Nazi Almanyası ile sanayi işbirliği

Nazi Almanyası ile sanayi işbirliği, ülkeleri II. Dünya Savaşına girmeden önce Nazi Almanyası ile işbirliği halinde olan çok uluslu şirketlerin gerçekleştirdiği faaliyettir. ABD başta olmak üzere çok sayıda ülkeden şirket yüksek kâr karşılığında rejimle işbirliği yapmıştır. Öte yandan Fransa örneğinde olduğu gibi ülke Nazi işgali altına girince şirketler yeni yönetimle derhal iyi ilişkiler geliştirerek faaliyetlerine devam etmiş, direniş faaliyetlerine destek vermemiştir. Savaşın ardından Avrupa'da Nazilerden arındırma siyaseti güdülse de Soğuk Savaş sebebiyle uzun sürmemiş, Batı Avrupa ülkelerinde eski Nazi işbirlikçileri affedilmiştir.

Ülkelere/sanayi koluna göre işbirliği

ABD

Genel bakış

Amerikan şirketlerinin Nazi Almanyası ile geniş bir tarih aralığına dayanmaktadır ve genel olarak rejimin silahlanması kapsamında olmuştur. Ford gibi bazı işletmelerin fabrikalarında köle emeği kullanıldığı ortaya çıkmıştır. Amerikan şirketleri resmî olarak 2. Dünya Savaşı sırasında Almanya'daki temsilciliklerinde köle/savaş esiri emeği kullanılarak kâr sağlandığını reddetmektedir. Nazi Almanyasının ihtiyaç duyduğu savaş teçhizatı General Motors ve Ford fabrikalarının sivil üretimden silah sanayii üretimine dönüştürülmesiyle gerçekleştirilebilmiştir.

Naziler, çoğunluk hissesinin IBM'de olduğu Deutsche Hollerith Maschinen GmbH firmasının ürettiği Hollerith delikli kartını yoğun şekilde kullanıyordu. Bu kart sayesinde yurttaşlar Cermen olanlar ve olmayanlar olarak ayrılıyor, veriler sayesinde Yahudiler kolaylıkla toplanıyor, toplama kampına gönderiliyordu. Ayrıca kamplarda bu kartların tasnif edilmesi ve işlenmesi için yine IBM marka makinalar kullanılıyordu.

IT&T teknoloji firması radar, verici, alıcı üretimi gerçekleştirirken silah üretimine de katkıda bulunuyordu. Kodak, Almanya'daki şubesinde film, patlayıcı fünye ekipmanı gibi imalat yapmaktaydı.

Aralık 1941'de Almanya ABD'ye savaş ila ettiğinde 250 Amerikan firması Almanya'da taşınmaza ve yatırıma sahipti.

İşbirliği yapan şirketler

• Ford Motor Company
• Coca-Cola
• IBM
• General Motors
• IT&T
• Eastman Kodak
• Standard Oil
• Singer
• International Harvester
• Gillette
• Kraft
• Westinghouse
• United Fruit
• Universal Pictures

Bankacılık

Genel bakış

Almanya'nın finans işlemleri İsviçreli, Amerikalı ve İngiliz bankaları sayesinde büyük bir kolaylıkla yapılabiliyordu. İsviçre, Nazilerin yağmalanmış servetinin aklandığı bir yerdi. Savaşın ardından yıllarca gündemden inmeyen bu konuda ciddi bir ilerleme sağlanamamış, yağmalanan malların ancak %12'si geri alınabilmiştir. Benzer şekilde Nazi kaçış yollarının son uğraklarından Arjantin'de 1980'li yıllarda ortaya çıkan bir belgede Nazi bağlantısına sahip yaklaşık 12 bin banka hesabı olduğu ortaya çıkmıştır.

Savaşın başlamasından önce İngiltere hükümetinin yürüttüğü yatıştırma politikası nedeniyle Nazilerle iyi ilişkiler sürdüren İngiltere Merkez Bankası, işgal edilen Çekoslovakya'ya ait binlerce ton altını Almanya'ya iletmiştir. Savaş döneminde benzer şekilde Kanada ve ABD Merkez Bankasının İsviçre üzerinden tarafsız Portekiz'e aktarılan Nazi altınlarını akladığı bilinir.

İşbirliği yapan şirketler

• Uluslararası Ödemeler Bankası, İsviçre
• Credit Suisse, İsviçre
• İngiltere Bankası, İngiltere

Hammadde

Genel bakış

Savaş öncesi ve sırasında Nazi Almanyası tarafsız İspanya, Portekiz ve Türkiye'den silah sanayii için elzem olan değerli maden alımlarını gerçekleştirmiştir.

İşbirliği yapan ülkeler

• İspanya (Tungsten)
• Portekiz (Tungsten)
• Türkiye (Krom)

Ayrıca bakınız

• Épuration légale