Sistemik düşünce
 | Bu madde veya bölüm Sistem teorisi adlı maddeye çok benzemektedir ve bu iki maddenin tek başlık altında birleştirilmesi önerilmektedir. Birleştirme işlemi yapıldıktan sonra sayfaya {{Geçmiş birleştir}} şablonunu ekleyiniz. |
Sistem düşüncesi, pek çok türde sistemi incelemek ve anlamak için çeşitli teknikler içerir. Doğada, sistem düşünme nesnelerinin örnekleri, çeşitli seviyelerin etkileşime girdiği (hücre, organ, birey, grup, organizasyon, toplum, toprak) canlı sistemleri içerir. Örgütlerde, sistemler girdiler, dönüşümler, çıktılar, geribildirim döngüleri, hedefler, paydaşlar ve organizasyonu sağlıklı veya sağlıksız hale getirmek için birlikte çalışan harici etkilerden oluşur. Sistem mühendisliği, sistemleri karmaşık mühendislik sistemlerini tasarlamak, oluşturmak, işletmek ve korumak için düşünen sistemleri uygulayan bir disiplindir.
Tarihçe ve genel bakış
[değiştir | kaynağı değiştir]Sistem düşüncesi, 1920'lerde Jan Smuts'un bütüncüllüğünden 1940'larda Ludwig von Bertalanffy tarafından geliştirilen genel sistem teorisine ve 1950'lerde Ross Ashby tarafından geliştirilen sibernetiklere kadar çeşitli kaynaklardan kaynak buluyor. Alan Jay Forrester ve MIT'de Örgütsel Öğrenme Derneği üyeleri tarafından daha da geliştirildi ve Peter Senge'nin sistemlerini gerçek organizasyonel öğrenmenin temel taşı olarak tanımlayan popüler kitap The Fifth Discipline'de doruğa ulaştı.[1] Sistem bilimcisi Derek Cabrera'nın Systems Thinking Made Simple adlı kitabı, kendisini düşündüğü sistemlerin dört basit düşünce kuralından kaynaklanan karmaşık adaptif sistem davranışının ortaya çıkmış mülkü olduğunu iddia etti.[2]
Sistem düşüncesi, bütünsel düşünceyi ve indirgemeci düşünceyi dengelemeye çalışan problem çözme yaklaşımı olarak tanımlanmıştır. Genel sistemi ve parçalarını ccount sistemine alarak, düşünme, potansiyel olarak istenmeyen sonuçların daha da geliştirilmesine katkıda bulunmaktan kaçınmak üzere tasarlanmıştır. Sistem düşüncesine birçok yöntem ve yaklaşım vardır. Örneğin, Waters Vakfı, bir sistemin bileşen parçalarının birbiriyle ve diğer sistemler ile ilişkiler bağlamında en iyi anlaşılabileceği inancına dayanan sistemleri bir dizi alışkanlık ya da uygulama olarak düşünme sistemleri sunar Tecrit halindeyken; Ve sistem düşüncesi doğrusal sebep ve sonuçtan ziyade döngüsel üzerine odaklanır.[3] Diğer modeller, sistemleri farklı düşünen karakterize eder. Bununla birlikte, yakın tarihli akademisyenler, bu çeşitliliğin veya yöntemlerin ve yaklaşımların çoğulculuğunu "bağlayan kalıplar" üzerine odaklanmaktadır.
Sistem bilimlerinde, bir sorunun veya öğenin neden oluştuğunu ve devam ettiğini tam olarak anlaymanın tek yolunun, bütünüyle ilgili kısımları anlamasıdır[4] Descartes'ın bilimsel indirgemeciliğinin aksine, sistemlerin bütüncül bir biçimde görüntülenmesini önermektedir. Sistem felsefesi ile tutarlı olarak, sistem düşüncesi, sistemin tamamını oluşturan unsurlar arasındaki bağlantıları ve etkileşimleri inceleyerek bir sistem anlayışıyla ilgilidir.
