Paul Lévy
Paul Lévy | |
|---|---|
 Paul Pierre Lévy | |
| Doğum | 15 Eylül 1886 Paris, Fransa |
| Ölüm | 15 Aralık 1971 (85 yaşında) Paris, Fransa |
| Milliyet | Fransız |
| Mezun olduğu okul(lar) | Paris Üniversitesi |
| Tanınma nedeni | Toplamsal süreç Brown gezisi Ölçü yoğunlaşması Martingal (olasılık teorisi) Genel kiriş teoremi Lévy alfa kararlı dağılımı Lévy ters sinüs kanunu Lévy C eğrisi Lévy sabiti Lévy karakterizasyonu Lévy süreklilik teoremi Lévy dağılımı Lévy uçuşu Lévy yerel zamanı Lévy ölçüsü Lévy süreklilik modülü teoremi Lévy süreci Lévy sıfır-bir kanunu Lévy–Hinçin temsili Lévy–Prohorov metriği Lévy–Steinitz teoremi Lindeberg-Lévy merkez limit teoremi Wiener-Lévy teoremi |
| Ödüller | Fransız Bilimler Akademisi'nin Emile Picard Madalyası (1953)[1] |
| Kariyeri | |
| Dalı | Matematik |
| Çalıştığı kurum | École Polytechnique École des Mines |
| Doktora danışmanı | Jacques Hadamard Vito Volterra |
| Doktora öğrencileri | Wolfgang Doeblin Michel Loève Benoît Mandelbrot Georges Matheron |
Paul Pierre Lévy (15 Eylül 1886 - 15 Aralık 1971)[2] özellikle olasılık teorisindeki çalışmaları ile bilinen Fransız bir matematikçidir. Yerel zaman, kararlı dağılımlar ve karakteristik fonksiyonlar gibi temel kavramları matematik literatürüne sokmuştur. Lévy süreci, Lévy uçuşu, Lévy ölçüsü, Lévy sabiti, Lévy dağılımı, Lévy alanı, Lévy ters sinüs kanunu ve fraktal Lévy C eğrisi bu matematikçinin adını taşımaktadır.
Yaşamı
[değiştir | kaynağı değiştir]Lévy, Paris'te Yahudi bir ailenin evladı olarak dünyaya geldi.[3] Büyükbabası ve babası matematik profesörüydü. Paris'te değişik liselerde okuduktan sonra en son Saint-Louis Lisesi'ni (Lycée Saint-Louis) bitirdi ve sonrasında École Polytechnique'e girdi. 1905'te ve henüz lisans öğrencisiyken ilk makalesini yayınladı. Yarı yakınsak seriler hakkındaki ilk makalesinden bir yıl sonra bu sefer sayılar teorisinde ikinci bir makale yayınladı. Mezun olduktan sonra bir yıl askerlik yaptı ve ardından üç yıl boyunca École des Mines'te eğitim gördü. Burada, 1911 yılında Jacques Hadamard ve Vito Volterra danışmanlığında doktorasını aldı.[4] Tez jürisinde Émile Picard, Henri Poincaré ve Jacques Hadamard vardı. 1913'te École des Mines'te profesör oldu ve birinci dünya savaşının başlangıcına kadar burada görev yaptı.
Lévy, I. Dünya Savaşı sırasında Fransız topçuları için matematiksel analiz çalışmaları yürüttü. 1920'de École Polytechnique'te Analiz Profesörü olarak atandı ve öğrencileri arasında Benoît Mandelbrot ve Georges Matheron da vardı. II. Dünya Savaşı sırasında, Vichy'nin Yahudi karşıtı yasaları nedeniyle işten atıldığı zaman haricinde, 1959'daki emekliliğine kadar hep École Polytechnique'te kaldı.[2]
Lévy, Fransız Bilimler Akademisi'ne üyelik ve Londra Matematik Derneği'ne fahri üyelik de dahil olmak üzere çok sayıda ödüle layık görüldü. Kızı Marie-Hélène Schwartz ve damadı Laurent Schwartz da tanınmış matematikçilerdir.[5]
Çalışmaları
[değiştir | kaynağı değiştir]Lévy, olasılık teorisine ve o zamanlar yeni ortaya çıkan stokastik süreçler teorisine birçok temel katkı yaptı. Bağımsız değişkenlerin eklenmesi altında kararlılık özelliğini paylaşan kararlı dağılım kavramını tanıttı ve karakteristik fonksiyon kavramını kullanarak 1937 tarihli Théorie de l'addition des variables aléatoires adlı kitabında görülen Merkezi Limit teoreminin genel bir versiyonunu kanıtladı. Ayrıca, Aleksandr Hinçin'den bağımsız olarak, sonsuz bölünebilirlik yasası kavramını tanıttı ve karakterizasyonlarını Lévy-Hinçin temsili aracılığıyla türetti.
1948 yılında Brown hareketi üzerine yazdığı Processus stochastiques et mouvement brownien adlı monografisi, Lévy alanı, Lévy ters sinüs kanunu, Brown olağının yerel zamanı ve daha pek çok sonuç da dahil olmak üzere, çok sayıda yeni kavram ve sonuç içermektedir.
Kitapları
[değiştir | kaynağı değiştir]- 1922 – Lecons d'analyse Fonctionnelle
- 1925 – Calcul des probabilités
- 1937 – Théorie de l'addition des variables aléatoires
- 1948 – Processus stochastiques et mouvement brownien
- 1954 – Le mouvement brownien
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ "Emile Picard Madalyası" (PDF). 14 Ekim 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 6 Aralık 2024.
- ^ a b O'Connor, John J.; Robertson, Edmund F., "Paul Lévy", MacTutor Matematik Tarihi arşivi
- ^ Barbut, Marc; Locker, Bernard; Mazliak, Laurent (2013). Paul Lévy and Maurice Fréchet: 50 Years of Correspondence in 107 Letters. s. xii. ISBN 978-1-4471-5618-5.
- ^ Mathematics Genealogy Project'te Paul Lévy
- ^ Kosmann-Schwarzbach, Yvette (2015), "Women mathematicians in France in the mid-twentieth century", BSHM Bulletin: Journal of the British Society for the History of Mathematics, 30 (3), ss. 227-242, arXiv:1502.07597
, doi:10.1080/17498430.2014.976804.
