Nizari fıkhı

Nizari fıkhı, İsmâiliyye mezhebinin bir kolu olan Nizâriyye şubesinin kendine has İslâmî hukûk, ilke ve kurallarını tanımlayan, temelleri Meymûn el-Kaddâh ve oğulları tarafından atılan Bâtıniyye fıkıh öğretisi. Bu fıkha göre İmâmet sona ermemiş olup hâlâ babadan oğula geçmektedir. Günümüzdeki imamları Nizâriyye mezhebinin Kırk Dokuzuncu İmâm-ı Zamânı olan IV. Ağa Han'dır. Nizâriyye mezhebinin akidesine göre İmâmet babadan oğula geçmek suretiyle hiç kesintiye uğramadan günümüze kadar ulaşmıştır. Nizâr b. Müstansır'ın Mısır'dan ayrılması ve vefât etmesinden sonra ise oğlu El-Hâdî bin el-Nizâr'ın Alamut Kalesi'nde Gayba halinde "Gizlenen-İmâm" olarak İmâmet'i devam ettirdiğine inanılmaktadır.

Oruç ve Zekât ibadetleri

İmam Hazır olarak adlandırdıkları şimdiki devrin imamının peygamberden daha üst mevkide olduğunu kabul eden Nizâriler'in oruç ibadeti Ramazan Ayı'nın Yirminci gecesinden başlar ve ertesi gün öğle vaktine kadar devam eder. Sünnîler'de Kırkta Bir olarak belirlenmiş olan Zekât oranı ise Onda Bir ilâ Sekizde Bir arasında tespit edilmektedir.^[1]

Cemaathane'de icra edilen Nizari-Mukaddes Dua ^[2] ibadeti

Şafak vakti, güneşin hemen batışından sonra ve gece vakitlerinde günde toplam üç defa altışar rekat olarak icra edilen bir namaz şekli olan Nizâriyye-Mukaddes Dua İbadeti, genellikle yüzleri Mekke istikametinde kıbleye dönük olarak inşa edilen "Cemaathane" adı verilen kutsal mekanlarda icra edilir.

Nizari Kutsi-Dua ibadeti

Nizâriyye Kutsi-Dua ibadeti iki ayrı pozisyondan oluşmaktadır. Bunlar, Nizâriler'in ku'uud adını verdikleri oturma şekli ve namazın her rekatının sonundaki secde durumlarıdır. Güney Asya'da sonradan Müslüman olan Hocalar kolunda ise Mukaddes Dua ayakta icra edilmetedir. Dua esnasında belirli yerlerde tesbih kullanılmaktadır. Mukaddes Dua'nın sonuna gelindiğinde ise şahıs yanında bulunan diğer komşusuna doğru dönerek "Şah yo Didâr" (Allah'ın Selam'ı üzerinize olsun!) diyerek selam verir. Diğer Müslüman gruplardan farklı olarak Nizâriler'in namaz esnasındaki imamları, Nizâriyye mezhebindeki kadın-erkek eşitliğini vurgulamak amacıyla, erkek veya kadın olabilmektedir.

Kutsi-Dua'nın icra şekli

Nizâriler'in Mukaddes-Dua adını verdikleri namaz Fâtiha Sûresi ile başlar. Çeşitli rekatlarda Nisâ Sûresi, Mâide Sûresi, Feth Sûresi ve Enfâl Sûresi'nden seçilmiş ayetler ezberden Arapça olarak okunur. Namazın en son rekatında ise İhlâs Sûresi okunmak suretiyle Mukaddes Dua tamamlanmış olur. Sonunda her iki tarafa Şah yo Didâr dendikten sonra, kişiler bir alçak gönüllülük ifadesi olarak kendi müridlerinin secde yaptığı yerin tozunu alarak üç defa kelime-i tevhid getirerek kendi yüzlerine sürerler. Dua'nın sonuna doğru ise aşağıda yer alan Nizâriler'in bütün imamlarının isimleri Ali'den başlamak suretiyle en son imama gelene kadar sırasıyla zikredilir.

