Soğanlı, Ardanuç
| Soğanlı | |
|---|---|
 | |
 Artvin'in Türkiye'deki konumu | |
  Soğanlı Soğanlı'nın Artvin'deki konumu | |
| Ülke |  Türkiye |
| İl | Artvin |
| İlçe | Ardanuç |
| Coğrafi bölge | Karadeniz Bölgesi |
| İdare | |
| • Yönetici | Muhtar[3] İhtiyar heyeti[3] |
| Rakım | 1276 m |
| Nüfus (2021) | |
| • Toplam | 98 |
| Zaman dilimi | UTC+03.00 (TSİ) |
| İl alan kodu | 0466 |
| İl plaka kodu | 08 |
| Posta kodu | 08390 |
Soğanlı, Artvin ilinin Ardanuç ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
[değiştir | kaynağı değiştir]Soğanlı köyünün eski adı Suagara'dır. Bu yer adı Gürcüce Suagara'dan (სუაგარა) Türkçeye girmiştir.[4] Nitekim Artvin vilyati üzerine 1927'de yayımlanmış olan Osmanlıca bir kaynakta köyün adı Suagara (صوآقارا) olarak geçer.[5] Bugünkü Soğanlı köyü, Suagara'nın yanı sıra eski Cuğo (ჯუღო) köyünü de kapsamaktadır.
Suagara köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ın güneybatı topraklarını oluşturan bölgelerden biri olan Klarceti'de yer alıyordu. Erken ve geç Orta Çağ'da Gürcü devletleri yönetiminde olan bu yerleşmeleri Osmanlılar 16. yüzyılın ortasında, Gürcülerden ele geçirmiştir.[6] Köydeki Suagara Kalesi ve Mekereti Kilisesi bu dönemden kalmış olmalıdır.
Osmanlı idaresinin 1574 ve 1595 tarihli tahrir defterlerinde Cuğo köyü geçtiği halde Suagara yer almamıştır.[7] Osmanlı idaresinin askere alma ve vergi tahsil etme amacıyla 1835 yılında gerçekleştirdiği nüfus tespitinde Suagara köyünde 15 hanede 46 erkek tespit edilmiştir. Osmanlı idaresi geleneksel olarak sadece erkek nüfus tespit ediyordu. Bundan dolayı bu yerleşmelerin toplam nüfusunu tespit etmek için erkek sayısı kadar kadın eklemek gerekir. Bunun sonucunda Suagara'nın nüfusunun 92 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.[8]
Suagara köyü, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın sonucunda Rusların eline geçti. Rus idaresinde bu yerleşim Artvin sancağının (okrug) Ardanuç kazasının (uçastok) Bica nahiyesinde (сельское общество: kırsal topluluk) yer alıyordu ve nüfusu 163 kişiden oluşuyordu. Köyün nüfusu "Türk" olarak kaydedilmiştir.[9] Oysa Eklevana (ეკლევანა), Anza (ანზა), Sakepiri (საკეპირი), Kantelauri (ქანთელაური), Mekereti (მექერეთი), Pareheti (ფარეხეთი), Dzegistskaro (ძეგისწყარო) gibi Gürcüce yer adları, bu köylerin Gürcü yerleşmesi olduğuna işaret etmektedir.[10]
Suagara köyü, Rus hakimiyetinin sona ermesinden sonra, bir süre bağımsız Gürcistan'ın sınırları içinde kaldı. 1921 yılında, Sovyet Rusya'nın Gürcistan'ı işgali sırasında, Ankara Hükümeti'nin verdiği ültimatom üzerine Gürcistan hükûmeti Artvin ve Ardahan bölgelerinden çekildi ve köy fiilen Türkiye'ye katıldı. 16 Mart 1921'de, Sovyet Rusya ile Ankara Hükümeti arasında imzalanan Moskova Antlaşması'yla da bu yerleşim Türkiye'ye bırakıldı.[11]
Suagara köyü, 1922 yılında Artvin livasında yapılan nüfus tespiti sırasında bu livanın merkez kazasına bağlı Ardanuç nahiyesinin sınırları içindeydi. Suagara'da 24 hande 77 kişi yaşıyordu.[12] Köyün adı Türkçe olmadığı için 1925 yılında Soğanlı olarak değiştirildi.[13] 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Suagara köyü Soğanlı olarak yazılmışken, Cuğo köyü "Benekli" adıyla kaydedilmiştir.[14] Soğanlı köyü, 1935 genel nüfus sayımında, Artvin ve Rize vilayetlerinin yerine kurulmuş olan Çoruh vilayetinin Artvin kazasının Ardanuç nahiyesine bağlıydı ve nüfusu 229 kişiden oluşuyordu.[15] Suagara adı daha sonra "Süara" biçiminde yazılmış ve bu ad, köyün yeni adıyla birlikte geç döneme kadar resmi kayıtlarda "Soğanlı (Süara)" biçiminde kullanılmıştır.[16]
Soğanlı, Ardanuç ilçesinde en çok tarihsel yapı barındıran yerleşmelerden biridir. Bugünkü Soğanlı köyünün bir parçası olan Suagara'da bir kale ve bir kilise, Cuğo'da bir kale, bir kilise ve iki eski köprü bulunmaktadır. Bu yapılar büyük oranda yıkılmıştır.[17]
Coğrafya
[değiştir | kaynağı değiştir]Soğanlı köyü, Artvin il merkezine 35 km, Ardanuç ilçe merkezine 7 km uzaklıktadır.[18]
