Sue Lyon
Sue Lyon | |
|---|---|
.jpg) Lyon'un Stanley Kubrick tarafından çekilen portresi, 1962. | |
| Doğum | Suellyn Lyon 10 Temmuz 1946 Davenport, Iowa, ABD |
| Ölüm | 26 Aralık 2019 (73 yaşında) Los Angeles, Kaliforniya, ABD |
| Mezun olduğu okul(lar) | Los Angeles City College Santa Monica College |
| Uğraş | Oyuncu |
| Etkin yıllar | 1959–1980 |
| Boy | 1,60 m (5 ft 3 in) |
| Evlilik |
|
Suellyn Lyon (10 Temmuz 1946 – 26 Aralık 2019), Amerikalı oyuncudur. Stanley Kubrick'in yönettiği Lolita filmindeki rolüyle tanınır. Bu rolüyle Altın Küre kazanmıştır.[1]
Lyon'un film kariyeri, John Huston'ın The Night of the Iguana (1964), John Ford'un 7 Women (1966), Frank Sinatra'nın polisiye filmi Tony Rome (1967) ve George C. Scott'ın komedisi The Flim Flam Man (1967) gibi yüksek profilli filmlerdeki rolleriyle gelişti. Kariyeri 1970'lerde düşüşe geçti ve 1980'de gösterime giren Alligator filminden sonra oyunculuğu bıraktı.
İlk yılları
değiştirSue olarak bilinen Suellyn Lyon, 10 Temmuz 1946'da Davenport, Iowa'da doğdu.[2] Sue (Karr) Lyon ve eşinin beş çocuğundan en küçüğüydü; babası ilk doğum gününden önce vefat etti. Ailesine yardımcı olmak için Lyon, Dallas'ta çocuk model olarak çalıştı.[3] Annesi kısa süre sonra aileyi daha fazla fırsat olacağını düşündüğü Los Angeles'a götürdü.[4] 11 yaşındayken JCPenney ajansı için modellik yapmaya başladı.[5] Lyon, 1959'da Dennis the Menace ve The Loretta Young Show'da rol alarak oyunculuk kariyerine başladı.[5]
Kaliforniya'da Lyon, kendisinden iki yaş büyük olan Michelle Gilliam ile arkadaştı. Gilliam, John Phillips ile evlendikten ve pop müzik dörtlüsü The Mamas and the Papas'ın bir parçası olduktan sonra Michelle Phillips olarak ün kazanacaktı. Phillips, daha Lyon rol için seçmelere katılmadan bir yıl önce Lolita romanını Lyon'a verdiğini söylemiştir.[6] (Lyon, 1962'de Alman televizyonuna verdiği bir röportajda, kitabı rolü aldıktan sonra annesiyle birlikte okuduklarını söylemiştir.)
Kariyeri
değiştirLolita
değiştirSadece iki oyunculuk deneyimi olan Lyon, 14 yaşındayken Stanley Kubrick'in Lolita (1962) filminde Dolores "Lolita" Haze rolüne 800 kişi arasından seçildi.[7][8] Rol ortağı 53 yaşında olan James Mason'dı.[9] Romanı ve senaryonun büyük bir kısmını yazan Nabokov, onu "mükemmel bir nymphet" olarak tanımladı.[9]
Lyon, asıl tercih edilen İngiliz aktris Jill Haworth'un müsait olmaması üzerine rolü aldı.[10] Rol daha sonra Walt Disney ile sözleşmesi olan çocuk yıldız Hayley Mills'e teklif edildi, ancak stüdyo oyuncu seçimini veto etti.[11] 28 Eylül 1960'ta Los Angeles Times, Lyon'un kadroya dahil edildiğini bildirdi.[12]
Lolita, basın gösteriminden iki gün sonra, 13 Haziran 1962'de New York'taki Loew's State Theatre'da dünya prömiyerini yaptı.[13][14] Lolita, 21 Haziran'da Batı Almanya'da gösterime girdi ve 6 Eylül'de Londra prömiyerini yaptı. Fransa'da ise 5 Kasım'da gösterime girdi.[15] Lyon, performansıyla eleştirmenlerden büyük beğeni topladı, anında ünlü oldu ve En Umut Vaat Eden Yeni Oyuncu dalında Altın Küre Ödülü kazandı.[16] Lyon, filmin prömiyerinde 15 yaşındaydı,[17] filmi sinemada izlemek için gereken yaştan daha küçüktü.[9]
1962'de MGM Records, Lyon'un Nelson Riddle'ın yé-yé şarkıcılarını tiye alan "Lolita Ya Ya" şarkısındaki "Ya ya" sözlerini söylediği 7 inçlik bir vinil single yayınladı. Plağın B yüzünde ise "Turn off The Moon" şarkısını söylüyordu.[18] Her iki şarkı da yapımcı James B. Harris'in kardeşi J. Robert Harris tarafından ortak yazılmıştı. Şarkıların hiçbiri listelere giremedi.
