Olga (Kiev prensesi)
| Azize Olga | |
|---|---|
.jpg) | |
| Kiev knezi | |
| Hüküm süresi | 945–960 |
| Önce gelen | I. İgor |
| Sonra gelen | I. Svyatoslav |
| Doğum | tahmini 890 veya 925 Pskov |
| Ölüm | 969 Kiev |
| Eş(ler)i | I. İgor |
| Çocuk(lar)ı | I. Svyatoslav |
| Hanedan | Rurik Hanedanı (evlilikle) |
| Dini | Kalkedon Hristiyanlığı eskiden Slav paganizmi |
Olga (Kilise Slavcası: Ольга;[1] Eski Norsça: Helga; Hristiyan ismi: Elena; d. tahmini 890 veya 925 - ö. 969[2]), Kiev Knezliği prensesiydi. Oğlu Sviatoslav adına (945-960) naiplik yapan Olga, bu süreçte Knezliği resmi olarak yönetmiştir. Kocası I. İgor'u öldüren Drevlianları mağlup etmesiyle tanınır. Vaftiz töreninden sonra Elena[2] ismini almıştır. Hristiyanlığı tüm ulusa yayan kişi torunu I. Vladimir olsa da Hristiyanlığı Rus topraklarında yayma konusundaki çabalarından dolayı Doğu Ortodoks Kilisesi tarafından havari dengi lakabıyla azize ilan edilmiştir. Yortusu 11 Temmuzdur.[3]
Yaşamı
[değiştir | kaynağı değiştir]Çocukluğu ve Gençliği
[değiştir | kaynağı değiştir]Olga'nın doğum tarihi tam belli olmamakla birlikte MS. 890 kadar erken ve MS. 925 kadar geç olabileceği tahmin ediliyor.[4] Olga muhtemelen Vareg kökenliydi ve İlk Vakayiname'ye göre Pskov'da doğmuştu.[5][6] Olga'nın I. İgor ile evliliğinden önceki hayatı hakkında çok bilgi olmasa da[7] eski Rus tarihi uzmanı Alexey Karpov'a göre Olga evlendiğinde henüz 15 yaşındaydı. İgor Rurik Hanedanlığı'nın kurucusu Rurik'in oğlu ve veliahtıydı. Babasının ölümünden sonra bölgedeki toplulukları fethedip bölgede başkenti Kiev olan bir egemenlik kuran Oleg'in gözetimi altındaydı.[8][9] Bu fethedilen bölgeler Kiev Knezliği adını aldı.
Drevlianlar büyüyen Kiev Knezliği ile karışık ilişkileri bulunan bir topluluktu. Geçmişte Bizans İmparatorluğu'na karşı Kiev Knezliği ile birlikte savaşmış ve İgor'un atalarına vergi vermiş olsalar da Oleg'in ölümünden sonra vergi vermeyi bıraktılar. Bunun üzerine İgor 945 yılında Drevlianlardan tekrar vergi almak için Drevlian başkenti İskortosen'e sefere çıktı. İgor'un ordusuyla karşılaşan Drevlianlar geri çekildi ve ödemeyi kabul etti. İgor seferden geri dönerken vergi miktarının yeterli olmadığına karar verdi ve ordusundan küçük bir birlikle İskortsen'e daha çok vergi istemek için geri döndü.[8] İgor Drevlian topraklarında öldürüldü. Bizanslı tarihçi Leo the Deacon'a göre İgor işkenceli bir biçimde ağaçlara bağlanıp ortadan ayrılarak öldürülmüştür.[10]
Naiplik
[değiştir | kaynağı değiştir]İgor'un 945'te ölümünden sonra Olga oğlu Sviatoslav yerine Kiev Knezliği'nin naipliğini yapmıştır.[11] Hükümdarlığı hakkında çok bilgi bulunmasa da İlk Vakayiname'de tahta çıktığından, Drevlianlardan kocası için aldığı intikamdan ve halkı üzerindeki etkisinden bahsedilmektedir.