Nüfus
[değiştir | kaynağı değiştir]| Yıllara göre köy nüfus verileri | |
|---|---|
| 2021 | 98[2] |
| 2020 | 114[2] |
| 2019 | 137[2] |
| 2018 | 127[2] |
| 2017 | 94[2] |
| 2016 | 91[2] |
| 2015 | 90[2] |
| 2014 | 101[2] |
| 2013 | 112[2] |
| 2012 | 97[2] |
| 2011 | 100[2] |
| 2010 | 116[2] |
| 2009 | 150[2] |
| 2008 | 172[2] |
| 2007 | 129[2] |
| 2000 | 250[18] |
| 1990 | 315[18] |
| 1985 | 413[18] |
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ "Soganli, Turkey Page" (İngilizce). Fallingrain.com. 29 Şubat 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Haziran 2022.
- ^ a b c d e f g h i j k l m n o p "Artvin Ardanuç Soğanlı Köy Nüfusu". Nufusune.com. 11 Aralık 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Haziran 2022.
- ^ a b "5393 sayılı Belediye Kanunu" (PDF). mevzuat.gov.tr. 3 Temmuz 2005. s. 3. 1 Haziran 2024 tarihinde kaynağından (pdf) arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Eylül 2024.
Madde 9- Mahalle, muhtar ve ihtiyar heyeti tarafından yönetilir.
- ^ 2015 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (ტაო-კლარჯეთის ძეგლების 2015 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები), Tiflis, 2016, s. 84 6 Mart 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. ISBN 978-9941-9123-9-9
- ^ "Muvahhid Zeki, Artvin Vilayeti Hakkında Malumat-ı Umumiye, 1927, s. 116". 6 Ekim 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Ağustos 2021.
- ^ "Roland Topçişvili, Gürcülerin Etnik Tarihi ve Gürcistan'ın Tarihsel-Etnografik Bölgeleri (ქართველთა ეთნიკური ისტორია და საქართველოს ისტორიულ-ეთნოგრაფიული მხარეები), 2002, s. 66-67". 16 Ekim 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Mayıs 2025.
- ^ Klarceti (კლარჯეთი), Mamia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Şota Mamuladze, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Cemal Karalidze, Batum, 2016, s. 35 9 Ekim 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. ISBN 978-9941-0-8969-5
- ^ Klarceti (Gürcüce), Mamia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Şota Mamuladze, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Cemal Karalidze, Batum, 2016, s. 39 9 Ekim 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. ISBN 978-9941-0-8969-5
- ^ Kaynak hatası: Geçersiz
<ref>etiketi;ethno-kavkaz.narod.ruisimli refler için metin sağlanmadı (Bkz: Kaynak gösterme) - ^ 2015 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (ტაო-კლარჯეთის ძეგლების 2015 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები), Tiflis, 2016, s. 182, 190 6 Mart 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. ISBN 978-9941-9123-9-9
- ^ Mustafa Kemal Atatürk, Nutuk, İstanbul, 1934, 3 cilt; 2. cilt, s. 41.
- ^ "Nurşen Gök, "Artvin Livası'nın Anavatan'a Katılışı Sırasındaki Durumuna İlişkin Belgeler", Ankara Üniversitesi Türk İnkılâp Tarihi Enstitüsü Atatürk Yolu Dergisi, Sayı: 41, Mayıs 2008, s. 89-104" (PDF). 26 Haziran 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 27 Ağustos 2021.
- ^ Muvahhid Zeki, Artvin Vilayeti Hakkında Malumat-ı Umumiye, İstanbul, 2010 (Birinci basım 1927), s. 141-142, ISBN 978-9944-197-52-6.
- ^ Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 78.
- ^ "1935 Genel Nüfus Sayımı, İstanbul, 1937, s. 337" (PDF). 16 Ocak 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 29 Ağustos 2021.
- ^ "1980 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1981" (PDF). 19 Şubat 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 27 Ağustos 2021.
- ^ 2015 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (ტაო-კლარჯეთის ძეგლების 2015 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები), Tiflis, 2016, s. 84-89, 146 6 Mart 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. ISBN 978-9941-9123-9-9
- ^ a b c d "Soğanlı Köyü". YerelNet.org.tr. 4 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Haziran 2022.