddeler bulunuyor, ek olarak aynı adda iki kitap da var.

• İnsanlık tarihi, insanların tarihi
• Yerküre tarihi, Dünya gezegeninin oluşumundan günümüze tarihi
• Dünya tarihi (alan), küresel bir perspektife sahip bir tarihsel çalışma alanı

Kendi fikrim:

• Dünya tarihi: Anlam ayrımı sayfası kalmalı çünkü okurlara yardımcı olacağını düşünüyorum hatta eminim. Tüm maddeler tek yerde toplanmış olacak ve okurlar Google'da aradıktan sonra diğer maddelere buradan kolayca erişim sağlayabilecekler.
• İnsanlık tarihi: Bu madde adında bir değişiklik yapılmasına gerek olmadığını düşünüyorum zira bu zaten yaygın kullanılan bir ad. Ayrıca madde insanlığın tarihini ele alıyor, Dünya gezegeninin tarihini bütüncül olarak ele almamakta.
• Yerküre tarihi: Bu maddenin adını bilerek yerküre tarihi olarak adlandırdım. Zira akademik kaynaklarda "Dünya tarihi" adlandırması genellikle insanlık tarihi anlamında kullanılıyor. Yani gezegenimizin oluşum sürecinden itibaren günümüze kadar olan süreç değil, Homo sapiens'in evrimleşmesinden günümüze kadar olan süreç. Hatta bazı kaynaklar bu kavramı yazının başlangıcıyla başlatıp günümüze kadar ele alıyor. Çünkü bundan öncesi "tarih öncesi dönem", diğer adıyla "prehistorya" oluyor. Yerküre tarihi terimi ise yazının başlangıcından önce, hatta bizim türümüzün evrimleşmesinden de öncesini kapsıyor. 4,6 milyar yıl öncesinden başlayan ve günümüze kadar devam eden süreç, yerküre tarihinin konusu. Bu madde yeryüzü tarihi veya yerin tarihi olarak da adlandırılabilirdi. Ancak ben bu ikisi ve yerküre tarihini akademik kaynaklarda aradığımda hiçbirinin birbirine yaygınlık açısından bir üstünlüğünü göremedim. Google Akademik araması bu konuda sizi lütfen yanıltmasın. Türkçe kaynaklarda yerküre tarihi ve yeryüzü tarihi de kullanılıyor. Ben yerküreyi tercih ettim zira yerin yüzünü değil, yerin tamamını kapsıyor bu madde. Yerküremizi kapsıyor. Bir de bu terim sanki yeryüzü tarihine göre daha güncel. Yerküre akademik ve bilimsel kaynaklarda daha sıklıkla kullanılırken, yeryüzü daha çok edebi ve klasik kaynaklarda kullanılmakta.
• Dünya tarihi (alan): Tarihsel bir çalışma alanı olan "Dünya tarihi (alan)" maddesini şimdilik böyle açtım. Bu maddenin adı başka ne olur bilemedim ben şahsen. Konunun uzmanı varsa, görüşünüzü beklerim. Ben konunun uzmanı değilim.
• Dünya: Bu maddeye kimsenin bir itirazı olacağını düşünmüyorum (en azından öyle umuyorum) artık bundan sonra. Zira yaygın kullanım bu, hepimiz Dünya diyoruz gezegenimize.
• Dünya (toplum) maddemiz var bir de. Bu maddeyi Nanahuatl açmış diye görüyorum madde geçmişinden. Bu madde ve parantez içi uygun bence. Dünya maddesini ikiye bölüp "Yerküre" ve "Dünya" olarak ayırmaktansa bu şekilde ayırmak daha uygun çünkü yaygın adlandırma politikamız var. Aynı şey ne yazık ki tarih maddeleri için geçerli değil, yukarıda açıkladım.

Son tartışma üzerinden 3 sene geçti. Artık bir fikir birliğine varmamız ve bu konuyu arşivlememiz gerektiği konusunda bana hak vereceğinizi düşünüyorum. Elbette aceleye gerek yok, şu an bence iyi bir durumdayız, sadece daha ne kadar iyi olabilir konusunda beyin fırtınası yapmış olacağız. 3 sene evvel tartışmada fikir beyan etmiş kullanıcılara bu vesileyle seslenmek istiyorum: @Azizkayihan, @Seksen iki yüz kırk beş, @BSRF, @Mskyrider, @SAİT71, @Vincent Vega, @Evolutionoftheuniverse, @Nanahuatl, tartışmaya katılmanız tabii ki zorunlu değil ancak fikirleriniz benim için önemli. Etiketlemediğim veya unuttuğum kullanıcıların da görüşlerini bekliyorum. Selamlar, Harald the Bard (mesaj) 21.49, 23 Nisan 2023 (UTC)

