Nihâd Paşa
| Nihâd Paşa | |
|---|---|
| Doğum | Seweryn Bieliński 10 Mayıs 1814 Grodzisko Górne, Galiçya ve Lodomerya Krallığı, Avusturya İmparatorluğu |
| Ölüm | 14 Mart 1895 (80 yaşında) İstanbul, Osmanlı İmparatorluğu |
| Defin yeri | İstanbul, Türkiye |
| Bağlılığı |  Avusturya İmparatorluğu Macaristan Krallığı Osmanlı İmparatorluğu |
| Rütbesi | Serasker |
| Çatışma/savaşları | |
| Ailesi | |
| Babası | Franciszek Biliński |
| Annesi | Natalia Okólska |
| Eşi | Mary Sandison |
| Çocukları | Ahmet Rüstem Bilinski |
Nihâd Paşa ya da doğum adıyla Seweryn Bieliński (Biliński) (10 Mayıs 1814, Grodzisko Górne – 14 Mart 1895, İstanbul), Polonyalı askerî mühendis, Avusturyalı milletvekili, Macar asker ve Osmanlı seraskeridir. 19 Haziran 1848-7 Mart 1849 araları Avusturya İmparatorluk Diyeti'nde Gliniany kasabasının milletvekiliydi. Tanınmış diplomat Ahmet Rüstem Bilinski'nin babasıdır. Onlarca yıl boyunca Osmanlı ordusunda bulundu.
Hayatı
değiştirKökeni
değiştirSeweryn Bieliński, 10 Mayıs 1814'te Avusturya İmparatorluğu'nun Galiçya ve Lodomerya Krallığı'nda konumlanan Grodzisko Górne kasabasında soylu Polonyalı Bieliński (Biliński) âilesine doğdu. Babası Franciszek Biliński, annesi ise Natalia Okólska'dır. Kardeşleri vardı.[1][2]
Macar Devrimi
değiştir1848 Macar Devrimi'nde politik olarak aktif rol oynadı. 19 Haziran 1848'de Avusturya İmparatorluk Diyeti'nde Galiçya'daki Gliniany kasabasının milletvekili seçildi.[3] Mecliste, Polonyalı demokrat milletvekillerini bir araya getiren "Dernek" grubunun üyesiydi.[4] Meclisin 7 Mart 1849'da dağıtılmasının ardından Macaristan'a göçtü ve Mayıs 1849'dan itibaren Macaristan'daki Polonya Lejyonları'nın kurulmasında görev aldı. Lejyon Komutanı General Józef Wysocki'nin yâverliğini yaptı.[5]
Macar Devrimi'nin başarısızlıkla sonuçlanması üzerine Bieliński; Cumhurbaşkanı Lajos Kossuth ve kabinesinin çoğu üyesi, Józef Bem, György Klapka, Henryk Dembiński, György Kmety, Fischel Freund, Adolf Farkas, János Derecskey, Józef Wysocki ve diğer pek çok Macar ile Polonyalılar berâber Lejyon'la birlikte Osmanlı İmparatorluğu'na sığındı.[6]
Osmanlı İmparatorluğu'ndaki yaşamı
değiştirİlk yılları
değiştirLejyon'u ve General Wysocki'yi Osmanlı makamları ile Fransız ve Britanyalı diplomatları nezdinde temsil etti. Bieliński ve Michał Czajkowski'nin çabaları sâyesinde Britanya ve Fransa'nın desteğiyle Osmanlı İmparatorluğu, Macar Devrimi katılımcılarını Rusya'ya teslim etmeyi reddetti.[5]
Daha sonra Fransa'ya siyâsî mülteci olarak gitti. İlk dönemlerde Polonya Demokratik Derneği (TDP) ile bağlantılıydı, bir müddet sonra ise TDP'nin dış politikaya ilişkin görüşlerini paylaşmayan ve Adam Czartoryski çevresindeki muhâfazakârlarla işbirliğine yönelen Seweryn Elżanowski ve Ludwik Mierosławski liderliğindeki Koło grubuna yaklaştı. Bu göçmen grubunun adına Ocak 1854'te General Wysocki ile birlikte Osmanlı'da bir Polonya Lejyonu kurulması konusunda sonuçsuz kalan müzâkereleri yürüttü.[5]
Kırım Savaşı