Sistem bilimi düşüncesi, mesafe ve zamanla ayrılmış katalitik olayların ne kadar küçük olabileceğini göstermeye çalışır; karmaşık sistemlerde önemli değişiklikler meydana gelebilir. Bir sistemin bir alanındaki iyileşmenin sistemin başka bir alanını olumsuz şekilde etkileyebileceğini kabul ederek, silo etkisini önlemek için her seviyede örgütsel iletişimi teşvik eder. Sistem düşünme teknikleri, fiziksel, biyolojik, sosyal, bilimsel, mühendislik, insan veya kavramsal herhangi bir sistemi incelemek için kullanılabilir.
Sistem kavramı
[değiştir | kaynağı değiştir]Bir sistemi düşünmek ve tanımlamak için birkaç yol şunları içerir:
_ Bir sistem parçalardan oluşur
_ Bir sistem parçalarının toplamından daha büyük
_ Bir sistemin tüm parçaları doğrudan veya dolaylı olarak ilişkilendirilmelidir, aksine gerçekten iki veya daha fazla farklı sistem vardır
_ Bir sistem kapsüllenmiştir (bir sınırı vardır)
_ Bir sistem başka bir sistem içerisinde iç içe geçmiş olabilir
_ Bir sistem başka bir sistemle çakışabilir
_ Bir sistem zamanında sınırlandırılmış, ancak aralıklı olarak olabilir
Operasyonel
_ Uzayda bir sistem sınırlıdır, ancak parçalar mutlaka birlikte bulunmaz
_ Bir sistem, daha geniş çevreye girdi alır ve daha geniş çevreye çıktı gönderir
_ Bir sistem, girdileri çıktılara dönüştüren süreçlerden oluşur
_ Bir sistem kendi amacını gerçekleştirmek için özerk (bir araba bir sistem değildir, bir şoförlü bir araba bir sistemdir)
Sistem bilimi düşünürleri şunu düşünüyor:
_ Sistem, dinamik ve karmaşık bir bütün olup, yapılandırılmış işlevsel birim devresi olarak etkileşim halindedir.
_ Bir sistem oluşturan farklı öğeler arasında enerji, malzeme ve bilgi akışı (açık sisteme bakınız).
_ Bir sistem, bir ortamdaki bir topluluktur.
_ Enerji, malzeme ve bilgi akışı, yarı geçirgen membranlar veya sınırlar içerebilir ve sınırları içerebilir.
Sistemler sıklıkla denge isteyen, ancak desenler, bisiklet, salınım, rastgelelik veya kaos gösterebilir (kaos teorisine bakınız) veya üstel davranış gösterebilir (bkz. Üssel Fonksiyon).
Bütüncül bir sistem, birbirine bağlı veya zamana bağlı parçaları belirleyen (grup) gruptur. Kısımlar genellikle sistemler kendileridir ve diğer bölümlerden oluşur; tıpkı sistemler genellikle diğer sistemlerin parçaları ya da parçalarıdır.
Sistem bilimi ve sistem bilimi düşüncesinin uygulanması, bir sistemi tasarlamak, analiz etmek, değiştirmek ya da yönetmek için kullanılan teknikler ya da metodolojilere dayalı olarak aşağıdaki üç kategoriye ayrılmıştır:
_ Sabit sistemler - simülasyonları içerir, sistem düşüncesine yönelik sert sistemler yaklaşımı genellikle bilgisayarları ve operasyon araştırma / yönetim bilimi tekniklerini kullanır. Sert sistem yaklaşımları, haklı olarak nicelleştirilebilen problemler için yararlıdır. Bununla birlikte, zor sistemler, görüş, kültür ya da siyaset gibi nicelik dışı değişkenleri kolayca hesaplayamaz ve insanları, karmaşık motivasyona sahip varlıklar olarak değil, pasif unsurlar olarak değerlendirebilir.