Tarihçi Sergei Beletsky'e göre Olga da tıpkı I. Vladimir'den önceki tüm hükümdarlar gibi kişisel sembolü olarak Bident'ı (Yunan Mitolojisi'nde Hades ile özdeşleştirilen bir çeşit çift uçlu mızrak) kullanmıştır.[12]
Drevlian Ayaklanması
[değiştir | kaynağı değiştir]Igor'un Drevlianlar tarafından öldürülmesinden sonra Olga oğlu Sviatoslav 3 yaşında olduğundan dolayı onun yerine tahta çıktı. Kralı öldürmelerinden cesaret alan Drevlianlar Olga'ya bir elçi aracılığıyla Olga'ya eşinin katili Prince Mal ile evlenmesini teklif ettiler. Olga'nın razı olmasından emin olmak için 20 Drevlian delegesi krallarının mesajıyla Kiev'e gemiyle vardı. Olga'nın huzuruna çıktılar ve neden Kiev'de olduklarını açıkladılar: "Olga'ya eşini öldürdüklerini bildirmek ve Olga'nın Prens Mal ile evlenmesini söylemek için.'' [13]
Olga cevapladı:
Elbette teklifiniz benim hoşuma gidiyor, kocam öldü ve artık mezardan dönemez. Fakat yarın sizi kendi halkımın önünde müşerref etmek isterim. Şimdi geminize dönün ve orada kibirli bir şekilde bekleyin. Yarın sizi uğurlarken deyin ki, "biz ne yürüyerek ne atımızla döneriz; bizi gemimizle götürün!" ve geminizle götürüleceksiniz.[13]
Ertesi gün gemilerinde bekleyen Drevlianlar Olga'nın sözlerini tekrarladı ve Kiev'in halkı ayağa kalktı ve Drevlianların gemisini taşımaya başladı. Elçiler bunu büyük bir onur olarak gördü, bir tahtırevanda taşınırmışçasına taşınıyorlardı. Derken gemileri bir çukura atıldı, Olga'nın emriyle 1 gün önceden kazdırılmış bir çukura. Drevlianlar diri diri gömülürken Olga onları yukarıdan izleyip müşerref olup olmadıklarını sordu.[13]
Olga daha sonra Drevlianlara bir mesaj gönderdi, ''Halkınızın önde gelenlerini gönderin ki onlarla birlikte Drevlian prensine onurlu bir şekilde gidebileyim.''[13] Drevlianlar, önceki delege grubunun başına gelenlerden habersiz bir şekilde ''Dereva'' yönetmiş olan seçkin insanlardan oluşan bir grup daha topladı.[13] Olga Drevlian seçkinleri vardıklarında halkına onları bir hamama toplamasını ve onlara kendisinin onlar yıkandıktan sonra kendilerini karşılayacağını söylemesini buyurdu. Hamama yönlendirilen Drevlian seçkinleri içeri girdiğinde kapatıldılar ve hamam ateşe verildi. Hamam içerisinde bulunan tüm Drevlianlar yanarak can verdi.[13]
Olga daha sonra Drevlianlara bir mesaj daha gönderdi ve ''Kocasının mezarında ağlayıp onun yasını tutabilmesi için kocasının öldürüldüğü şehirde büyük bir ziyafet verilmesini istedi.'' Drevlianlar teklifi kabul etti. Olga ve küçük bir grup şehre geldi ve mezarın başında yas tutup cenaze törenini yaptılar. Daha sonra onlarla birlikte hazırlanan ziyafete oturan Drevlianlar içki içip sarhoş olmaya başladılar. Drevlianlar sarhoş olduğu vakit askerlerine onları öldürmelerini buyurdu, kendisi de bu Drevlian katliamına katıldı.[13] İlk Vakayiname'ye göre o gece 5000Drevlian öldürüldü. Olga katliamın sonrasında Drevlianların işini tümden bitirmek için Kiev'e döndü ve bir ordu hazırladı.
Kiev Knezliği'nin ordusu savaşta büyük bir başarı gösterdi ve Drevlianları İstkortsen'e, kocasının öldürüldüğü şehre, sürdü ve şehri ablukaya aldı. Kuşatma 1 yıl boyunca devam etti ve sonuçsuz kaldı. Derken Olga'nın aklına bir fikir geldi ve Drevlianları kandırmak için bir mesaj gönderdi.
Neden hala direniyorsunuz? Sizin tüm şehirleriniz bana teslim oldular ve vergi vermeyi kabul ettiler. Şu anda onlar topraklarında huzur ve barış içinde topraklarını ekip biçerken siz burada vergi vermeyi reddedip açlıktan dökülüyorsunuz.[14]
İskortsenli Drevlianlar vergi vermeyi kabul ettiler ancak Olga'nın hala kocasının intikamı peşinde olmasından sakınıyorlardı. Olga Drevlian elçilerine yaptıklarının ve ziyafet gecesi katliamının kendisi için yeterli olduğunu söyledi. Daha sonra küçük bir istekte bulundu, ''Bana her evden 3 güvercin ve 3 serçe getirin.''[14] Drevlianlar 1 yıldır süregelen kuşatmanın durması için bu küçük bedeli kabul etti ve Olga'ya istediği gibi her evden 3 serçe ve 3 güvercin getirildi. Olga askerlerine kuşların ayaklarına kumaşla sarılı sülfür çubukları bağlamalarını emretti. Gece çöktüğünde ise 2. emri verdi, çubukların ateşe verilmesi ve kuşların serbest bırakılması. Yuvalarını bilen kuşlar evlerine uçtular ve evlerin tutuşmasına neden oldular. Kısa bir süre içinde tüm şehir alev aldı.