Mühim olan gezegen ile toplumsal kavram olan "Dünya"yı ayırmak, gerisi zaten bunlara uyumlu olacak. Aslında farkında olmadan "yer" ile "yerküre"yi kullanıyoruz, yer bilimleri derken mesela ya da yerçekimi derken. Ancak gezegene uzaydan bakınca, daha doğrusu iş biraz daha astronomiye kayınca daha çok Dünya diyoruz. Çok fazla karmaşa yarattığı için ben Yer ya da Yerküre kullanımına daha yakınım. Dünya ile bu ikisi arasındaki yaygınlık farkını tespit etmemiz mümkün değil, ancak Yer ile Yerküre kullanımlarının yaygın olmadığını da kimse iddia edemez sanırım.

Daha özele inersek, "Dünya tarihi" denilince gezegenin tarihini anlayan pek olmaz sanırım (işbu madde yani), üzerindeki hayatın tarihi anlaşılır. Nanahuatl^? 22.40, 23 Nisan 2023 (UTC)

Bir astronom olarak Dünya/Yer kelimesi ikilemi maalesef bizim için bir kanayan yara. Özellikle @Nanahuatl'in yorumunu da göz önüne alırsak, bu zaten ön plana çıkıyor. Aslen, astronomi kaynaklarında gezegenimizin adı "Yer" olarak geçiyor. Yani gezegenimizin uzaydan bakılan haline biz astronomlar genellikle "Yer" diyoruz. Ancak, üzücü bir şekilde, günümüzde yayınlanan popüler ilim kaynaklarında gezegen için "Dünya" kelimesi "Yer"den daha sık kullanıyor. Bu tabii ki, popüler kullanıma ayak uydurmaktan ibaret.

Maalesef, popüler bilim dergileriyle çalışan ve çeviriler yapan biri olarak ek bir not belirtmek istiyorum. Gezegen için "Dünya" kelimesi, bugün birçok popüler bilim dergisi için geçerli (istisnası belki Bilim ve Teknik olabilir ancak uzun süredir bunu kontrol etmek fırsatım olmadı) kullanım.

Biraz fazla uzattım buraya kadar, toparlayayım: Yer ile Yerküre günümüzde birbirinin eş anlamlısı olarak kullanılıyor artık, kökenleri aynı olmasa da. Bu yüzden bence Yerküre tarihi demekte bir sıkıntı yok. Ancak Dünya ve Dünya (toplum) hususlarında da ayrımın Yer (veya Yerküre) ve Dünya olması taraftarıyım.

Yaygın adlandırma politikası konusunda da Türkçe Vikipedi büyüdükçe sıkıntılar ortaya çıkıyor. Konuyla doğrudan bağı olmasa da bunu burada vurgulamak istiyorum. Dergi çevirileri yapanların (bunu tabii ki kendi alanım olan astronomiyle sınırlı tutarak söylüyorum) çevirilerini kontrol ettiğimde, X teriminin çevirisinin yanlış yapıldığını sıklıkla görüyorum. Çevirmenlerin genellikle çeviriler sırasında ilk başvuru kaynaklarından birisi Türkçe wiki olabiliyor. Türkçe'ye ilk defa vikide çevrilmiş bir kelime, takip eden birkaç sene içinde vikideki kullanımıyla yaygınlaşıyor ve kökleşiyor. Buna çok defa denk geldim. Bu isimler bir noktadan sonra yaygın kullanım olarak görüldüğü için vikide de düzeltmek zorlaşıyor. Türkçe Vikipedi'nin de Dünya konusundaki duruşu bunun birebir örneği olmasa da geçen yıllarda bu kullanımın yaygınlaşmasına katkı sağlamış olabileceğini düşünüyorum.

Yine de en azından "World" ve "Earth" maddeleri gibi bir ayrımın ortaya çıkarılabilmiş olması konusunda emeği geçenlere de teşekkür etmek isterim. H. Aziz Kayıhan^mesaj 21.02, 4 Mayıs 2023 (UTC)

Astronomi bilimsel literatürüne pek hakim değilim ama popüler yayınlarda @Azizkayihan, dediğin doğru. Çok fazla bilgimin olduğu bir alan değil ama gözlemim seninkiyle aynı. Jeoloji kısmı bana daha yakın ve Yer[küre] (büyük harfle, evet) daha sık kullanılıyor.