Yumuşak sistemler (veya yumuşak sistemler metodolojisi) - nicelleştirilemeyen sistemler için, özellikle çoklu ve çelişkili referans çerçeveleri taşıyan sistemleri içeren bir metodolojidir. Yumuşak sistem yöntemleri, motivasyonları, bakış açılarını ve etkileşimleri anlamak ve problem durumlarının nitel ve nicelik boyutlarını ele almak için yararlıdır. Sistem düşüncesine yönelik yumuşak sistem yaklaşımları, Peter Checkland, Brian Wilson ve Lancaster Üniversitesi'ndeki meslektaşları tarafından geliştirilen temel metodolojik çalışmaları kullanabilir. Bu yaklaşım, kantifiye edilemez problem komplekslerini yapılandırmak ve analiz etmek için tamamlayıcı bir yöntem olan morfolojik analizi içerebilir.
Evrimci Sistemler - Béla H. Bánáthy karmaşık sosyal sistemlerin tasarımı için uygulanabilir bir metodoloji geliştirmiştir. Bu teknik kritik sistem sorgulamasını yumuşak sistem metodolojileri ile bütünleştirir. Dinamik sistemlere benzer evrimsel sistemler, açık, karmaşık sistemler olarak anlaşılmaktadır ancak zamanla gelişme kapasitesine sahiptir. Bánáthy, sistem araştırmalarının disiplinlerarası perspektiflerini (kaos, karmaşıklık, sibernetik dahil), kültürel antropolojiyi, evrim teorisini ve diğerlerini benzersiz bir şekilde bütünleştirdi.
Sistem düşüncesi, bütünsel düşünceyi ve indirgemeci düşünceyi dengelemeye çalışan problem çözme yaklaşımı olarak tanımlanmıştır. Genel sistemi ve parçalarını ccount sistemine alarak, düşünme, potansiyel olarak istenmeyen sonuçların daha da geliştirilmesine katkıda bulunmaktan kaçınmak üzere tasarlanmıştır. Sistem düşüncesine birçok yöntem ve yaklaşım vardır. Örneğin, Waters Vakfı, bir sistemin bileşen parçalarının birbiriyle ve diğer sistemler ile ilişkiler bağlamında en iyi anlaşılabileceği inancına dayanan sistemleri bir dizi alışkanlık ya da uygulama olarak düşünme sistemleri sunar Tecrit halindeyken; Ve sistem düşüncesi doğrusal sebep ve sonuçtan ziyade döngüsel üzerine odaklanır. [3] Diğer modeller, sistemleri farklı düşünen karakterize eder. Bununla birlikte, yakın tarihli akademisyenler, bu çeşitliliğin veya yöntemlerin ve yaklaşımların çoğulculuğunu "bağlayan kalıplar" üzerine odaklanmaktadır.
Sistem bilimlerinde, bir sorunun veya öğenin neden oluştuğunu ve devam ettiğini tam olarak anlaymanın tek yolunun, bütünüyle ilgili kısımları anlamasıdır [4] Descartes'ın bilimsel indirgemeciliğinin aksine, sistemlerin bütüncül bir biçimde görüntülenmesini önermektedir. Sistem felsefesi ile tutarlı olarak, sistem düşüncesi, sistemin tamamını oluşturan unsurlar arasındaki bağlantıları ve etkileşimleri inceleyerek bir sistem anlayışıyla ilgilidir.
Sistem bilimi düşüncesi, mesafe ve zamanla ayrılmış katalitik olayların ne kadar küçük olabileceğini göstermeye çalışır; karmaşık sistemlerde önemli değişiklikler meydana gelebilir. Bir sistemin bir alanındaki iyileşmenin sistemin başka bir alanını olumsuz şekilde etkileyebileceğini kabul ederek, silo etkisini önlemek için her seviyede örgütsel iletişimi teşvik eder. Sistem düşünme teknikleri, fiziksel, biyolojik, sosyal, bilimsel, mühendislik, insan veya kavramsal herhangi bir sistemi incelemek için kullanılabilir.
