Tartışma:Domain hack

Madde başlığının "Alan adı oyunu" olarak değiştirilmesi ve yönlendirme yapılması

Mevcut madde başlığı, Türkçede karşılığı bulunan bir kavram olmasına rağmen doğrudan İngilizce terim olan "Domain hack" olarak yazılmış. Oysa bu terimin Türkçede anlamlı karşılığının alan adı oyunu olduğunu düşünüyorum.

"Domain hack", bir alan adının uzantısı (TLD) ile birlikte anlamlı veya yaratıcı bir kelime ya da ifade oluşturacak şekilde düzenlenmesi anlamına gelir. Örneğin, `del.icio.us` ve `ma.tt` gibi adreslerde, alan adı ile uzantı bir araya gelerek anlamlı ifadeler oluşturur. Bu tür adlandırma, “alan adı” ve “kelime oyunu” kavramlarının birleşimiyle Türkçeye alan adı oyunu olarak çevrilebilir.

Türkçe Vikipedi’nin yerelleştirme ve anlaşılabilirlik ilkeleri doğrultusunda, maddenin adının "Alan adı oyunu" olarak değiştirilmesi ve mevcut "Domain hack" başlığının bu yeni başlığa yönlendirilmesi daha uygun olacaktır.

Görüşlerinizi bekliyorum. --Üçüzlerevi (mesaj) 21.58, 8 Haziran 2025 (UTC) @Karacehennem

@Üçüzlerevi açıkçası belirttiğiniz ismi ilk defa duyuyorum. Yaygınlık açısından düşünecek olursak domain hack daha uygun. W/ Karacehennem 06.57, 9 Haziran 2025 (UTC)

Sayın @Karacehennem, görüşünüz için teşekkkür ederim.

Aslında domain hack terimi de özgün bir İngilizce ifade, yani teknik bir terimden ziyade ironik şekilde bir kelime oyunu içeriyor ve doğal bir kavram değil; iki farklı kavramın birleştirilmesiyle oluşturulmuş bir yapı. "Hack" kelimesi burada bilişimdeki alışılmış anlamında değil, "yaratıcı kırma/oynama" anlamında kullanılıyor. Bu yönüyle bakıldığında, Türkçeye de doğrudan çeviri yerine benzer yaratıcı yapıyı karşılayacak bir ifade kazandırmak daha anlamlı olur.

Alan adı oyunu ifadesi bu türden bir yerelleştirme çabasıdır ve hem açıklayıcı hem de Türkçe konuşan kullanıcılar için daha anlaşılır bir başlıktır. Zaten içerikte de örneklerle bu kavramın ne olduğunu, kavramı oluşturan kelimeleri açıklıyoruz. İngilizce Vikipedi’de kullanılan bir başlığın birebir aktarılması yerine, Türkçeye uygun ve yerleşebilecek karşılıklar üretmenin, Vikipedi'nin yerelleştirme ilkesine de daha uygun olduğunu düşünüyorum.

Türkçe Vikipedi'de daha önce de benzer biçimde yerelleştirme tercih edilmiş, İngilizce kökenli başlıklar anlamlı ve açıklayıcı Türkçe karşılıklarla değiştirilmiştir. Bu değişiklikler sayesinde hem maddenin içeriği daha anlaşılır hale gelmiş hem de Vikipedi'nin ansiklopedik ciddiyetine uygun bir dil bütünlüğü sağlanmıştır. Yerelleştirilen bu tür başlıklar zamanla Türkçede de yaygınlaşarak, yeni kavramların yerleşmesine katkı sunmuştur. Aşağıda bu tür yerelleştirmelere bazı örnekler yer almaktadır:

• "Smartphone" başlığı, Türkçeye "Akıllı telefon" olarak çevrilmiştir.
• "Crowdsourcing" kavramı, "Kitle kaynak kullanımı" olarak Türkçeleştirilmiştir.
• "Open source" terimi, "Açık kaynak" olarak yaygın bir Türkçe karşılıkla kullanılmaktadır.
• "Clickbait" maddesi, "Tık tuzağı" başlığıyla yerelleştirilmiştir.
• "Greenwashing" kavramı, Yeşil aklama olarak yerelleştirilmiş.

Ayrıca, bu tür başlıklar yerelleştirildiğinde, Türkçe kaynaklarda da zamanla karşılık bulmaları kolaylaşır. Bugün ilk defa duyuluyor olabilir, ama bu tür içeriklerle birlikte kavram yerleşmeye başlayabilir.

Yine de konuya dair başka görüşler duymak da değerli olacaktır.

Katkınız için tekrar teşekkür ederim. Üçüzlerevi (mesaj) 15.41, 9 Haziran 2025 (UTC) @Zafer @𐰇𐱅𐰚𐰤

@Üçüzlerevi, ben de sizin görüşünüz için teşekkür ederim.

Vikipedi:YAYGINAD gereği henüz yaygınlaşmamış bir ismi burada kullanmak doğru olmayacaktır diye düşünüyorum. Bahsettiğiniz, örnek verdiğiniz diğer terimler Türkçede yeterince yerleşmiş terimler ancak "alan adı oyunu" gibi bir terimi daha önce hiç duymuş değilim. İnternette basit birkaç arama yaptığınızda dahi kullanılmayan bir terim olduğunu görebilirsiniz.