Vladimir Nabokov başlangıçta Sue Lyon'un Lolita rolü için doğru seçim olduğunu düşünse de, yıllar sonra ideal kişinin Zazie dans le Métro (1960) filminde rol alan oyuncu Catherine Demongeot olduğunu söyledi. Demongeot, Lyon'dan dört yaş küçüktü.[19]
Lolita sonrası kariyeri
değiştir
1960 yılında Lyon, Lolita'daki rolü kabul ettiğinde yönetmen Kubrick, yapımcı James B. Harris ve yapım şirketi Seven Arts Productions ile yedi yıllık bir profesyonel hizmet sözleşmesi imzalamıştı.[20][21]
Richard Burton ve Ava Gardner ile birlikte rol aldığı The Night of the Iguana (1964) bir Seven Arts filmiydi. Film, Seven Arts'ın anlaşması bulunan Metro-Goldwyn-Mayer tarafından yayınlandı; aynı şekilde Lyon'un başrolünü Oscar ödüllü Anne Bancroft ile paylaştığı 7 Women (1967) filmi de öyleydi. Lyon ayrıca The Flim-Flam Man (1967) filminde George C. Scott ve Tony Rome (1967) filminde Frank Sinatra'nın ardından ikinci sırada yer aldı.
Kubrick-Harris-Seven Arts sözleşmesi sona erdikten sonra, bir daha A sınıfı filmlerde yer almadı. 1969'da düşük bütçeli spagetti western filmi Four Rode Out'ta, kariyeri düşüşte olan eski Bonanza yıldızı Pernell Roberts ile başrol oynadı. 1969'da ayrıca Hogan's Heroes'tan Bob Crane ve Helen Hayes'in başrol oynadığı Arsenic and Old Lace'in televizyon versiyonunda da yer aldı. Love American Style adlı televizyon komedisinde iki kez yer aldı.
Lyon ve 1971'de evlendiği Roland Harrison'ın Nona Merrill Harrison adında bir kızları oldu.[22][23]
450.000 dolarlık bütçeye karşılık 4 milyon ABD doları (2024 yılında yaklaşık 31.056.697 dolara eşdeğer[24][25]) gişe hasılatı elde eden[26] Evel Knievel, Lyon'un başrol oynadığı son önemli filmdi. Harrison ve Adamson ile evliliklerinden sonra Lyon, B filmlerinde, televizyon filmlerinde ve TV dizilerinde konuk oyuncu oldu.
Düşük bütçeli filmler
değiştir1970'lerin sonlarına doğru, Charles Band yapımı iki film de dahil olmak üzere Z filmlerinde rol almaya başladı. Band için çektiği ilk film olan Crash! (1977)'de, En İyi Erkek Oyuncu Oscar'ı sahibi Jose Ferrer, onu öldürmeye çalışan kocasını canlandırdı.
Band için çektiği ikinci film olan End of the World'de ise Lyon, Kirk Scott'ın astrofizikçi karakterinin karısını canlandırdı. Film olumsuz eleştiriler aldı.[27]
Lyon, 1978'deki ilk gösteriminde The Astral Fiend olarak da bilinen The Astral Factor filminde rol aldı. Yine düşük bütçeli bir bilim kurgu filmi olan Astral Factor, üç farklı yönetmen tarafından yönetildi. Daha sonra, köşe yazarı Mike Royko'nun etik dışı araç çekme şirketlerini ifşa etmesine dayanan düşük bütçeli bir komedi filmi olan Towing'de rol aldı. Who Stole My Wheels? ve Garage Girls olarak da bilinen, oyuncu Dennis Franz'ın ilk rollerinden birini üstlendiği Chicago merkezli film, eleştirmen Roger Ebert'ten olumsuz yorum aldı.[28]
Lyon, 1980 yapımı düşük bütçeli film Alligator'da küçük bir rol aldıktan sonra eğlence sektörüne veda etti. 1984'te, The Astral Factor'ın yeniden kurgulanıp Invisible Strangler adıyla yeniden adlandırılmış bir versiyonu yayınlandı ve bu, Sue Lyon'un bir sinema filminde son kez yer alışı oldu.
Kaynakça
değiştir- ^ Weinman, Sarah (24 Ekim 2020). "The Dark Side of Lolita". Air Mail, 67. 26 Aralık 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi12 Mart 2021.
- ^ Olsen, Mark (28 Aralık 2019). "Sue Lyon, actress who portrayed Lolita in scandalous 1962 movie, dies at 73". The Washington Post (İngilizce). 12 Şubat 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Aralık 2019.
- ^ Kilkenny, Katie (27 Aralık 2019). "Sue Lyon, Teenage Star of Stanley Kubrick's 'Lolita,' Dies at 73". The Hollywood Reporter. Erişim tarihi: 17 Haziran 2023.
- ^ Genzlinger, Neil (27 Aralık 2019). "Sue Lyon, Star of 'Lolita,' Is Dead at 73". The New York Times. 28 Aralık 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Ocak 2020.
- ^ Bergan, Ronald (31 Aralık 2019). "Sue Lyon obituary". The Guardian (İngilizce). ISSN 0261-3077. Erişim tarihi: 21 Eylül 2025.
