Son Tiryaki (kitap)

Son Tiryaki

Kapak resmi
Yazar	Müfit Özdeş
Kapak sanatçısı	Semih Sökmen
Ülke	Türkiye
Dil	Türkçe
Tür	Öykü
Yayım	Nisan, 1996
Yayımcı	Metis Yayınları
Sayfa	224
ISBN	9789753421119
Metis Bilimkurgu serisi

Son Tiryaki, Müfit Özdeş tarafından yazılmış 15 kısa öyküsünü içeren ve ilk baskısı Nisan, 1996'da Metis Yayınları tarafından yapılan bir öykü antolojisidir.

Temmuz, 2023'te yapılan dördüncü baskısında, kitaptaki öykü sayısı 23'e çıkarılarak genişletilmiş baskısıyla yayınlanmıştır. 1995'ten 2002'ye dek toplam 33 kitaplık bir seri olarak çıkan Metis Bilimkurgu Dizisi içerisinde yayınlanan tek Türk eseridir. Müfit Özdeş'in kariyeri boyunca yazdığı bilimkurgu öykülerini içeren kitap ayrıca yazarın şu ana kadar yayınlanmış tek kitabıdır.

Son Tiryaki, Müfit Özdeş'in yerli bilimkurgu edebiyatına önemli bir katkı olmanın yanı sıra içinde barındırdığı yalın anlatımı ve gündelik konuşmayı yansıtmadaki başarısıyla da önemli bir eser olduğunu göstermektedir.

Dördüncü basımında Vesvese Gazı, Zoltrak, Tunguska, Beşinci Boyutta Aşk, Havvâ Anamızın Pipisi, Haşarı Kuzu, Külkedisi, Karanlık Korkular ve Firar başlıklarıyla daha önceki baskıda yer almayan 9 öykü bu genişletilmiş basıma eklenmiştir. Hatalı Üretim öyküsü ise ya kitaptan çıkarılmış ya da öykünün adı değiştirilmiştir.

Konusu

Kitapta yer alan öyküler farklı anlatım biçimleriyle toplumsal, bireysel ve teknolojik temaları işler. Yazar, kimi zaman mizahi bir dille Aziz Nesin tarzı taşlamalara yer verirken, kimi zaman da karanlık bir geleceğin distopik anlatılarına yönelir. Öyküler, genellikle kısa ve yoğun kurgulara sahiptir; bazıları bilimsel bir varsayıma dayanırken bazıları masalsı ya da düşsel atmosferlerle öne çıkar.

Karakterler:

• Selim: Kitaba adını veren öyküde, sigaranın yasak olduğu bir dünyada tiryakilikten kurtulmaya çalışan bir karakterdir.
• Peri Kızı Nurcihan: İnsanoğluna âşık olan bir peri kızının hikâyesini anlatan öyküde yer alır.
• Nostura: Dünyayı kurtarmak için başka bir gezegenden geldiğini iddia eden bir ayyaşın öyküsüdür.[1]

Temalar:

Kitap, özgürlük, yasaklardan kaçış, bireysel isyan ve toplum eleştirisi gibi temaları işler. Özellikle "Son Tiryaki" öyküsünde, sigara yasağı üzerinden bireysel özgürlükler ve toplum baskısı sorgulanır.[2]

Yazılışı ve Yayın Süreci:

Müfit Özdeş'in öyküleri, Bülent Somay'ın ısrarları sonucunda Metis Yayınları tarafından bir araya getirilmiş ve "Son Tiryaki" kitabı oluşturulmuştur. Kitap, Metis Bilimkurgu dizisinin içinde yer alan tek yerli bilimkurgu eseridir.[3]

Eleştiriler ve Değerlendirmeler:

Kitap, yayımlandığı dönemde ve sonrasında olumlu eleştiriler almıştır. Özellikle öykülerin özgünlüğü, mizahi üslubu ve toplumsal göndermeleri takdir edilmiştir. Kayıp Rıhtım'da yer alan bir incelemede, "Türkiye’de yazılmış en iyi bilimkurgu öykülerinin bazılarının da yine bu kitapta yer aldığını düşünüyorum." şeklinde değerlendirilmiştir.

Öyküler

Yayın yönetmenliğini Müge Gürsoy Sökmen'in üstlendiği kitapta sırasıyla aşağıdaki öyküler bulunmaktadır:

• İki Kısa Bir Uzun
• Vesvese Gazı
• Krrçiysk
• Zoltrak
• Peri Kızı Nurcihan
• Tunguska
• Beşinci Boyutta Aşk
• Havvâ Anamızın Pipisi
• Haşarı Kuzu
• Karasevda
• Love.Exe Destanı
• Kimin Ağrır O Bağırır
• Çirkin Prenses
• Telek Dün Gece Öldü
• Külkedisi
• Karanlık Korkular
• Nergisler Kan Kızılı
• Yin ile Yang
• Nostura'nın Öyküsü
• Niyazi
• Firar
• Son Tiryaki
• Yeraltı İnsanları