Bunlar gereğince "Domain hack" isminin kalmasını daha uygun buluyorum. W/ Karacehennem 16.49, 9 Haziran 2025 (UTC)

Sayın @Karacehennem,

Görüşünüz ve kaynak göstererek yaptığınız katkınız için tekrar teşekkür ederim.

Elbette Vikipedi:YAYGINAD yönergesi, başlık seçiminde önemli bir ölçüttür ve topluluğun bu ilkeye verdiği önemin farkındayım. Ancak bu bağlamda birkaç noktayı açıklığa kavuşturmak isterim:

• Yaygınlık, yalnızca mevcut kullanım değil, yerelleştirmenin doğasına da bakılarak değerlendirilmelidir.

Domain hack gibi terimler, İngilizce'de dahi teknik standartlardan çok yaratıcı kullanım örneklerinden oluşur ve kendiliğinden türetilmiş ifadelerdir. Bu tür başlıkların Türkçeye birebir çevrilmesi veya yerelleştirilmeden kullanılması yerine, yerelleştirme yoluyla açıklayıcı ve Türkçeye uygun karşılıklar oluşturmanın daha sağlıklı bir yaklaşım olduğu görüşündeyim. Bu durum önceki yanıtımda örnek olarak verdiğim Tık tuzağı, Yeşil aklama gibi daha önce neredeyse hiç kullanılmayan ama Vikipedi sayesinde tanınmaya başlayan ifadelerde de görülmüştür.

• Yaygınlık Vikipedi'de çift yönlüdür: Hem mevcut kullanımı yansıtmak hem de kavramların Türkçede daha anlaşılır, erişilebilir hale gelmesini sağlamak amacı taşır. Bu nedenle yerelleştirme yalnızca var olan kaynaklara bakarak değil, aynı zamanda Türkçede yerleşme potansiyeli ve kavramın doğası gözetilerek de değerlendirilmelidir.

Bu noktada, Vikipedi:Adlandırma kuralları yönergesinin ilgili alt başlığı olan Türkçe olmayan madde adları da konuya açıklık getirmektedir. Yönerge açıkça belirtmektedir ki:

"Çeviri yapılması mümkün durumlarda, özgün dildeki kullanım güvenilir Türkçe kaynaklarda yerleşmişse bu şekilde bırakılmalı; aksi bir durum söz konusu ise, benzer konudaki diğer maddeler de göz önüne alınarak çevrilip çevrilmemesi tartışılmalıdır."

Domain hack ifadesi, önceki yanıtımda da belirttiğim gibi İngilizce'de dahi doğal ve teknik bir terim değil; yaratıcı, mecaz anlamlı bir birleşik ifadedir. Dolayısıyla herhangi bir teknik standarda veya yerleşik kullanıma doğrudan bağlı değildir. Türkçede bu kavramın birebir karşılığı hali hazırda yerleşmemiş olabilir; ancak bu, onun Türkçeye uygun biçimde kazandırılamayacağı anlamına gelmez. Aksine, bu gibi kavramların yerelleştirilmesi için en uygun yerlerden biri Türkçe Vikipedi'dir, çünkü Vikipedi hem dili yansıtan hem de dili dönüştüren özgür ansiklopedidir.

Bu açıdan baktığımızda, alan adı oyunu önerisi yalnızca çeviri değil, kavramın Türkçede karşılık bulabileceği bir ifade biçimidir. Yerelleştirmenin temel amacı da budur: kullanıcıya kavramı doğrudan anlatabilen, Türkçeye uygun, akılda kalıcı ve anlamlı bir başlık oluşturmak.

Ayrıca, böyle durumlarda önerilen başlık değişikliklerinin, çevirmen topluluğunun (bkz. Özel:KullanıcıListesi/translator) katkıları ve görüşleri doğrultusunda değerlendirilmesi, yalnızca bir çeviri kararı değil, bir yerelleştirme tercihi olarak daha kapsayıcı ve sağlıklı bir sonuç doğuracaktır.

Tüm bunlar ışığında, tekrar vurgulamak isterim ki alan adı oyunu önerisi yalnızca biçimsel bir çeviri değil, anlamlı bir yerelleştirme önerisidir ve Vikipedi'nin anlaşılırlık, erişilebilirlik ve yerel dilde bilgi sunma ilkelerine katkı sunar. Eğer gerekli olduğunu düşünüyorsanız tartışma konu başlığını "madde başlığına çeviri önerisi" olarak güncelleyebilir ve bu tartışmayı daha fazla çevirmene ulaştırmak adına başka çevirmenlerden de bahsedebiliriz.

Saygılarımla, Üçüzlerevi (mesaj) 21.17, 9 Haziran 2025 (UTC)

@Üçüzlerevi, eğer bu ismin maddeye uygun olduğunu düşünüyorsanız bunu bu ismin kullanıldığı çeşitli kaynaklarla desteklemeniz gerekir. Vikipedi'nin, bir ismin yaygınlaşmasını veya dile yerleşmesini sağlama gibi bir görevi yoktur. W/ Karacehennem 16.20, 11 Haziran 2025 (UTC)

Sayın @Karacehennem,

Yanıtınız için teşekkür ederim. Çeviri önerisini destekleyen bir kaynak eklenene kadar tartışmayı takip etmeye süresiz ara veriyorum. Uygun kaynaklar eklendiğinde tartışmaya kaldığımız yerden devam etmek dileğiyle.

İyi çalışmalar, Üçüzlerevi (mesaj) 19.28, 11 Haziran 2025 (UTC)