Sofular Mağarası
Sofular Mağarası, Zonguldak ilinde, eski Zonguldak–Çaycuma karayolunun yaklaşık 10. kilometresinde, Sofular Vadisi'nin yamaçlarında yer alan bir mağaradır. Mağara; jeolojik yapısı, paleoiklim araştırmalarındaki önemi ile barındırdığı biyolojik çeşitlilik nedeniyle bilimsel açıdan dikkat çekmektedir.[1]
Konum ve ulaşım
[değiştir | kaynağı değiştir]Sofular Mağarası'na, Zonguldak–Ankara karayolu üzerinde yer alan Sapça Köyü'nden Güdüllüköy yönüne ayrılan yol kullanılarak ulaşılmaktadır. Yolun sona erdiği noktadan sonra patika bir yoldan yaklaşık 15 dakikalık yürüyüşle mağara ağzına varılmaktadır.[2]
Yapısal özellikler
[değiştir | kaynağı değiştir]Yaklaşık 1,5 kilometre uzunluğundaki mağaraya, oldukça dik bir kuyunun sol tarafından inilerek girilmektedir. Mağara içinde sarkıt ve dikitler bulunmaktadır. Salon biçiminde geniş bir ana mekanın çevresinde daha küçük odacıklar yer almaktadır. Ayrıca mağara içerisinde küçük göller de bulunmaktadır.[1]
Sofular Mağarası, birbirine bağlı üç kattan oluşmaktadır. Batı–doğu doğrultusunda uzanan fosil kat, Pliyosen dönemi rölyef sisteminin yeraltındaki devamı niteliğindedir. Zamanla Sofular Deresi'nin yatağına gömülmesiyle mağara daha alt seviyelere inmiş ve bu süreç sonunda alt katlar oluşmuştur. Mağaranın gelişimini Prehistorik Çağlarda tamamladığı kabul edilmektedir.[2]
Bilimsel önemi
[değiştir | kaynağı değiştir]Sofular Mağarası'nda bulunan ve G-02 olarak adlandırılan dikitler, yaklaşık 700.000 yıl öncesinden günümüze kadar uzanan döneme ait yüksek çözünürlüklü iklimsel kayıtlar içermektedir. Bu dikitler 2006 yılından bu yana ayrıntılı olarak incelenmekte; buzul ve buzul arası dönemlerin tarihlendirilmesi ile iklim değişimlerinin anlaşılmasına önemli katkılar sağlamaktadır.[3]
Mağaradan elde edilen oksijen izotop verileri, Karadeniz'den alınan deniz karotlarıyla karşılaştırılarak bölgenin çökel ve iklim tarihinin ortaya konulmasında referans olarak kullanılmaktadır. Ayrıca bu veriler, günümüzden yaklaşık 3600 yıl önce gerçekleşen Thera Yanardağı püskürmesinin çevresel etkilerinin tarihlendirilmesinde de kullanılmıştır. Bu yönleriyle Sofular Mağarası, uluslararası paleoiklim araştırmaları açısından anahtar alanlardan biri olarak kabul edilmektedir.[3]
Biyolojik çeşitlilik
[değiştir | kaynağı değiştir]Sofular Mağarası, barındırdığı yarasa kolonileri açısından da önem taşımaktadır. Mağarada Rhinolophus hipposideros, Rhinolophus euryale, Rhinolophus blasii, Myotis bechsteinii ve Eptesicus serotinus türlerine ait yarasalar kaydedilmiştir. Bu özellikleri nedeniyle mağara, Doğa Derneği tarafından "Önemli Tabiat Alanı" olarak tanımlanmıştır.[3]
Mağaranın biyolojik açıdan dikkat çeken bir diğer özelliği ise, içeride barınan ve kış uykusuna yatan fındık faresi (Glis glis) kolonisine ev sahipliği yapmasıdır.[3]
Araştırmalar
[değiştir | kaynağı değiştir]Sofular Mağarası ilk olarak 1990 yılında MAD tarafından araştırılmış ve mağaranın haritası BCRA 3b standartlarında çizilmiştir. Daha sonra MTA tarafından yapılan çalışmalarda mağaranın uzunluğu 490 metre olarak ölçülmüştür. Mağara, Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın tescilli arkeolojik sit alanları listesinde yer almaktadır.[2]
Mağaranın fosil katının son bölümlerinde yoğun yarasa varlığı ve guano birikimleri gözlemlenmiştir. Girişe yakın kesimlerde ise çeşitli omurgasız türleri tespit edilmiştir. Ayrıca mağaranın girişinden yaklaşık 80 metre içeride insan iskeletine ait olabileceği değerlendirilen kemiklere rastlandığı ve bu bulguların ayrıntılı olarak incelenmesinin önerildiği bildirilmiştir.[2]
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ a b "Sofular Mağarası". visitzonguldak.com. Erişim tarihi: 16 Aralık 2025.
- ^ a b c d "Sofular Mağarası". tayproject.org. Erişim tarihi: 16 Aralık 2025.
- ^ a b c d "Sofular Mağarası". zonguldakgeopark.com. Erişim tarihi: 16 Aralık 2025.