Nizârîliğin imâm silsilesi

Aşağıda Nizâriliğin kabul ettiği imâm silsilesi yer almaktadır.^[1]
1. Ali
2. Hüseyin
3. Zeynelâbidîn
4. Muhammed el-Bâkır
5. Ca'fer es-Sâdık
6. İsmâil b. Ca'fer es-Sâdık
7. Muhammed b. İsmâil el-Mektûm
8. Vâfî Ahmed
9. Muhammed el-Cevâd
10. Razî ʿAbd Allâh (Hüseyin bin ʿAhmed)
11. Ubeydullah el-Mehdî (Fâtımîler hanedanı kurucusu)
12. İkinci Fâtımî Halife/İmamı Kāim-Biemrillâh el-Fâtımî
13. Üçüncü Fâtımî Halife/İmamı Mansûr el-Fâtımî
14. Dördüncü Fâtımî Halife/İmamı Muiz-Lidînillâh
15. Beşinci Fâtımî Halife/İmamı Azîz-Billâh
16. Altıncı Fâtımî Halife/İmamı EbûʿAlî el-Mansûr el-Hâkim bi-EmrʿAllâh (Dürzîler'in ortaya çıkışı)
17. Yedinci Fâtımî Halife/İmamı Zâhir el-Fâtımî
18. Sekizinci Fâtımî Halife/İmamı Müstansır-Billâh el-Fâtımî (Müsta‘liyye kolu ayrıldı.)
19. Nizâr ibn Müstansır-Billâh el-Fâtımî
20. Alamut Kalesi "Birinci Gizlenen-İmamı" El-Hâdî bin el-Nizâr (Nizâr b. Müstansır'ın öz oğlu olarak tanıtılan)
21. Alamut Kalesi "İkinci Gizlenen-İmamı" El-Môhtadî bin el-Hâdî (Nizâr b. Müstansır'ın öz torunu olduğu iddia edilen - I. Muhammed)
22. Alamut Kalesi "Üçüncü Gizlenen-İmamı" El-Kahir bin el-Môhtadî bi-Kuvvet’ûl-Lâh / bi-Ahkâmî’l-Lâh bin el-Hâdî bin el-Nizâr ( I. Hasan - Hasan bin el-Muhammed bin Ali )
23. Alamut Kalesi "Birinci Gözüken-İmâmı" Hasan-ı Sâni Alâ Zikrihi’s-Selâm ( II. Hasan - Nasıl ki İslâm inancına göre Muhammed'in adı her zikredildiğinde veya işitildiğinde sallallahu aleyhi ve sellem ibâresinin söylenmesi dînî bir mükellefiyyet hâlini almışsa, Nizâriyye Mezhebi'nin akidesine göre de Alâ Zikrihi’s-Selâm Hasan Sâni'nin adının duyulması veya söylenmesi hâlinde sâmimî bir Nizâri'nin "Alâ Zikrihi’s-Selâm" ibâresini onun peygamberliğini kalben ikrâr etmek maksadıyla tekrarlaması şarttır.)
24. Alamut Kalesi "İkinci Gözüken-İmâmı" Nûr’ûd-Dîn Muhammed Sâni
25. Alamut Kalesi "Üçüncü Gözüken-İmâmı" Celâl’ed-Dîn Hasan-ı Sâlis
26. Alamut Kalesi "Dördüncü Gözüken-İmâmı" Alâ’ed-Dîn Muhammed bin Hasan-ı Sâlis
27. Alamut Kalesi "Beşinci ve Son Gözüken-İmâmı" Rükneddin Hür Şah
(Bağımsız Alamut Kalesi 1256 yılında Hülâgû tarafından sona erdirildi. 1256 yılından sonra Nizâriyye inançlarını Sûfî şemsiyesi altında devam ettirdiler.)
28. Şems’ed-Dîn Muhammed
29. Kâsım Şâh
30. İslâm Şâh
31. Muhammad ibn İslâm Şâh
32. II. Mûstensir bil-Lâh
33. Abd’ûs-Selâm Şâh
34. Gârib Mîrzâ / III. Mûstensir bil-Lâh
35. Ebû Zer ʿAli Nûr’ûd-Dîn
36. Murâd Mîrzâ
37. Z’ûl-Fikâr ʿAli I. Halîl’ûl-Lâh
38. Nûr’ûd-Dahr (Nûr’ûd-Dîn) ʿAli
39. ʿAli II. Halîl’ûl-Lâh
40. Şâh II. Nizâr
41. Seyyid ʿAli
42. Hasan ʿAli
43. Kâsım ʿAli (Seyyid Câʿfer)
44. Ebû’l-Hasan ʿAli (Bekir Şâh)
45. Şâh II. Halîl'ûl-Lâh
46. Hasan ʿAli Şâh Mahallâtî (I. Ağa Han)
47. ʿAli Şâh Ni'metullâhî (II. Ağa Han) (Şâh ʿAli Şâh resmi Nizâriyye listesine göre)
48. Sultân Muhammad Şâh (III. Ağa Han)
49. Şâh Kerîm’ûl-Hûseynî (IV. Ağa Han)
50. Rahîm’ûl-Hûseynî (V. Ağa Han)