İlk adlandırma tartışmasında ben net bir görüş belirtmemiştim, taraf tutmamıştım, ama biraz daha derli toplu ve geniş düşününce, senin "biraz fazla uzattım..." ile başlayan paragrafta yazdıklarına katılıyorum. Nanahuatl^? 21.19, 4 Mayıs 2023 (UTC)

@𐰇𐱅𐰚𐰤'i unutmuşum. Keşke nickname'ini direkt Ötüken gibi bir şey yapsan da etiketlerken ekstra uğraşmasak :D Harald the Bard (mesaj) 11.12, 26 Nisan 2023 (UTC)

Benim görüşüm de yerküre kullanımının yeğlenmesi yönünde. --𐰇𐱅𐰚𐰤 (mesaj) 19.49, 26 Nisan 2023 (UTC)

VP:Cesur ol ilkesi gereğince, buradaki tartışmaya atıf vererek Dünya maddesini "Yerküre" olarak taşıyorum. Nanahuatl^? 00.20, 27 Mayıs 2023 (UTC)

• Güneş Sistemi'ndeki bu gezegenin yaygın adı Dünya'dır arkadaşlar. Dünya maddesinin adının değiştirilmesini Tartışma:Dünya sayfasında konuşmak gerekir. Buradaki tartışmadan kimsenin haberi olmamış. Dört kişi karar almışsınız. Daha önce bu konu tartışılmış ve fikir birliğine varılamamıştı. Harald the Bard daha en baştaki önerisinde Dünya için "Bu maddeye kimsenin bir itirazı olacağını düşünmüyorum (en azından öyle umuyorum) artık bundan sonra. Zira yaygın kullanım bu, hepimiz Dünya diyoruz gezegenimize." diyerek bana katıldığını ortaya koymuştur. Ne ara iş maddenin taşınması noktasında "fikir birliğine varıldı" noktasına gelmiş?--BSRF ^💬 03.41, 27 Mayıs 2023 (UTC)

  Yukarıda yeterince argüman sunuldu. Karşıt argümanlar nelerdir? "Güneş Sistemi'ndeki bu gezegenin yaygın adı Dünya'dır arkadaşlar" mı? Nanahuatl^? 04.55, 27 Mayıs 2023 (UTC)

  Yukarıdaki tartışmada fikir birliği oluştuğunu iddia etmişsin. Ancak hem yukarıda Harald the Bard'ın alıntıladığım cümlesi, hem de tartışmaya katılan diğer bir kullanıcı olan Azizkayihan'ın "günümüzde yayınlanan popüler ilim kaynaklarında gezegen için "Dünya" kelimesi "Yer"den daha sık kullanıyor." cümlesi bu iki kullanıcının da yaygınlık bakımından Dünya'nın daha baskın olduğu konusunda benimle hemfikir olduklarını ortaya koyuyor. Tartışmaya katılan dört kullanıcının ikisi "Dünya kullanımı yaygındır" derken sen buradan nasıl fikir birliği çıkardın? Senin görüşün fikir birliği mi demek oluyor?--BSRF ^💬 05.36, 27 Mayıs 2023 (UTC)

  K:Azizkayihan: "Ancak Dünya ve Dünya (toplum) hususlarında da ayrımın Yer (veya Yerküre) ve Dünya olması taraftarıyım"

  K:𐰇𐱅𐰚𐰤: "Benim görüşüm de yerküre kullanımının yeğlenmesi yönünde"

  K:Harald the Bard: "Bu madde ve parantez içi uygun bence"

  K:Nanahuatl: "ben Yer ya da Yerküre kullanımına daha yakınım"

  Vikipedi'deki fikir birliği, her kullanıcının aynı görüşü paylaşması anlamını taşımıyor. En başta Harald the Bard, kendi görüşünü ifade ederken 8 kullanıcıyı etiketlemiş, 3'ü dönüş yapmış. 1 aydan fazla da süre geçmiş üzerinden. Sürekli birilerini çağırıp "bir de sen bak" diyemeyiz ki? Demişiz zaten, 1 ay da geçmiş, bakan eden yok. Sen de çağrılmışsın hatta ve dönüş yap(a)mamışsın. Kullanıcıları zorla tutup getirecek hâlimiz de yok. Denilenler denilmiş ve fikir birliği oluşmuş (tekrar ediyorum, her katılımcının desteklemesi anlamı taşımıyor bu). Konuşacaksak konuşalım, ama ayda bir dönüş gelecekse bu iş sonu gelmez bir düğüm oluyor.

  Nanahuatl^? 06.32, 27 Mayıs 2023 (UTC)

  @Nanahuatl, benim Dünya (toplum) maddesi için yazdığım paragrafı tam okursak "Bu madde ve parantez içi uygun bence. Dünya maddesini ikiye bölüp "Yerküre" ve "Dünya" olarak ayırmaktansa bu şekilde ayırmak daha uygun çünkü yaygın adlandırma politikamız var. Aynı şey ne yazık ki tarih maddeleri için geçerli değil, yukarıda açıkladım." diyorum. Yani "Dünya" maddesinin direkt Yerküre'ye taşınmasını doğru bulmuyordum.

