Siyanür zehirlenmesi
| Siyanür zehirlenmesi | |
|---|---|
| Diğer adlar | Siyanür toksisitesi, hidrosiyanik asit zehirlenmesi[1] |
 | |
| Siyanür iyonu | |
| Olağan başlangıcı | Kısa sürede[2][3] |
| Uzmanlık | Toksikoloji, yoğun bakım |
| Belirtiler | Erken: baş ağrısı, baş dönmesi, hızlı kalp hızı, nefes darlığı, kusma[2] Geç: nöbetler, düşük kalp hızı, düşük kan basıncı, bilinç kaybı, kalp durması[2] |
| Nedenleri | Siyanür bileşikleri[4] |
| Risk faktörü | [Ev yangını]], metal parlatma, bazı böcek ilaçları, elma gibi meyvelerin tohumların yenmesi[2][3][5] |
| Tanı | Semptomlara bağlı olarak, yüksek kan laktatı[2] |
| Tedavi | Dekontaminasyon, destekleyici bakım (%100 oksijen), hidroksokobalamin[2][3][6] |
Siyanür zehirlenmesi, çeşitli siyanür formlarına maruz kalmanın sonucu oluşan zehirlenme türüdür.[4] Erken belirtiler arasında baş ağrısı, baş dönmesi, hızlı kalp atışı, nefes darlığı ve kusma yer alır.[2] Bunu nöbetler, yavaş kalp hızı, düşük kan basıncı, bilinç kaybı ve kalp durması izleyebilir.[2] Semptomların başlangıcı genellikle birkaç dakika içinde gerçekleşir.[2][3] Kişi hayatta kalırsa uzun vadeli nörolojik sorunlar yaşayabilir.[2]
Zehirli siyanür içeren bileşikler arasında hidrojen siyanür gazı ve bir dizi siyanür tuzu bulunur.[2] Zehirlenme, bazen ev yangınından çıkan dumanı soluduktan sonra oluşabilmektedir.[2] Diğer potansiyel maruziyet yolları arasında metal parlatma ile ilgili işyerleri, bazı böcek ilaçları, nitroprussid ilacı ve elma ve kayısı gibi bazı meyvelerin tohumlarının yenmesi yer almaktadır.[3][7][8] Siyanürün sıvı formları deri yoluyla emilebilir.[9] Siyanür iyonları hücresel solunumu engelleyerek vücut dokularının oksijen kullanamamasına neden olur.[2]
Genellikle tanı koyulması zor bir zehirlenmedir.[2] Ev yangını sonrasında bilinç düzeyi düşmüş, tansiyonu düşük veya kan laktik asit seviyesi yüksek olan bir kişiden şüphelenilebilir.[2] Siyanürün kandaki seviyesi ölçülebilir ancak zaman alır.[2] 0,5–1 mg/L hafif, 1–2 mg/L orta, 2–3 mg/L şiddetlidir ve 3 mg/L seviyesinden fazla ise genellikle ölüme yol açar.[2]
Maruziyet şüphesi varsa, kişi maruziyet kaynağından uzaklaştırılmalı ve dekontamine edilmelidir.[3] Tedavi destekleyici bakım ve kişiye %100 oksijen verilmesini içerir.[2][3] Hidroksokobalamin (B12 a vitamini) bir panzehir olarak yararlı görünmektedir ve genellikle birinci basamak tedavi olarak kullanılır.[2][6] Sodyum tiyosülfat da verilebilir.[2] Tarihsel olarak siyanür toplu intihar için ve Nazi Almanyası tarafından soykırım için kullanılmıştır.[3]
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ Waters, Brenda L. (2010). Handbook of Autopsy Practice (İngilizce) (4 bas.). Springer Science & Business Media. s. 427. ISBN 9781597451277. 8 Eylül 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi.
- ^ a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t Anseeuw, K; Delvau, N; Burillo-Putze, G; De Iaco, F; Geldner, G; Holmström, P; Lambert, Y; Sabbe, M (February 2013). "Cyanide poisoning by fire smoke inhalation: a European expert consensus". European Journal of Emergency Medicine. 20 (1): 2-9. doi:10.1097/mej.0b013e328357170b. PMID 22828651.
- ^ a b c d e f g h Hamel, J (February 2011). "A review of acute cyanide poisoning with a treatment update". Critical Care Nurse. 31 (1): 72-81; quiz 82. doi:10.4037/ccn2011799. PMID 21285466.
- ^ a b Dorland's Illustrated Medical Dictionary. 32 (İngilizce). Elsevier Health Sciences. 2011. s. 1481. ISBN 978-1455709854. 8 Eylül 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi.
- ^ Ballhorn, Daniel J. (2011). "Cyanogenic Glycosides in Nuts and Seeds". Nuts and Seeds in Health and Disease Prevention. Elsevier. ss. 129-136. doi:10.1016/b978-0-12-375688-6.10014-3. ISBN 978-0-12-375688-6.
- ^ a b Thompson, JP; Marrs, TC (December 2012). "Hydroxocobalamin in cyanide poisoning". Clinical Toxicology. 50 (10): 875-85. doi:10.3109/15563650.2012.742197. PMID 23163594.
- ^ Hevesi, Dennis (26 Mart 1993). "Imported Bitter Apricot Pits Recalled as Cyanide Hazard". The New York Times. 18 Ağustos 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Haziran 2017.
- ^ "Sodium Nitroprusside". The American Society of Health-System Pharmacists. 21 Aralık 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Aralık 2016.
- ^ "Hydrogen Cyanide – Emergency Department/Hospital Management". CHEMM. 14 Ocak 2015. 14 Kasım 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Ekim 2016.