Pnömatik aktüatör
Pnömatik aktüatör, enerjiyi (çoğunlukla basınçlı havayı) mekanik harekete dönüştürür. Aktüatörün türüne bağlı olarak hareket döner veya doğrusal olabilir. Glob valf, kelebek valf, yön kontrol valfi, gibi kontrol valflerinin açılması veya kapanmasında kullanılırlar. Bazı türleri şunlardır:
- T kollu silindirler
- Döner aktüatörler
- Manyetik bağlantılı veya döner silindirli kolsuz aktüatörler
- Mekanik bağlantılı kolsuz aktüatörler
- Vakum üreteçler
- Çift etkili veya tek etkili (yay dönüşlü)
Yapısı
[değiştir | kaynağı değiştir]Bir pnömatik aktüatör temel olarak bir piston, bir silindir ve valften oluşur. Piston, bir diyafram veya silindirin üst kısmındaki havayı tutan ve basınçlı havayı aşağıya doğru diyaframa ileten ve aktüatöre bağlanan valf gövdesini hareket ettiren salmastra ile kaplanır. Pnömatik aktüatörlerde gerekli harekete göre üst veya altta giriş sinyali için bir bağlantı ucu vardır. Valfin çalışması için alçak basınç ve genellikle ikili veya üçlü giriş kuvveti gerekir. Büyük boyutlu pistonlarda çıkış basıncı büyük olabilir. Hava basıncının az olduğu ortamlarda büyük piston kullanmak daha iyidir. 100kPa'lık bir basınç ile küçük bir otomobil kaldırılabilir. Bunu yapmak için de küçük bir valf yeterlidir.
Çalışması
[değiştir | kaynağı değiştir]Valf giriş basıncına "kontrol sinyali" denir. Bu sinyal, basınç sensörü gibi ölçüm cihazlarından gelir. Her bir valfin setpointi (referans değeri) farklıdır. Normal standart bir sinyal 20-100kPa'dır. Örneğin, basınçlı kazandaki basınç değerini sabit tutmak için bir valf kullanılabilir. Basınç transmitteri kazandaki basınç değerini alır ve onu 20-100kPa ile bir sinyal olarak iletir. 20kPa basınç olmadığı, 100kPa ise kazanın basıncının üst setpoint'e ulaştığı anlamına gelir. Bu değerler tranmitterin kalibrasyon ayarları ile değiştirilebilir. Kazandaki basıncın yükselmesinde transmitterin çıkışı arttırır. Basınçtaki bu artış valfa gönderilir ve valf kapanır. Buna doğrudan etkili süreç denir.