Dış bağlantılar

Holy Du'a [en] (İngilizce)
Jama'at Khana [en] (İngilizce)

Kaynakça

^ Kaynak: Mustafa Öz, Mezhepler Tarihi ve Terimleri Sözlüğü, Ensar, İstanbul, 2011.
^ "Bombay High Court:Haji Bibi vs H.H. Sir Sultan Mahomed Shah 1 September, 1908". Russell, High Court of Bombay. 19 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Mart 2012.

Bibliografya

Khan IV, Aga. Holy Du'a English text with translation. HH Prince Aga Khan Shia Imami Ismailia Association for Canada.
Ali Muhammad, Kamaluddin (2008). Practices and Ceremonies. Ismāʿīlī Tariqah Board.
Aziz, Abu Aly. Ismāʿīlī Tariqah.

[1] Kaynak: Mustafa Öz, Mezhepler Tarihi ve Terimleri Sözlüğü, Ensar, İstanbul, 2011.

[Haji_Bibi_vs_H.H._Sir_Sultan_Mahomed_Shah_on_1_September_1908-2] "Bombay High Court:Haji Bibi vs H.H. Sir Sultan Mahomed Shah 1 September, 1908". Russell, High Court of Bombay. 19 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Mart 2012.

[1]

[2]

[1]