''Alevlere boğulmamış tek bir ev yoktu, tüm şehir yanıyordu ve söndürmek olanaksızdı.'' -İlk Vakayiname''[14]
Yanan şehirden kaçan Drevlianlar ya öldürüldü ya da Olga'nın takipçilerine köle oldu. Olga şehrin kalanını vergiye bağladı ve ayrıldı.
Ölümü
[değiştir | kaynağı değiştir]İlk Vakayiname'ye göre Olga 969 yılında oğlu 1. Sviatoslav'ın yanında, Peçeneklerin şehri kuşatmasından kısa süre sonra bir hastalıktan dolayı öldü.[15]
Oğlu 1.Sviatoslav annesinin Hristiyanlığını doğru görmese de ölümünden sonra annesinin isteğini yerine getirdi ve Olga'nın cenaze töreni Pagan geleneklerine göre değil, rahibi Grigori tarafından bir Hristiyan töreniyle yapıldı.[16] Olga'nın mezarı 2 yüzyıldan uzun süre Kiev'de kalsa da 1240 yılında Batu Han önderliğinde Moğol-Tatar orduları tarafından yıkıldı. 1826 yılında Mimar Nikolay Efimov tarafından yapılan Meryem Ana'nın Göğe Kabulü Kilisesi kazıları sırasında bulunan lahdin Olga'ya ait olduğu tespit edilerek önce Tarih Müzesi'ne, ardından da St. Sophia Katedrali'ne kaldırıldı.
Aziz olarak hürmet
[değiştir | kaynağı değiştir]| Kievli Olga | |
|---|---|
Azize Olga Mikhail Nesterov (1892) | |
| Havarilerle Eşit, Kutsal Prenses | |
| Doğum | y. 890–925 Pleskov or Vybuty, Kiev Knezliği |
| İkamet | Kiev, Kiev Knezliği |
| Ölüm | 11 Temmuz 969 Kiev, Kiev Knezliği |
| Kutsayanlar | Doğu Ortodoks Kilisesi Katolik Kilisesi |
| Aziz ilanı | Bilinmiyor, muhtemelen 1284.[17] |
| Türbe | Десятинна Церква |
| Yortu | 11 Temmuz |
| Simge | Haç ve kilise |
| Koruyucu aziz | Dullar, Hristiyan olanlar |
Azizlik
[değiştir | kaynağı değiştir]Ölüm anında, Olga'nın Kiev Knezliği'ni Hristiyan yapma çabası başarısız gibi görünüyordu. Yine de Olga'nın misyonu, torunu Vladimir tarafından meyve verecektir. Vladimir, Hristiyanlığı 988'de kabul etmiştir.[18] Baş tarihçe, onun yaşadığı dönemde çevresindeki paganlara karşı olarak Olga'nın kutsallığına ve Hristiyan olma kararına dikkat çeker.
Olga, Hristiyan diyarının öncüsüydü, tıpkı şafak günün öncüsü olduğu gibi. Çünkü gecede ay gibi parlamıştı; bataklıktaki inci gibi, kafirlerin arasında ışık saçıyordu. Çünkü insanlar kirlenmişti ve henüz kutsal vaftiz sayesinde günahlarından arınmamışlardı. Ancak Olga, bu kutsal temizlik sayesinde temizlenmişti... O, Tanrı'nın krallığına giren ilk Ruslardandı ve Rusların çocukları onu liderleri olarak yüceltirler, çünkü ölümünde Olga, onlar için Tanrı'nın huzurunda şefaatte bulunmuştur.[19]
Olga'nın ne zaman Aziz ilan edildiği kesin değildir; ancak John Fennell, bunun muhtemelen Metropolit Maxim'in piskoposları konsile çağırdığı 1284 yılında Vladimir ile birlikte olduğunu iddia etmiştir. Sonraki yıl, "Bütün Rus topraklarını (Suzdalia, Kuzeydoğu Rusya) ziyaret ettikleri, öğrettikleri, eğittikleri ve yönettikleri" kaydedilmiş ve Novgorod ile Pskov dahil olmak üzere Aziz ilanlarıyla ilgili haberler yayılmıştır. 15. yüzyıldan bir kuzey Rusça parşömeninde ise, "Vladimir, büyükannesi Olga'nın bedenini çıkarmış ve bozulmadığını keşfetmiştir. Sonrasında Tithe Kilisesi'ne tahta bir tabuta yerleştirmiştir."[20] 1547'de, neredeyse 969'daki ölümünden 600 yıl sonra, Rus Ortodoks Kilisesi Olga'yı Havarilere Eşit olarak isimlendirmiştir.[21]
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ Primary Chronicle 82
- ^ a b Vernadsky, George (1948). Kievan Russia. Yale University Press.
