Türkiye'deki orman yangınları
Türkiye'de orman yangınları, haziran sonu ile eylül ayı arasında yazın sıcak ve kurak olması nedeniyle çoğunlukla Akdeniz ve Ege Bölgelerinde meydana gelir.[1] Binlerce yıl boyunca insanlar, hayvan otlatma ve ağaç kesme gibi tarım ve ormancılık faaliyetleriyle yangın rejimlerini değiştirmiştir.[2] Türkiye'de orman yangınlarının çoğunluğu insan ve ihmalkarlık etkenlidir ve en yaygın nedenleri; anız yakma çöplük, çoban ateşi, sigara izmariti ve piknik kaynaklı mangal/barbekü yakılmasıdır. Günümüzde kentleşme ve iklim değişikliği, süresi ve şiddeti artan sıcak hava dalgaları orman yangınlarını etkilemekte ve yangın sezonu Mayıs'tan Eylül'e kadar uzamaktadır.[3]
Türkiye’de 2004-2019 yılları arasında çıkan toplam 37 bin 46 orman yangınında 141 bin hektar ormanlık alan kül oldu. Bu rakam, 65 bin hektarlık alanı kapsayan Beyşehir Gölü’nün iki katından fazla, yaklaşık Tuz Gölü büyüklüğünde bir alana denk gelmektedir.[4]
Türkiye Ormancılık Derneği'nin istatistiklere göre, 2014-2024 arasında Türkiye genelinde çıkan orman yangınlarının yaklaşık yarısı Antalya, Muğla ve İzmir illerinde meydana geldi. Antalya'da son on yılda 67,512 hektar alan yanarken, Muğla'da 52,686 ha, İzmir'de ise 17,751 hektar alan küle döndü. Bu illeri Mersin, Adana, Kahramanmaraş ve Çanakkale şehirleri takip etti.[3]
Nedenleri
[değiştir | kaynağı değiştir]Orman yangınlarının yaklaşık yarısını oluşturan %47,4'ünün nedeni bilinmemekle birlikte uzmanlar yangınların çoğunun insan etkisinden kaynaklandığını görüşündedir. Türkiye'de iklim değişikliği nedeniyle ana orman yangını bölgelerinde yazlar daha sıcak ve kurak hale geldi.[5] Orman Genel Müdürlüğü'nün verilerine göre yangınların en büyük nedenini %29,5 ile ihmal ve dikkatsizlik unsurlarını içeren anız ateşi, çöplük yakma, sigara izmariti, çoban ateşi ve piknik vb. oluşturmaktadır.[6] Yıldırım, kuraklık ve sıcak hava dalgası gibi doğal nedenler %13 ile ikinci sırada yer alırken; kaza, enerji nakil hatlarında meydana gelen arıza ve elektrik akımı kaynaklı sebepler %5,6 ile üçüncü sırada yer almaktadır. Kundaklama, alan açmak için ormansızlaştırma ve terör %4,5 ile son sıradadır.[6]
Tarihçe
[değiştir | kaynağı değiştir]
6 Eylül 1985 tarihinde Muğla Bölge Müdürlüğü Aydın İşletme Şefliği sınırları içinde çıkan orman yangınında söndürme çalışmalarına katılan 14 asker öldü.[7][8] 26 Ağustos 2004'te Antalya'nın Gündoğmuş ilçesine bağlı Ortakonuş Kızıldere mevkiinde çıkan orman yangını sonrası helikopterle bölgeye indirilen altı orman işçisi, rüzgarın yön değiştirmesi nedeniyle alevlerin içinde kalarak yanarak hayatını kaybetti.[9]
2021
[değiştir | kaynağı değiştir]28 Temmuz 2021'de Antalya'nın Manavgat ilçesinde başlayan ve Türkiye'nin birçok şehrine yayılan orman yangınlarıdır. 12 Ağustos 2021 itibarıyla; çoğunluğu Akdeniz, Ege, Marmara, Batı Karadeniz ve Güneydoğu Anadolu Bölgelerindeki 53 ilde çıkan 299 orman yangınında 8 kişi ölürken, önceki yıllara göre büyük artışla 150 binden fazla hektar orman alanı[10] ve yerleşim yeri küle döndü ve binlerce hayvan öldü.
2025
[değiştir | kaynağı değiştir]
25 Haziran 2025'te İzmir'in Aliağa ilçesinde başlayan ve devam eden orman yangınlarıdır. 24-26 Haziran arasında 8 adet büyük ölçekli yangın çıktığı açıklandı. Yangınlar sonucu iki kişi öldü ve 50 binden fazla kişi tahliye edildi. Yangınlardan dolayı 80 bin hektardan fazla alan kül oldu ve yerleşim yerlerine yangınlar sıçradı. Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, 27 Haziran'da çıkan 67 orman yangınının bir haftada 9 kat artarak 624'e yükseldiğini açıkladı. Çıkan yangınlarından en çok etkilenen il İzmir'de 1 Haziran-7 Temmuz arasında ölçülen verilere göre 26 bin 260 hektarlık alan kül oldu.
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ "Turkey's forests ablaze: recurring crisis ignites anger and demands for accountability". Global Voices (İngilizce). 9 Temmuz 2025. 9 Temmuz 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Temmuz 2025.
- ^ "Fire Globe: Wildfire in Turkey". International Association of Wildland Fire (İngilizce). 14 Şubat 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Temmuz 2025.
- ^ a b "İzmir'de neden bu kadar yangın çıkıyor?". BBC Türkçe. 3 Temmuz 2025. 31 Temmuz 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Temmuz 2025.
- ^ "Türkiye'de son 15 yılda yaklaşık Tuz Gölü büyüklüğünde orman yandı". www.ozyalvac.com. 23 Eylül 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Temmuz 2025.
- ^ Erkoyun, Ezgi; Vidalon, Dominique; Abnett, Kate; Erkoyun, Ezgi; Abnett, Kate (1 Temmuz 2025). "Thousands flee wildfires in Turkey as Europe is hit by early heatwave". Reuters (İngilizce). Erişim tarihi: 29 Temmuz 2025.
- ^ a b "Orman Yangın İstatistikleri (1937-2024)". www.ormancilardernegi.org. 15 Ocak 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Temmuz 2025.
- ^ "İlk orman yangını şehidi Gündoğmuş'ta verilmiş". www.hurriyet.com.tr. 26 Ağustos 2004. Erişim tarihi: 29 Temmuz 2025.
- ^ "Orman işçileri ölüme gönderildi". Evrensel. 27 Ağustos 2004. 24 Mayıs 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Temmuz 2025.
- ^ "Orman yangınında altı işçi yanarak öldü". Hürriyet. 26 Ağustos 2004. Erişim tarihi: 29 Temmuz 2025.
- ^ "Türkiye'nin Canı Yanmasın". Dünya Doğayı Koruma Vakfı. Erişim tarihi: 23 Ağustos 2022.[ölü/kırık bağlantı]