Romanya Merkez Bankası
  Banka genel merkezi | |
| Merkez | Bükreş |
|---|---|
| Kuruluş | Nisan 1880 |
| Sahibi |  Romanya |
| Başkan | Mugur Isărescu |
| Para birimi | Rumen leyi RON (ISO 4217) |
| Rezerv | 61 523 milyonlarca dolar |
| Faiz oranı hedefi | %6,50 (Ağustos 2024) |
| Website | bnr.ro |
Romanya Merkez Bankası (Rumence: Banca Națională a României), Romanya'ın merkez bankasıdır. Banka, Rumen leyi ihracından sorumludur ve bu bağlamda para politikasını belirler, döviz rezervlerini tutar ve döviz kurunu yönetir.[1]
Tarih
[değiştir | kaynağı değiştir]Romanya Ulusal Bankası, 17 Nisan 1880'de 30 milyon lei'lik bir başlangıç sermayesiyle yasayla kuruldu. Bu sermayenin 10 milyonu devlet sermayesi, kalan 20 milyonu ise özel mülkiyet sermayesiydi.[2] Banka, işlemlerde kabul edilen banknot basma ayrıcalığına sahipti ve bu ayrıcalık birkaç kez genişletildi.
NBR, Japonya Merkez Bankası veya ABD'deki Federal Rezerv sisteminden önce kurulmuş olup, dünyada kurulan 13. merkez bankasıdır.[3] NBR tarafından basılan ilk banknotlar 20, 50, 100, 500, 1000 lei idi. Altın, gümüş ve bakır sikkeler basıldı.[4] Gresham Yasası sayesinde, altın sikkelerin (nominal değeri 20 lei) neden stoklanmak üzere tutulduğunu anlayabiliyoruz. 1948 yılına kadar kurum, hükümete birden fazla kez meydan okuyan hissedarlar tarafından demir yumrukla kontrol edilen özel bir kurumdu,[5] ancak (verilere dayanarak) hukuken özel bir kurum olmasına rağmen fiilen bir devlet kurumu olduğu söylenebilir.[6] Hem "özel" dönemde hem de devlet döneminde (1948'den sonra), Merkez Bankası, barış zamanında (ekonomik politikalar) ve savaş zamanında yürütmenin talimatlarını yerine getirmiştir.[6]
Komünist dönemde
[değiştir | kaynağı değiştir]28 Temmuz 1959'da, Romanya Komünist Partisi aygıtının (Ioanid Çetesi: Alexandru Ioanid, Paul Ioanid, Igor Sevianu, Monica Sevianu, Sașa Mușat ve Haralambie Obedeanu) üyesi altı Rumen Yahudisinden oluşan silahlı bir grup, Romanya Ulusal Bankası'na ait zırhlı bir araçtan 1.600.000 lei (1959 fiyatlarıyla yaklaşık 250.000 dolar) çalmakla suçlandı. Bunun Doğu Bloku'ndaki en ünlü banka soygunu olduğuna inanılıyor. Çeşitli ideolojik yönelimlere dayanan suçlamaların ötesinde, davada iddia edilen soygun veya Ioanid grubunun bunu gerçekleştirmesi için hiçbir neden belirtilmedi.
11 Haziran 2021'de Mugur Isărescu ve Moldova Ulusal Bankası Başkanı Octavian Armașu, iki merkez bankası arasındaki iş birliği anlaşmasını yenileyerek kurumsal kapasite geliştirme, denetim, kriz yönetimi, ödeme hizmeti sağlayıcıları ve e-para ihraççıları ile finansal piyasa altyapısı alanlarında iş birliğini genişletti.[7]
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ "National Bank of Romania". TheFreeDictionary.com (İngilizce). Erişim tarihi: 19 Eylül 2025.
- ^ "Romania: from 1880 to 1947".
- ^ "Isărescu: BNR este a 13-a bancă centrală înfiinţată în lume, eu prefer să spun că este a 16-a pentru că 13 poartă ghinion". ZF.ro (Rumence). Erişim tarihi: 19 Eylül 2025.
- ^ "Items from Romania – Numista". en.numista.com. Erişim tarihi: 19 Eylül 2025.
- ^ "BNR, vazuta din profil". ZF.ro (Rumence). Erişim tarihi: 19 Eylül 2025.
- ^ a b "ISTORIA LEULUI" (PDF).
- ^ "România și Republica Moldova au reînnoit acordul de cooperare la nivelul băncilor centrale". HotNews.ro (Rumence). 11 Haziran 2021. Erişim tarihi: 19 Eylül 2025.
