Nurgisa Tilendiyev
 | Bu madde, öksüz maddedir; zira herhangi bir maddeden bu maddeye verilmiş bir bağlantı yoktur. (Nisan 2025) |
Nurgisa Atabayoğlu Tilendiyev (1 Nisan 1925 - 15 Ekim 1988[1]), Kazak halk kahramanı, orkestra şefi ve besteci.
Şarkı, kuis, romans, uvertür, kantat, film müziği, opera ve bale gibi çeşitli türlerde beş yüzden fazla eser bestelemiştir. Sanatı, Kazakistan’ın manevi mirası olarak kabul edilir.[2]
Yaşamı
[değiştir | kaynağı değiştir]Almatı'nın Şili Kemer köyünde (sonradan Tilendiyev adı verildi) köyünde doğdu. Müziksever bir aile ortamına büyüdü. Küçük yaşta dombra çalmayı öğrendi. ünlü besteci Ahmet Zhubanov'un kurduğu halk çalgıları orkestrasında 14 yaşında şef yardımcısı oldu. Zhuban.ov ile ömür boyu süren bir dostlukları oldu. 16 yaşında iken büyütüp orduya yazılarak II. Dünya Savaşı'na katıldı.[3]
Savaştan sonra, Kazak Devlet Konservatuvarı Halk Çalgıları Fakültesi'nin ilk öğrencilerinden biri oldu. Radyo Komitesi Halk Çalgıları Orkestrası'nın sorumluluğunu üstlendi. Şeflik öğrenimi almak için Moskova Konservatuvarı'na kaydoldu ve şeflik programındaki ilk Kazak öğrencisi oldu.[3]
1953'te mezun olduktan sonra Tlendiyev, Abai Kazak Opera ve Bale Tiyatrosu'nun şefi oldu ve burada "Orteke" bale şiirini, "Sevgili Dostluk" balesini ve "Benim Kazakistanım" kantatını besteledi. 1961'de Kurmangazy Kazak Devlet Halk Çalgıları Akademik Orkestrası'nın şefi ve sanat yönetmeni olarak atandı. Üç yıl süren bu görevi sırasında"Ata Tolgau", "Halyk Kuanyshy" ve "Kairat" gibi orkestral eserler besteledi. Müziği ayrıca Abdulla Karsakbayev'in yönettiği "Benim Adım Kozha (1964) adlı ikonik filmde de kullanıldı.
1968'de Tlendiyev, Kazakhfilm müzik bölümünün baş editörü oldu. Birçok Kazak filmi için müzik besteledi. Aralarında Mukağali Makatayev'in de olduğu önde gelen Kazak şairleriyle yakın dostluklar kurdu; Makatayev'in şiirlerini besteledi. 1982'de Otyrar Sazy adlı folklor-etnografik orkestranın sanat yönetmeni ve şefi oldu. 15 Ekim 1998'de öldü.
SSCB Halk Sanatçısı seçildi ve Kazakistan'ın en büyük onuru olan Halk Kaharmanı ünvanı ile ödüllendirildi. 2011'de, onuruna Almatı'da bir anıt açıldı. 1979-1998 yıllarında yaşadığı daire bir müzeye dönüştürüldü. Doğumunun 100. yıldönümü, UNESCO tarafından 2025 yılı anma ve kutlama yıl dönümleri arasında kabul edilmiştir.[4]
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ "Nurgisa Tlendiyev". IMDb (İngilizce). 10 Aralık 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Nisan 2025.
- ^ Merkit, Fetih Altay (15 Nisan 2025). "Almatı'da Nurgisa Tlendiyev'in 100. Yılına Özel Konser Düzenlendi". TuraNews. Erişim tarihi: 18 Nisan 2025.
- ^ a b Nakispekova, Aiman (1 Nisan 2025). "Kazakhstan Honors Nurgisa Tlendiyev's Centennial". 13 Nisan 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Nisan 2025.
- ^ "UNESCO 2024-2025 Anma ve Kutlama Yıl Dönümleri UNESCO 42. Genel Konferansında kabul edildi". www.unesco.org.tr. Erişim tarihi: 18 Nisan 2025.