Fıkıh
Makale serilerinden

Kavramlar Şeriat • Ehl-i Re'y • İçtihad • Fetva
Fıkhî mezhepler Sünnîler'in Dört fıkhî mezhebi: • Hanefî (İmâm-ı Â’zam Ebû Hanîfe) • Malikî (Mâlik bin Enes) • Şafi (Şafii) • Hanbelî (Ahmed bin Hanbel) Diğer Sünnilik fıkıh mezhepleri: • Zâhirî (Davud el İsbehani ve İbn Hazm) • Selefî (Takiy’ûd-Dîn İbn-i Teymiyye) Vahhâbîler (İbn-i Abd’ûl-Vahhâb) Şiîliğin İmamiye fıkhından Üç mezhep: • Zeyd’îyye (Zeyd bin Ali bin Zeynelâbidîn) • İsmâ‘îl’îyye/Yedicilik (Nizârî ve Mustâ‘lî) • İsnâ‘aşer’îyye/İmamet (İsnâaşeriyye öğretisi) (Câferî ve Alevî) Bâtınîlik: • Dûrz’îyye • Nusayr’îyye • Ahmed’îyye Hariciler: • İbadiyye
Kaynaklar Aslî deliller Kur'an Sünnet İcma Kıyas Fer'î deliller Mesâlih-i mürsele İstihsân İstishâb Zerâyi Örf, Âdet ve Teâmül Sahâbî kavli Geçmiş Şeriatlar
Dinî Vazifeler Emr Farz Vâcip Sünnet Müstehap Mübah Nehy Mekruh Müfsid Haram
İktîsat Zekât Cizye Sadaka Vakıf Beyt-ül mal Ribâ Murabaha Tekâfül Sukuk
Sıfatlar Halife Ulema Müftü Kadı Fakih Muhaddis Molla İmam Şeyh Mevlana Ayetullah
Siyaset İslami liderlik Hilâfet İmamet Vakıf Beyt-ül mal Velâyet-i Fakih Biat Zimmi
Siyâsî mezhepler İslâm'da Siyâsî ekôller • Şîʿa-i Muhlîsîn: Sünnîler ve Zeydîler • Sünnilik (Sünnilik) • Hanefîlik • Malikîlik • Şafiîlik • Zâhîrîler • İmâm Dâvud-u Zâhîrî • Ebû Muhammed İbn Hazm • Hanbelîlik • Selefilik • Takiy’ûd-Dîn İbn-i Teymiyye • Ghulat Selef’îyyûn • Vahhabilik • Zeydîlik • Betr’îyye/Sâlih’îyye • Cerîr’îyye/Süleyman’îyye • Yemen Zeydiliki • Kâsım’îyye • Hadâv’îyye • Muhteria • Mutarrif’îyye • Alavîler • Hasan el-Utruş • Kâsım’îyye • Ghulat Zeydilik • Cârûd’îyye • Nâim’îyye • Ya'kûb’îyye • Haricîlik • Ezarikâ • Sufr’îyye • Necedât • Acrâd’îyye • İbâz’îyye • Ghulat Hariciler • Yezîd’îyye • Meymûn’îyye • Galiyye • Sebe’îyye (ʿAbd Allâh İbn-i Sebe) • Hattâbiyye (Ebû’l-Hattâb el-Esedî) • Bezîg’îyye • Hattâbiyye • Keysân’îyye • Muhtar es-Sekafi/Keysân’îyyet-ûl-Hullas • Hâşim’îyye • Harb’îyye • Muâv’îyye/Cennâh’îyye • Hâris’îyye • Beyân’îyye • Ravendiyye • Rizamiyye • Ebû Müslim Horasânî • Sinbâd • Berkûk’îyye • Havâl’îyye • Muhammira • El-Mukanna • Hurremiyye • Babekiyye • Babekiyye • Kızılbaş • Kûl’îyye • İshâk et-Türk’îyye • Riyâh’îyye • Kerbiyye • Bâtınîlik (İbn-i Meymûn) • Hallâc’îyye • Hulûl’îyye • Alevîler (Tasavvufî-Bâtınîlik) • Hulmân’îyye • Karmatîlik • Ebû Saʿid’îyye • Cennâb’îyye • Ghulat Ezoterizmyye (Bâtınîlik) • Hâkim’îyye (Dürzîlik) • Sabbah’îyye (Alamut Kalesi) • Şîʿa: İsmâ‘îl’îyye ve İsnâ‘aşer’îyye • İmamiye (Şiilik öğretisi)-i Seb’îyye (İsmaililik)/Yedicilik • Yediciler (Yediciler) • Mustâ‘lîler (Mustali fıkhı) • Mecîd’îyye/Hâfız’îyye • Tâyyîb’îyye (Tayyib Ebu'l-Kasım) • Davudî İsmailîlik • Süleymanî İsmaililik • Alavî Buhra • Kutbî Buhra • Nizârîler (Nizâr’îyye) • İmâmiye-i İsnâ‘aşer’îyye/İmamet (İsnâaşeriyye öğretisi) • Câferîlik • Ahbâr’îyye • Usûl’îyye • Alevilik • Ghulat İmamet • Mûgır’îyye • Mansûr’îyye • Azâkıra • Albâ’îyeyye (Ulyâ’îyye) • Zemm’îyye • Ayn’îyye • Mim’îyye • Sîn’îyye • Muhammise • Şûray’îyye • Gurâb’îyye • Zübâb’îyye • Nusayrilik • Şemânîlik’den İslam’e bağlananlar • Babailik • Vefâ’îyye • Kızılbaş • Çepniler • Tahtacılar • Baba Rasûl (İlyâs’îyye) • Sarı Saltık Baba (Saltuk’îyye) • Behlül Baba • Aybek Baba • İshâk Baba (İshâk’îyye) • Burak Baba (Burak’îyyûn) • Lokman Baba (Yesevilik) • Haydar Baba (Haydarîlik) • Hacı Bektâş (Bektaşilik) • Balım Sultan (Dedebabalık) • Demir Baba (Âli’îyye) • Harabâti Baba (Harabât’îyye) • İslam’ten çıkan Dinler • Haşhaşiler • Ali İlâhîlik • Nusayrîlik • Dürzîlik • Hurûfîlik (Hurûfilik) • Nûktâvîlik (Noktacılık) • Dîn-i İlâhî • Şeyhîlik (Ahisâ’îyye) • Babilik (Ali Muhammed Şirazi) • Ezelî Bâbîler (Subh Ezel) • Bahâîlik (Bahâ’ûl-Lâh) • Ahmedîlik • İslam dışı dinler • Zerdüştlük • Zurvanizm • Mazdekçilik • Mani dini • Budizm • Sâbiîlik • Nebatiler • Luviler • Hitit mitolojisi • Yezdânizm • Yâresânîlik • Êzîdîlik • Işıkçılık Kaynak: Mustafa Öz, Mezhepler Tarihi ve Terimleri Sözlüğü, Ensar Yayıncılık, İstanbul, 2011.
g t d