Plaka Köprüsü
| Plaka Köprüsü Γεφύρι Πλάκας | |
|---|---|
 Köprünün 2011 yılına ait bir fotoğrafı. | |
 | |
| Taşınan | Yaya |
| Geçiş | Arachthos Nehri |
| Konum | Arta ve Yanya, Yunanistan |
| Koordinatlar | 39°27′38″K 21°01′48″D / 39.46056°K 21.03000°D |
| Türü | Kemer köprü |
| Malzeme | Taş |
| Uzunluk | 61 m |
| Genişlik | 3,20 m |
| Yükseklik | 20 m |
| En geniş açıklık | 40 m |
| Açılış | 1866 |
| Yıkılış | 1860, 1863, 2015 |
  Plaka Köprüsü | |
Plaka Köprüsü (Yunanca: Γεφύρι της Πλάκας, Gefýri tis Plákas) 19. yüzyılda Osmanlı Devleti tarafından Yunanistan'da yapılan tek kemerli köprüdür. Köprü, 1 Şubat 2015'te şiddetli fırtına ve sel sebebiyle yıkıldı.[1] Daha sonra restore edilerek 2020 yılında tekrar hizmete açıldı.
Köprü, Yunanistan'ın batısındaki Arta ve Yanya illerinin sınırında, Arachthos Nehri'nin üzerinde yer almaktadır. İdari açıdan ise Plaka-Raftaneon'a bağlıdır.[2] Teknik özellikleriyle Yunanistan ve Balkanlar'ın en büyük[3] Avrupa'nın ise üçüncü en büyük tek kemerli taş köprüsü olarak kabul edilmektedir.[4] Her iki yanında 6 metrelik yardımcı kemerleri de bulunan köprü "inşa etmesi en zorlu tek kemerli köprülerden biri" olarak nitelendirilmişti.[5][6]
Köprü ayrıca Arachthos Nehri'ndeki rafting ve kano sporlarının başlangıç noktası olarak kullanılmaktadır.
Tarihi
[değiştir | kaynağı değiştir]İnşası
[değiştir | kaynağı değiştir]Köprünün yapımına Osmanlı padişahı Abdülaziz'in emriyle başlanılıp, civardaki Pramanta köyünden Kostas Bekas adındaki yerel bir mimarın denetiminde 1866'da üç ayda tamamlandı.[1][3][4] Köprü için 1860 ve 1863 yıllarında da inşa çalışması yapılmasına karşın bu çalışmalar başarısızlıkla sonuçlandı.[5][6] 1863'teki inşa edilen köprü, açılış günü çöktü. Köprünün yapım maliyeti 180,000 kuruş tutarken, bu tutar yöre halkı ve Yannis Lulis adındaki zengin bir tüccar tarafından karşılandı.[4]
Faal dönemi
[değiştir | kaynağı değiştir]3 Şubat 1878'de Osmanlı Devleti'ne yönelik çıkan Epir Ayaklanması sırasında Konstantinos Kottikas komutası altındaki Yunan birlikleri köprüdeki Osmanlı birliklerini yenilgiye uğratıp, geri çekilmelerini sağladılar.[7]
Köprü, 1881-1912 yılları arasında Yunanistan Krallığı ve Osmanlı Devleti'nin sınırını oluşturdu.[1] Bu dönemde köprünün yanına bugün hâlâ ayakta olan bir gümrük binası inşa edildi. Ayrıca köprünün yakınına Yunan ordusu için bir karakol ile bir de han yapıldı.[7]
II. Dünya Savaşı’nda köprü Almanların bombardımanı nedeniyle hasar gördü ancak yıkılmadı.[1][6] Köprü, 1943 yılında yerel halk tarafından çimento kullanılarak onarıldı. 29 Şubat 1944'te Mihver Devletleri'nin Yunanistan'ı işgali sırasında Yunan Direnişinin silahlı örgütleri EAM, EDES ve EKKA arasında köprünün yakınında Plaka Anlaşması imzalandı.[8]
Yıkılması ve yeniden yapılması
[değiştir | kaynağı değiştir]
2007 yılında yoğun yağış sonucunda yıkılma tehlikesi atlatan köprünün restorasyonu gündeme gelmiş, ancak bölge yetkilileri, adım atmadıkları gerekçesiyle yerel basın ve vatandaşlar tarafından eleştirilmişti.[3]
Epir bölgesinin sembolü olarak kabul edilen köprü, 1 Şubat 2015'te şiddetli fırtına ve sel sebebiyle çöktü.[1][3] Bir süre sonra Yunanistan Kültür Bakanlığı tarafından köprünün tekrar inşa edileceği açıklandı.[9] Atina Ulusal Teknik Üniversitesi tarafından desteklenen restorasyon çalışmaları sonucunda yeniden inşa edilen köprü 2020 yazında tekrar hizmete açıldı.[10][11]
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- Leftheris, B.P. (2006). "A bridge built in 1866 in Plaka, Greece". Computational Mechanics for Heritage Structures. Southampton, UK: WIT Press. ss. 147-153. ISBN 1-84564-034-9.
- ^ a b c d e "Yunanistan'da tarihi Osmanlı köprüsü yıkıldı". aljazeera.com.tr. 1 Şubat 2015. 25 Şubat 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Ekim 2015.
- ^ Leftheris et al. (2006), s. 148
- ^ a b c d Hacı, Hasan (1 Şubat 2015). "Balkanların tek kemerli en büyük Osmanlı taş köprüsü yıkıldı". zaman.com.tr. 4 Ağustos 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Ekim 2015.
- ^ a b c "Κατσανοχώρια: Εξώστης στον Αραχθο". ethnos.gr (Yunanca). Ethnos Online. 29 Haziran 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Şubat 2015.
- ^ a b "Plaka Bridge". culture.gr. 4 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Ekim 2015.
- ^ a b c "Floods bring down Ottoman bridge in Balkans". hurriyetdailynews.com. 2 Şubat 2015. 3 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Ekim 2015.
- ^ a b "Ο Αραχθος «κατάπιε» το γεφύρι των θρύλων". ethnos.gr (Yunanca). Ethnos Online. 1 Temmuz 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Şubat 2015.
- ^ "Pledge to restore historic Plaka Bridge, destroyed in flash floods". Kathimerini. 2 Şubat 2015. 31 Mayıs 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Ekim 2015.
- ^ "Plaka Bridge to be rebuilt". ekathimerini.com. 24 Haziran 2015. 5 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Ekim 2015.
- ^ Alexis Gaglias (13 Ekim 2019). "Αναστηλώνοντας την Γέφυρα της Πλάκας". Huffington Post Greece. 13 Ekim 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Ekim 2019.
- ^ Alexis Gaglias (11 Temmuz 2020). "H Γέφυρα της Πλάκας «στεφανώνει» ξανά τον Άραχθο: Φωτογραφική αναδρομή στην Ιστορία". Huffington Post Greece. 13 Şubat 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Şubat 2021.
Dış bağlantılar
[değiştir | kaynağı değiştir]
- Structurae.net sayfası 5 Mart 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
- Köprü hakkında makale 24 Ekim 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.