Philaretos Brachamios
Philaretos Brachamios (Yunanca: Φιλάρετος Βραχάμιος; Ermenice: Փիլարտոս Վահրամ Վարաժնունի; Latince: Philaretus Brachamius), Ermeni kökenli Bizans generali ve derebeyidir. Bir ara İmparator VII. Mihail'e karşı imparatorluk tahtına talip oldu. Philaretos, mühürlerde taksiarches (piyade alayının komutanı), Kapadokya Tagmata'sının protospatharios ve topoteretes (komutan yardımcısı), daha sonra magistros ve duk, son olarak da kouropalates unvanlarıyla kaydedilmiştir.
1060-1070'lerden ve Malazgirt Muharebesi'nden sonra Ermeni Yaylaları ve Anti-Toros Dağları Selçuklu beyleri ve onların yönetimine girerken, Kilikya ovasından Cezire'ye kadar uzanan bölgede yerel Ermeni beyleri varlığını devam ettirdi.[1] Philaretos Brachamios, Harput ile Tarsus arasındaki bölgede yerel bir Ermeni beyliği kurmuştur.[2]
Yükselişi
[değiştir | kaynağı değiştir]
Suriyeli Mikail, Philaretos'u "sert ve güçlü bir karaktere" sahip biri olarak tanımlarken, Edessalı Matta onu "kural tanımaz ve kötü bir prens" olarak görmüştür.[3] Philaretos, Malazgirt'te Alparslan'a yenilen Bizans imparatoru Romen Diyojen'in ordusunda üst düzey bir komutandı. 1069'da Cezire sınırını koruyan ana Bizans ordusunun komutası kendisine verildi ve Roman Diyojen de Ahlat Kuşatması'na katıldı.[4] Kapadokya ve Likaonya'nın içlerine kadar ilerleyen ve serbestçe yağma yapıp, ganimetleriyle süratle geri çekilen Selçuklular karşısında yenildi. 1071'deki Malazgirt Muharebesi'nde hazır bulundu, Roman Diyojen'in ordusunun bir bölümüne komuta etti ve yenilgiden sonra önemli bir birliğin başında kaldı.[5]
Malazgirt'in ardından Romanopolis kalesinin kuvvetlerine komuta etti ve Romen Diyojen'in ölümünden sonra imparatorluk ünvanında hak iddia etti. Güneydoğu Anadolu'nun tek Bizans generali olarak, Kilikya'dan Edessa'ya kadar uzanan Germanicia civarında yarı özerk bir derebeylik kurdu.[kaynak belirtilmeli] Ordusunun çekirdeğini Raimbaud komutasındaki 8.000 "Frank" (Norman) oluşturuyordu. 1078'de, III. Nikephoros Botaneiates'in yönetiminin başlangıcında, Botaneiates'in kendisini Edessa'yı da içeren Antakya dükü olarak ataması koşuluyla imparatorluk iddialarından vazgeçmeyi kabul etti.
Selçuklular ağır baskı yapana kadar Bizansa bağlı derebeyliginin düklük makamını korudu. Aralık 1084'te Antakya'yı, Anadolu Selçuklu hükümdarı Süleyman Şah'a karşı kaybetti. 1087 yılında Edessa Melikşah'ın eline geçince Philaretos, Germanicia kalesine kaçtı. Ancak bazı kaynaklar onun 1086 yılında öldüğünü belirtir. Oğulları 1098'de Germanicia'yı Birinci Haçlı Seferi'nde Avrupalı haçlılara teslim ettiler. Ölümünden sonra beyliği dağıldı ve diğer Ermeni beyleri beyliğinin bazı kısımlarını kontrol altına aldılar. Kogh Vasil Kaysun, Raban ve Hromkla bölgesini, Thoros Edessa'yı, Gabriel Melitene'yi ve Konstantinos Gargar kasabasını aldı.
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ Peacock & De Nicola 2016, s. 60.
- ^ Bezer, Gülay Öğün (1997). "Harput'ta Bir Türkmen Beyliği Çubukoğulları". Belleten. 61 (230): 67-92. doi:10.37879/belleten.1997.67. ISSN 0041-4255. 28 Nisan 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi29 Nisan 2025.
- ^ Finlay, pp. 56-58
- ^ Finlay, pg. 35
- ^ Finlay, pg. 50
Bibliyografya
[değiştir | kaynağı değiştir]- Andrews, Tara L. (28 Kasım 2016). Mattʿēos Uṙhayecʿi and His Chronicle History as Apocalypse in a Crossroads of Cultures. Brill. ISBN 9789004330351. Erişim tarihi: 27 Şubat 2024.
- Beihammer, Alexander Daniel (2017). Byzantium and the Emergence of Muslim Turkish Anatolia, ca. 1040-1130. Routledge. ISBN 978-1-138-22959-4.
- Dadoyan, Seta B. (2013). The Armenians in the Medieval Islamic World: Armenian Realpolitik in the Islamic World and Diverging Paradigms: Case of Cilicia Eleventh to Fourteenth Centuries. Transaction Publishers.
- Dostourian, A. (1993). Armenia and the Crusades, 10th to 12th Centuries. Chronicles of Matthew of Edessa. Londra.
- Finlay, George (1854). History of the Byzantine and Greek Empires from 1057 – 1453. 2. William Blackwood & Sons.
- Giorgi, Andrea U. De; Eger, A. Asa (2021). Antioch: A History (İngilizce). Routledge. ISBN 978-1-317-54041-0. Erişim tarihi: 8 Şubat 2024.
- Gravett, Christopher; Nicolle, David (2006). The Normans: Warrior Knights and their Castles. Oxford: Osprey Publishing.
- Peacock, Andrew Charles Spencer; De Nicola, Bruno (9 Mart 2016). Islam and Christianity in Medieval Anatolia. Taylor & Francis.
- Richards, Jean (2008). "The Eastern Churches". New Cambridge Medieval History Volume 4. Cambridge University Press. Erişim tarihi: 23 Şubat 2025.
- Yarnley, C. J. (1972). "Philaretos: Armenian Bandit or Byzantine General". Revue des Études Arméniennes. Cilt 9. Paris. ss. 331-353.