Necid Seferi (1836)
 | Bu madde, öksüz maddedir; zira herhangi bir maddeden bu maddeye verilmiş bir bağlantı yoktur. (Haziran 2025) |
| Necid Seferi (1836) | |||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
 | |||||||||
| |||||||||
| Güçler | |||||||||
| Bilinmiyor | Bilinmiyor | ||||||||
| Kayıplar | |||||||||
| Bilinmiyor | Bilinmiyor | ||||||||
Necid Seferi (1836), Mehmet Ali Paşa komutasındaki Osmanlı-Mısır kuvvetlerinin Necid Emirliği’ne karşı düzenlediği askerî harekâttır. Seferin nedeni, Necid Emiri Faysal bin Türki bin Suud’un Osmanlılara bağlılığını reddetmesi ve vergi ödememesidir.
Arka plan
[değiştir | kaynağı değiştir]Osmanlı güçlerinin 1824 yılında Necid’den çekilmesiyle, Suudi-Vahhabi ittifakı bölgedeki kontrolünü yeniden tesis etme fırsatı buldu.[1] Türki bin Abdullah Riyad, Arid, Harc, Mahmel, Sudayr ve Aflac gibi bölgeleri denetim altına aldı.[1][2] 1830’da el-Hasa'yı da kontrol etti ancak Kasım ve Hail üzerindeki denetimi sınırlıydı.[1] 1831 yılında ailesi içindeki çatışmalar nedeniyle suikaste kurban gitti. Yerine geçen oğlu Faysal, 1834'te yönetimi devraldı. 1837 yılına gelindiğinde ise Osmanlılara vergi ödemeyi reddetmesi üzerine bir sefer kararı alındı.[1]
Sefer
[değiştir | kaynağı değiştir]Faysal bin Türki, bir yandan Osmanlılara itaatini sunarken diğer yandan Asirli müttefiklerine destek verdi.[3] Buna rağmen Mehmet Ali Paşa, 1836’da Yenbu üzerinden Necid’e bir sefer düzenledi. Yanında Halid bin Suud adlı bir Suudi hanedan mensubu da bulunuyordu.[4]
Faysal ordusunu toplayarak saldırıya geçti ancak düşman kuvvetlerinin üstünlüğü karşısında askerleri dağıldı. Riyad halkı da savaşmaktan kaçındı. Faysal birkaç yandaşla kaçarken, Halid 1837'de Riyad’a girdi. Bir süreliğine Faysal ve Halid birlikte bölgeyi yönetti. Ancak 1838’de Mehmet Ali’nin komutanı Hürşid Paşa, Faysal’a karşı bir sefer daha düzenleyerek onu mağlup etti ve esir alarak Kahire’ye gönderdi.[1][5]
Sonrası
[değiştir | kaynağı değiştir]1839'dan itibaren İngiliz baskıları sonucu Osmanlı-Mısır ordusu Necid ve doğu Arabistan'dan çekilmeye başladı. 1841 yılı sonunda bölge üzerindeki kontrol sona erdi.[3] Faysal, 1843'te Kahire’den kaçarak Abdullah bin Sünayan’ı devirdi ve ikinci kez Necid üzerinde hâkimiyet kurdu. Bu kez Osmanlı egemenliğini tanıdı ve yıllık vergi ödemeyi kabul etti.[1][4]
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ a b c d e f Dillon, Michael R. Wahhabism: Is it a Factor in the Spread of Global Terrorism? 18 Mayıs 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., NAVAL POSTGRADUATE SCHOOL, 2009.
- ^ Sheikh, N.S. (2002). The New Politics of Islam, Routledge.
- ^ a b Mohammad Ameen, A Study of Egyptian Rule in Eastern Arabia (1814–1841) 15 Kasım 2024 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., McGill University, 1981.
- ^ a b Safran, Nadav. Saudi Arabia: The Ceaseless Quest for Security, Cornell University Press, 2018.
- ^ Şimşek, K. "Mehmet Ali Paşa ve Vehhâbîler 16 Aralık 2024 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.", Çağdaş Türkiye Tarihi Araştırmaları Dergisi, 2021.