Sistem yaklaşımı
[değiştir | kaynağı değiştir]Sistem düşünce yaklaşımında birçok ilke bulunmaktadır:[5]
_ Nesnelerin birbirine bağımlılığı ve nitelikleri - bağımsız unsurlar asla bir sistem oluşturamazlar
Holizm - Analiz yoluyla tespit edilemeyen ortaya çıkan özellikler, bütünsel bir yaklaşımla tanımlanabilmelidir
_ Hedefi arayan - sistemik etkileşim,
Bazı amaç ya da son durum
- Girişler ve çıkışlar - Kapalı bir sistemde, girdiler bir kez ve sabit olarak belirlenir; Açık bir sistemde çevre tarafından ek girişler kabul edilmektedir
_ Girişlerin çıktılara dönüştürülmesi - hedeflerin elde edildiği süreç
_ Entropi - herhangi bir sistemde var olan bozukluk veya rastgelelik miktarı
_ Düzenleme - sistemin öngörülebilir şekilde çalışması için bir geri bildirim yöntemi gereklidir
_ Hiyerarşi - karmaşık alanlar daha küçük alt sistemlerden oluşur
_ Farklılaştırma - ihtisaslaşmış birimler özel işlevleri yerine getirir
_ Eşfinite - Aynı hedeflere ulaşmanın alternatif yolları (yakınsama)
_ Çok yönlülük - aynı girdilerden alternatif hedeflere ulaşılması (ayrışma)
Sistem düşüncesi üzerine yapılan bir tez, aşağıdakileri de içeren birçok konuyu ele almalıdır:
_ Uzayda ve / veya zamanında bir sistemin kapsüllenmesi
_ Aktif ve pasif sistemler (veya yapılar)
_ Girişlerin bir etkinlik sistemi tarafından çıktılara dönüştürülmesi
_ Sürekli ve geçici sistemler
Evrim, zaman geçmesinin etkileri, sistemlerin ömrü öyküleri ve parçaları.
_ Tasarım ve tasarımcılar.
Bir "multifinalite" ilkesini kullanarak, bir süpermarket şunları düşünebilir:
_ "Kar yapma sistemi" yönetimi ve sahipleri açısından
_ Tedarikçiler açısından "dağıtım sistemi"
_ Çalışanlar açısından "İstihdam sistemi"
_ Müşterilerin bakış açısından "Malzeme tedarik sistemi"
_ Loiter'lerin bakış açısından "Eğlence sistemi"
_ Yerel sakinler açısından "sosyal sistem"
_ "Tekli müşteriler" in bakış açısından "dating sistemi"
Böyle bir düşünce sonucunda, süpermarketin nasıl işlediği, niçin sorunlar olduğu, nasıl geliştirilebileceği veya sistemin bir bileşeninde yapılan değişikliklerin diğer bileşenleri nasıl etkilediği konusunda yeni bilgiler edinebilir.
Uygulamalar
[değiştir | kaynağı değiştir]Sistem düşüncesi, iş analizi, işletme yönetimi, bilgisayar, mühendislik, epidemiyoloji, bilgi bilimi, sağlık, üretim, sürdürülebilir kalkınma ve çevre gibi alanlarda çok çeşitli konuları ele geçirmek için gittikçe daha çok kullanılmaktadır.