değiştirKırım Savaşı sırasında Osmanlı İmparatorluğu'na temelli yerleşti, İslâm'ı kabul etti ve Nihâd adını aldı. Osmanlı ordusunda binbaşılık sınavını geçtiğinde, Zarif Mustafa Paşa komutasındaki orduyla Kars ve Anadolu bölgesinde görev gördü. Savaştan sonra Osmanlı ordusunda hizmet vermeye devam etti. Bursa'da yol inşaatlarını yöneterek askerî mühendis olarak çalıştı. Miralay rütbesiyle ve aynı zamanda İzmir'de hükûmet komiseri olarak yol ile demiryolu inşaatlarını yönetti. 1877'de İzmir Demiryolu müdürüyken mirliva (paşa) mertebesine terfî etti. 93 Harbi'nde Abdülkerim Paşa'nın kuvvetlerinin kurmay başkanlığına atandı. Kara Kom Operasyonu gibi çatışmalarda önemli hizmetlerde bulundu.[5]
Son yılları
değiştirBerlin Antlaşması'ndan sonra 1878'de Sofya'da Osmanlı komiseri olarak vazîfelendirildi. Osmanlı hizmetinde kalan ve Osmanlı'yı ikinci vatanı olarak gören Bieliński, Polonyalı göçmenlere de sâhip çıktı. Örneğin, 1877'de Józef Jagmin'in kurduğu Polonya Lejyonu'na yardım etti. Ayrıca Seraskerliğe kadar ulaştı.[7] Nihâd Paşa, 14 Mart 1895'te 80 yaşındayken İstanbul'da öldü ve oraya defnedildi.[5]
Özel hayatı
değiştir1854'te, Bursa'daki Britanya konsolosunun kızı Mary Sandison ile evlendi; "anne tarafından İran kökenli Ortodoks bir Ermeni olan Constantine Zohrab ve Venedikli Ermeni Marquis de Serpos'un torunu olan Mary Sandison, İskoç kökenli İngiliz Donald Sandison'ın kızı idi".[8] Bu evliliğinden iki oğlu ve iki kızı oldu. Oğlu Ahmed Rüstem Bey, Washington Büyükelçiliği yapmış Osmanlı diplomatı ve Mustafa Kemal Atatürk'ün en yakın arkadaşlarından biriydi. Ayrıca Nihâd Paşa'nın yeğenlerinden biri, Avusturyalı devlet adamı Leon Biliński'dir.[9]
Kaynakça
değiştir- ^ Boniecki, Adam. Herbarz Polski. 1. Varşova: Warszawskie Towarzystwo Akcyjne Artystyczno-Wydawnicze. s. 265. 23 Aralık 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Ocak 2026.
- ^ Ślusarek, Krzysztof (2013). W przededniu autonomii. Własność ziemska i ziemiaństwo zachodniej Galicji w połowie XIX wieku. Varşova: Wydawnictwo DiG. s. 244. ISBN 978-83-7181-807-3.
- ^ Buszko, Józef (1996). Polacy w parlamencie wiedeńskim 1848-1918. Varşova. s. 348.
- ^ Fras, Zbigniew; Pijaj, Stanisław (2001). Mirosław Skarżyński (Ed.). Protokoły Koła Polskiego w wiedeńskiej Radzie Państwa (lata 1867-1868). Kraków: Towarzystwo Wydawnicze „Historia Iagellonica”. s. 28. ISBN 83-88737-40-6.
- ^ a b c d e Lewak, Adam (1936). "Bieliński Seweryn (1815-1895)". Polski Słownik Biograficzny. 2. Kraków: Polska Akademia Umiejętności. s. 56.
- ^ Marz, Rasim (2016). Ali Pascha – Europas vergessener Staatsmann. Berlin: Frank & Timme. s. 81. ISBN 9783732902477. ISSN 1860-1960.
- ^ Ortaylı, İlber (2008). İmparatorluğun En Uzun Yüzyılı. İstanbul: Timaş Yayınları. s. 279. ISBN 9789752637061.
- ^ Oğuz, Ebru E. (2020). "Osmanlı'dan Cumhuriyet'e Bilinmeyen Önemli Bir Kişilik Ahmed Rüstem Bey (1862-1935)". Oğuz-Türkmen Araştırmaları Dergisi. Bilecik: Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi. 4 (2): 131.
- ^ Adlgasser, Franz (2014). Die Mitglieder der österreichischen Zentralparlamente 1848-1918. 2. Viyana: OAW. ISBN 978-3-7001-7589-6. 11 Şubat 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Ocak 2026.