  Ama @Azizkayihan'ın yazdıklarına bakınca da aslında bizim Vikipedi'ye artık bu ayrımı getirmemiz gerektiği de ortaya çıkıyor. Bu madde bile bunun kanıtı. Ya artık Yerküre-Dünya olarak ayrım yapalım, ya da Dünya-Dünya (toplum) olarak ayıralım. Bu konuda ben ikinciye daha sıcak bakıyordum, yaygın kullanımdan ötürü. Ama aramızda bir astronomun görüşü var ve bence haklılık payı da var. Yine de bunu ayrıca Dünya maddesinin tartışma sayfasında konuşmalıyız bence. Orada tartışma açtıktan sonra etiketlediğimiz kullanıcıların dönüşünü bekleyelim. Şu an acele etmemizi gerektirecek bir durum yok. Selamlar, Harald the Bard (mesaj) 09.16, 27 Mayıs 2023 (UTC)

  VP:ADK "Vikipedi'deki madde adları genel olarak, maddenin konusu için yaygın olarak kullanılan adlar arasından seçilir." der. İki kullanıcı Dünya kullanımının yaygın olduğunu söyleyip de Yer ve Yerküre adlandırmasını tercih ediyoruz demişlerse hata etmişler. Politika gayet açık. Bu tartışmanın başında etiketlenip tartışmaya çağırıldığımı ben de biliyorum ancak bu maddenin adlandırılması konusunda tartışılacak bir durum olmadığını düşündüm. Zira ana madde adına uyum gereği Dünya tarihi olarak taşınacağını tahmin ettim. Ancak bu sayfada başka bir maddenin adına ilişkin tartışma yürütüleceğini bilseydim mutlaka katılırdım. Dünya sayfası zaten izleme listemde. Tartışmayı olması gereken sayfada yaparsanız katılacağımdan emin olabilirsin.--BSRF ^💬 17.06, 27 Mayıs 2023 (UTC)

  Dünya tarihi bu madde için yanlış bir adlandırma olacağını düşünüyorum, sebeplerini yukarıda açıkladım. "Dünya" maddesi için ayrıca dediğin gibi, o maddenin tartışma sayfasında tartışırız.

  Ek olarak biraz sakin olmaya davet ediyorum herkesi :) Alt tarafı ansiklopedi maddelerinin adı üzerine tartışıyoruz, niye bu kadar sert konuşuyoruz ki? Seçimden sonra konuşuruz. Kendinize iyi bakın. Harald the Bard (mesaj) 19.13, 27 Mayıs 2023 (UTC)

  @Harald the Bard, ilgili politikayı ben çevirdiğim için biliyorum az çok. "Genel olarak yaygın kullanılan adlar arasından madde adı belirlenmesine karşın, madde adı seçiminde tek belirleyici unsur bu değildir ve bu sayfada yer alan diğer içeriklerle birlikte değerlendirme yapılmalıdır" diyor orası. Çok basit bir örnek, CHP çok daha yaygın olsa da madde adı Cumhuriyet Halk Partisi. Ya da Maria Sharapova daha yaygın ama madde adı öyle değil. Shaktar Donetsk çok yaygın ama madde adı bu değil. Örnekler bol. Nanahuatl^? 21.35, 27 Mayıs 2023 (UTC)

  Daha önce yazdığım açıklamada yaygın kullanım ile ilgili bazı kaygıları dile getirmiştim. Maalesef astronomi terimlerinin Vikipedi yaygın kullanım politikasına kurban gittiği noktalar var bu açıdan. Türk Astronomi Derneği bünyesinde, bu konular üzerine bazı değişikliklerin TDK ve medya organları açısından da yürütülebilmesi için bazı çalışmalara da ön ayak olmaya çalışıyoruz. Net görüşümü yukarıda belirttiğim için tekrarlamıyorum. Tartışmanın doğru sayfada yürütülmesi de tabii ki sağlıklı olacaktır. Sağlıcakla. H. Aziz Kayıhan^mesaj 19.02, 31 Mayıs 2023 (UTC)

  @Azizkayihan, çok teşekkür ederim kendi adıma bu tartışmaya aktif katılım sağladığın için. Görüşüne sıcak bakıyorum, Dünya maddesinde ayrıntılı tartışılır. Selamlar, Harald the Bard (mesaj) 10.18, 1 Haziran 2023 (UTC)

  Dünya tarihinin okuyucuların çoğu tarafından insanlık tarihi olarak algılanacağı malumunuzdur. Yerküre kullanımında ise gezegenimizin bu maddede geniş yere sahip jeolojik evrelerinin kastedildiği daha net anlaşılıyor. ᵇᵉʸᵒᵍˡᵒᵘ ^(wha?) 05.06, 27 Mayıs 2023 (UTC)