- ^ "California Dreamgirl". Vanity Fair. 20 Kasım 2007. 21 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi28 Temmuz 2023.
- ^ Archer, Eugene (28 Eylül 1960). "Schoolgirl Gets Lead in 'Lolita,'; Sue Lyon, a Model and TV Actress, Signed for Film". The New York Times. s. 33. Erişim tarihi: 17 Haziran 2023.
- ^ "HOLLYWOOD: Nymphet Found". Time. 10 Ekim 1960. 8 Ağustos 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi17 Haziran 2023.
- ^ a b c * "Sue Lyon, Kubrick's Lolita, dies aged 73". The Guardian. Agence France-Presse. 29 Aralık 2019. 7 Şubat 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Haziran 2023.
- Bergan, Ronald (31 Aralık 2019). "Sue Lyon obituary". The Guardian. Erişim tarihi: 17 Haziran 2023.
- ^ Lisanti, Tom (2001), Fantasy Femmes of Sixties Cinema: Interviews with 20 Actresses from Biker, Beach, and Elvis Movies, McFarland, s. 71, ISBN 978-0-7864-0868-9
- ^ Vagg, Stephen (19 Mart 2022). "Movie Star Cold Streaks: Hayley Mills". Filmink. 23 Şubat 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi1 Şubat 2026.
- ^ "AFI Catalog of Feature Films: Lolita (1962)". afi.org. American Film Institute. 12 Eylül 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Ağustos 2023.
- ^ "Lolita (1962)". Turner Classic Movies. 3 Ağustos 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Ağustos 2023.
- ^ "This Day In History: Stanley Kubrick's "Lolita" released". history.com. History Channel. 13 Kasım 2009. Erişim tarihi: 4 Ağustos 2023.
- ^ "Lolita: Release info". IMDb. 4 Ağustos 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Ağustos 2023.[kaynak güvenilir mi?]
- ^ "Winners & Nominees 1963". Golden Globes. Hollywood Foreign Press Association. 1 Aralık 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Aralık 2019.
- ^ Crowther, Bosley (14 Haziran 1962). "Screen: 'Lolita,' Vladimir Nabokov's Adaptation of His Novel:Sue Lyon and Mason in Leading Roles". The New York Times. 4 Kasım 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Haziran 2023.
- ^ "Lolita Ya Ya: Sue Lyon". vinylheaven.com. Vinyl Heaven. Erişim tarihi: 4 Ağustos 2023.
- ^ Boyd, Brian (1991). Vladimir Nabokov: the American years. Princeton NJ: Princeton University Press. s. 415. ISBN 9780691024714. Erişim tarihi: 30 Ağustos 2013.
- ^ Fenwick, James (2023). "The exploitation of Sue Lyon: Lolita (1962), archival research, and questions for film history". Feminist Media Studies (İngilizce). 23 (4). Londra. s. 2. doi:10.1080/14680777.2021.1996422
.
- ^ "The Tragic Life and Death of Sue Lyon (Lolita)". factsverse.com. Facts Verse. 13 Eylül 2021. 3 Ağustos 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Ağustos 2023.
- ^ glamourgirlsofthesilverscreen.com 28 Aralık 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Sue Lyon. Retrieved December 30, 2019.
- ^ "Lolita actress 'could keep people guessing'". The Sydney Morning Herald. The Washington Post. 3 Ocak 2020. Erişim tarihi: 17 Haziran 2023.
- ^ "Updated All-time Film Champs", Variety, 9 January 1974, pg 60.
- ^ Donahue, Suzanne Mary (1987). American film distribution: the changing marketplace. UMI Research Press. s. 293. ISBN 978-0-8357-1776-2. Please note figures are for rentals in US and Canada
- ^ Flynn, Charles; McCarthy, Todd, (Ed.) (1975). Kings of the Bs: working within the Hollywood system: an anthology of film history and criticism. E. P. Dutton. s. 140.
- ^ Mosely, Stephen (2022). Christopher Lee: The Loneliness of Evil. Baltimore: Midnight Marquee Press, Inc. ISBN 978-1644301289. Erişim tarihi: 4 Ağustos 2023.
- ^ Ebert, Roger. "Towing". rogerebert.com. Roger Ebert Estate. 4 Ağustos 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Ağustos 2023.
- Güvenilir kaynak eksikliği olan maddeler August 2023
- 1946 doğumlular
- 2019'da ölenler
- Amerikalı çocuk oyuncular
- İspanya'daki Amerikalı gurbetçiler
- Amerikalı kadın pop şarkıcıları
- Amerikalı kadın sinema oyuncuları
- MGM Records sanatçıları
- Metro-Goldwyn-Mayer kontratlı oyuncuları
- Yılın Yeni Kadın Yıldızı Altın Küre Ödülü sahipleri
- Bipolar bozukluğu olan kişiler
- 20. yüzyılda Amerikalı kadın oyuncular
- 20. yüzyılda Amerikalı şarkıcılar
- 20. yüzyılda Amerikalı kadın şarkıcılar
- 21. yüzyılda Amerikalı kadınlar