Bazı örnekler:
FMEA protokolü ile iş süreklilik planlaması
_ FBI Infragard ile kritik altyapı koruması
_ Delphi yöntemi
_ Çevre bilimi ve çevre planlaması
Futures çalışmaları
_ Holacracy
Holistik yönetim
_ İş tasarımı
_ Öğrenen organizasyonlar
_ MECE prensibi
_ Örgütsel mimari
Permakültür
_ Program yönetimi
_ Proje Yönetimi
_ Kalite fonksiyonu dağıtımı (QFD)
_ Kalite yönetiminde kaliteli film şeridi
_ Güvenilirlik mühendisliği
_ Güvenlik mühendisliği
_ Sosyokrasi
Sosyosobetikler
_ Yazılım kalitesi
_ Sistem tasarımı
_ Sistem güvenliği
_ Sistem Mühendisi
_ Öncü Yöntemi
_ Kentsel planlama
Sistem çerçevelerinin örnekleri
[değiştir | kaynağı değiştir]Hiyerarşik çerçeveler
[değiştir | kaynağı değiştir]Bir dizi hiyerarşik çerçeve geliştirildi, ancak bu tür hiyerarşik çerçeveler, felsefe felsefesinde yer alan ve kavramsal eksikliklerden dolayı rahatsız olduklarını kaydeden bir makalede de eleştirildi; Yazarlar "ayrık ontolojik düzey kavramının başarısız olduğu ve doğal dünya ile ilgili birçok sorunlu iddiaları motive etmek için kullanıldığı" sonucuna vardı.[6]
Kenneth Boulding'in sistem hiyerarşisi
[değiştir | kaynağı değiştir]Aşağıdaki tablo Kenneth E. Boulding'in 1956 sistem hiyerarşisini göstermektedir.[7][8] 126
Seviye Karakteristik birimi Özet açıklama (1) çerçeve statik sistemler (2) saatler basit dinamik sistemler (3) termostat kontrol mekanizmaları ve sibernetik sistemler (4) hücre açık sistemler veya kendinden kalkan yapılar bitki genetik / toplumsal sistemler (6) (7) kendi kendine bilinçli insan bireysel hayvan sistemleri (8) insan toplumu Kendini bilen sosyal sistemler (9) aşkınlık fikri nihai, mutlak ve kaçınılmaz bilgi
Stephen Haines'in yedi seviyeli yaşam sistemi
[değiştir | kaynağı değiştir]Stephen G. Haines'in 1998'de yayımlanan[9] canlı sistemleri yedi seviyesi birbirleri ile sistemler arasında hiyerarşik ilişkiler içindedir. Dünyanın en büyük canlı sistemi olarak başlarlar ve en küçük canlı sistem olan hücrelere uzanırlar.[10]
Seviye Sistemi (1) Hücre (2) Organ (3) Bireysel organizma (4) Grup, takım veya bölüm (5) Organizasyon (6) Toplum veya toplum (7) Toprak
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ Senge, Peter (1990). The Fifth Discipline. Doubleday
- ^ Cabrera, D. and Cabrera, L. (2015) Systems Thinking Made Simple: New Hope for Solving Wicked Problems. Ithaca, NY: Odyssean. ISBN 978-0996349307
- ^ "Definitions - Waters Foundation"[ölü/kırık bağlantı]. Retrieved 20 October 2016.
- ^ Capra, F. (1996) The web of life: a new scientific understanding of living systems (1st Anchor Books ed). New York: Anchor Books. p. 30
- ^ Skyttner, Lars (2006). General Systems Theory: Problems, Perspective, Practice. World Scientific Publishing Company. ISBN 981-256-467-5
- ^ Potochnik, Angela; McGill, Brian J. (January 2012). "The limitations of hierarchical organization". Philosophy of Science. 79 (1): 120–140. doi:10.1086/663237. JSTOR 10.1086/663237 3 Ocak 2017 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
- ^ Boulding, Kenneth Ewart (April 1956). "General systems theory: the skeleton of science" 28 Mart 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (PDF). Management Science. 2 (3): 197–208. JSTOR 2627132 3 Ocak 2017 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
- ^ Richardson, George P. (1991). Feedback thought in social science and systems theory. Philadelphia: University of Pennsylvania Press. ISBN 0812230531. OCLC 22731896
- ^ Haines, Stephen G. (1998). The manager's pocket guide to systems thinking & learning. Amherst, MA: HRD Press. p. 15 ISBN 9781599967738. OCLC 43437180
- ^ Haines, Stephen G. (1998). "Systems thinking research rediscovered: Ludwig von Bertalanffy and the Society for General System's research's relevance in the 21st century".