Olfaktör Epitel

Koku almayı sağlayan kemoreseptörler burun boşluğunun tavanındaki superior konkalarda yer alan mukozanın özel bir bölgesi olan olfaktör epitelde bulunur. Yetişkin insanlarda bu bölge yaklaşık 10 cm²'lik bir alanda bulunur ve 100 μm kalınlığındadır. Bu kalın yalancı çok katlı silindirik epitelin üç ana hücre tipi vardır.

• Olfaktör nöronlar: Bu epitel boyunca yer alan bipolar nöronlardır. Çekirdekleri, bu kalın epitelin ortalarına yakın düzensiz bir sıra oluşturur. Her olfaktör hücrenin apikal ucu, dendrit ucudur ve burada yaklaşık bir düzine bazal cisimciğe sahip topuz şeklinde bir şişlik bulunur. Bu yapılardan, üzerini örten sıvı tabakaya doğru siller uzanır. Bu siller hareketsizdir ve zarlarındaki koku alma reseptörleri ile geniş bir yüzey oluştururlar. Bu reseptörler, kokulu maddelere yanıt vererek hücrenin bazal ucundan çıkan aksonlar boyunca aksiyon potansiyeli üretirler. Bu aksonlar epiteli terk eder ve lamina proprirada birleşerek ince sinirler oluştururlar. Bu sinirle daha sonra ethmoid kemiğin cribiform plağındaki deliklerden geçerek beyne ulaşır. Burada birleşerek olfaktör siniri oluştururlar ve beyindeki olfaktör bulb (koku soğancığı) içindeki nöronlarla sinaps yaparlar.
• Destek hücreleri: Silindirik, tabanları dar, uçları(apikal) geniş olan hücrelerdir. Apikal yüzeylerinden sıvı tabakaya mikrovilluslar uzanır. Destek hücreleri ile olfaktör hücreler arasında hücresel bağlantılar bulunur. Bu hücrelerin rolleri tam olarak anlaşılmamış ola da bol miktarda iyon kanalına sahiptirler ve bu sayede koku alma işlevi ve hücrelerin yaşaması için uygun bir ortam sağlarlar.
• Bazal hücreler: Küçük, küresel ya da koni şeklindedirler. Stem hücre olarak görev yaparlar. Bazal laminaya yakın yer alırlar. Olfaktör nöronları her 2-3 ayda bir, destek hücrelerini ise daha nadir olarak yenilerler.