Safevî Şirvan
Şirvan Velāyat-e Shirvān ولایت شیروان Şirvan | |||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1501-1736 | |||||||||
_-_Geographicus_-_Persia-delisle-1724._G.jpg) | |||||||||
| Tür | Safevî vilayeti | ||||||||
| Başkent | Şamahı | ||||||||
| Yaygın dil(ler) | Azerice, Farsça, Ermenice[1] | ||||||||
| Hükûmet | Vilayet | ||||||||
| Beylerbeyi | |||||||||
| Tarihçe | |||||||||
| |||||||||
| |||||||||
| Günümüzdeki durumu | Azerbaycan Rusya | ||||||||
| Azerbaycan tarihi |
|---|
 |
Şirvan vilayeti (Farsça: ولایت شیروان) 1501 ile 1736 yılları arasında Safevîler tarafından modern Azerbaycan ve Rusya (Dağıstan) topraklarında kurulan ve başkenti Şamahı kasabası olan bir vilayettir.[2]
Vilayetin, Alpa'ur, Arash - Şeki, Bakü, Chemeshgazak - Ağdaş, Derbent, Kuba - Qolhan ve Salyan olmak üzere altı idari yargı bölgesi vardı.[3] Başkent Şamahı'nın ayrı bir valisi vardı, ancak o dönemin tarihçileri ve coğrafyacıları tarafından ayrı bir idari yargı bölgesi oluşturduğu belirtilmemiştir.[3]
Şirvan'ın fethinden itibaren (birkaç kısa Osmanlı dönemi hariç) Şirvan üzerindeki kontrol, Safevîlerin elinde sıkı bir şekilde tutulmuş, nihayetinde İran'ın Afşar hükümdarı Nadir Şah, bölge üzerinde sağlam bir egemenlik kurmuştur. Ölümünden sonra, bölge çeşitli alt hanlıklara bölünmüş, daha sonra 19. yüzyılda Kaçar Devleti'nden Rus İmparatorluğu tarafından alınmıştır.[4]
Tarih
[değiştir | kaynağı değiştir]1538'de Şirvanşahların yönetimini sona erdiren I. Tahmasb, Şirvan'ı imparatorluğun idari bir birimi olarak kurmuştur. 16. yüzyılın sonlarında, Osmanlı Lala Mustafa Paşa, Osmanlı-Safevî Savaşı (1578-1590) sırasında Şirvan'ı kısa süreliğine ele geçirmiş ve Özdemiroğlu Osman Paşa'yı kurulan yeni eyalete vali olarak atamıştır. 1607'de Şah I. Abbas, Şirvan'ı tekrar işgal etmiş ve vilayet üzerinde Kızılbaş yönetimini kurmuştur. Birkaç devletlerarası savaştan sonra, Şirvan nihayet 1734'te Nadir Şah tarafından ele geçirilmiş ve eyalet üzerinde tekrar Safevi yönetimi kurulmuştur.[2][5]
Valiler listesi
[değiştir | kaynağı değiştir]| Tarih | Vali |
|---|---|
| 1501 | Bahram Beg * |
| 1501-1502 | Gazi Beg * |
| 1502 | Sultan Mahmud * |
| 1502-1509 | İbrahim II Şeyhşah * |
| 1509-1519 | Hossein Beg Laleh |
| 1519-1524 | İbrahim II Şeyhşah * |
| 1523-1535 | Halilullah II * |
| 1535-1538 | Şahruh * |
| 1538-1547 | Elkas Mirza |
| 1538-1541 | Badr Khan Ustajlu |
| 1538-1543 | Ghazi Khan Tekkelu |
| 1543-1547 | Badr Khan Ustajlu |
| 1547-? | İsmail Mirza |
| 1547-1549 | Şahverdi Sultan |
| 1548-1550 | Burhan Ali * § |
| 1549 | Mehrab Mirza * § |
| 1549-1550 | Qorban Ali Mirza * § |
| 1554 | Kasım Mirza * § |
| 1549-1565 | Abdullah Han Ustaclu |
| 1566 | Mostafa Beg |
| 1566 | Şah Beg Ali |
| 1567 | Farrokhzad Beg Qaradaghlu |
| 1567-1576 | Aras Khan Rumlu |
| 1577 | Abu Torab Soltan Ustajlu |
| 1577 | Kavus Mirza * § |
| 1577 | Aras Soltan Khan Rumlu |
| 1578 | Ebu Bekir Mirza * § |
| 1578 | Panah Muhammed Han Zil Kadir |
| 1578-? | Muhammed Han Halife Hajjilar Zil Kadir |
| 1579 | Süleyman Han Ustajlu |
| 1580-1583 | Peykar Beg Khan Ziyadoghlu |
| 1583 | Halifeh Ansar Karadajlu |
| 1604–05 | Kakheti'li I. Konstantin |
| 1583-1607 | Osmanlı işgali |
| 1610-1624 | Yusuf Han |
| 1624-1633 | Kazak Han Çerkes |
| 1643–1653 | Khosrow Soltan Armani |
| 1653 | Najafqoli Khan Çerkes |
| 1663–67 | Najafqoli Khan Çerkes |
| 1718 | Hasan-Ali Han Dağıstani |
Ayrıca bakınız
[değiştir | kaynağı değiştir]Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- Özel
- ^ Hasan Javadi; Willem Floor (2013). "The Role of Azerbaijani Turkish in Safavid Iran". Iranian Studies. Routledge. 46 (4): 570. doi:10.1080/00210862.2013.784516.
A Jesuit missionary noted around 1690 that in Shirvan three languages were spoken, Turkish which is the most common one, corrupted Persian, and Armenian.
- ^ a b Khalilli, Fariz (2009). ŞAMAXI TARİX-DİYARŞÜNASLIQ MUZEYİ [Shamakhi Historical and Locality Museum]. Baku: ANAS. s. 103. 6 Şubat 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Ağustos 2011.
- ^ a b Nasiri, Ali Naqi; Floor, Willem M. (2008). Titles and Emoluments in Safavid Iran: A Third Manual of Safavid Administration. Mage Publishers. s. 284. ISBN 978-1933823232.
- ^ Afandiyev, O. A. (1993). Azərbaycan Səfəvilər dövləti [Safavid state of Azerbaijan]. Baku. s. 57.
- ^ Fleischer, Cornell H. (1989). Mustafa Ali and the Politics of Cultural Despair. Cambridge University Press.
- Genel
- Akopyan, A. V.; Mosanef, F. (2010). "Safavid coinage of Aresh" (PDF). Journal of the Oriental Numismatic Society. 202: 16-20.
- Floor, Willem M. (2008). Titles and Emoluments in Safavid Iran: A Third Manual of Safavid Administration, by Mirza Naqi Nasiri. Washington, DC: Mage Publishers. ss. 1-337. ISBN 978-1933823232.
Safevî vilayetleri | ||
|---|---|---|
 | ||