- ^ "Святая княгиня Ольга".[1] 23 Mart 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Русская вера (in Russian). Retrieved 2019-08-08
- ^ Michael S. Flier, "St Olga," in The Oxford Dictionary of the Middle Ages, ed. Robert E. Bjork (Oxford: Oxford University Press, 2010).
- ^ Vernadsky 1948, p. 39.
- ^ Karpov, A.Y. (2009). Princess Olga (in Russian). Moscow: Molodaya Gvardiya. p. 22. ISBN 978-5-235-03213-2.
- ^ Addison Nugent, "Meet the Murderous Viking Princess Who Brought the Faith to Eastern Europe," OZY, January 22, 2018, https://www.ozy.com/flashback/meet-the-murderous-viking-princess-who-brought-the-faith-to-eastern-europe/83251.
- ^ a b Thomas J. Craughwell, Saints Behaving Badly: The Cutthroats, Crooks, Trollops, Con Men, and Devil-Worshippers Who Became Saints (New York: Doubleday, 2006), 83.
- ^ Thomas Noonan, "European Russia, C. 500–c. 1050," in The New Cambridge Medieval History, ed. Timothy Reuter (Cambridge: Cambridge University Press, 2008), 508.
- ^ Leo Diaconos (2005). The History of Leo the Deacon : Byzantine military expansion in the tenth century. Denis F. Sullivan, Alice-Mary Maffry Talbot. Washington, D.C: Dumbarton Oaks Research Library and Collection. ISBN 0-88402-306-0. OCLC 694954103.
- ^ Clements, Barbara Evans (2012). A history of women in Russia : from earliest times to the present. Bloomington, IN: Indiana University Press. ISBN 978-0-253-00104-7. OCLC 796384104.
- ^ Repin, Taras. "Что на самом деле означали знаки Рюриковичей" [What did the Rurikids' symbols really mean?]. cyrillitsa.ru (in Russian). Retrieved 24 May 2020.
- ^ a b c d e f g Cross, Samuel Hazzard, Olgerd P. Sherbowitz-Wetzor, and Nestor. The Russian Primary Chronicle: Laurentian Text. Mediaeval Academy of America No. 60. Cambridge, Mass.: Mediaeval Academy of America, 1953. 79-80 (line 6453).
- ^ a b c Primary Chronicle 80-1 (line 6454).
- ^ Ciaran Conliffe, "Saint Olga, Queen of Kiev," HeadStuff, May 10, 2016,, https://www.headstuff.org/culture/history/saint-olga-queen-of-kiev/.
- ^ Olga (c. 890–969)," Women in World History: A Biographical Encyclopedia, 2002, https://www.encyclopedia.com/women/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/olga-c-890-969.
- ^ Gasparov & Raevsky-Hughes 2018, ss. 77–81.
- ^ "Olga (c. 890–969)". Women in World History: A Biographical Encyclopedia. 2002. 15 Ağustos 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Nisan 2021.
- ^ Cross, Samuel Hazzard; Sherbowitz-Wetzor, Olgerd P (1953). The Russian Primary Chronicle, Laurentian Text. Translated and edited by Samuel Hazzard Cross and Olgerd P. Sherbowitz-Wetzor Cambridge, Massachusetts: The Mediaeval Academy of America (PDF). s. 325. 27 Ağustos 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 26 Mart 2025.
- ^ Gasparov, Boris; Raevsky-Hughes, Olga (1993). California Slavic Studies, Vol. XVI: Slavic Culture in the Middle Ages. University of California Press. s. 81. ISBN 978-0-520-07945-8.
- ^ Curta, Florin (8 Temmuz 2019). Eastern Europe in the Middle Ages (500–1300) (2 vols). s. 519. ISBN 978-90-04-39519-0.
Dış bağlantılar
[değiştir | kaynağı değiştir]
- Olga of Kiev - OrthodoxWiki12 Kasım 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
| Resmî unvanlar | ||
|---|---|---|
| Önce gelen: I. İgor |
.svg) Kiev büyük prensesi 945–960 |
Sonra gelen: I. Svyatoslav |
.svg)
