Nasîhatnâme
Nasîhatnâme (Osmanlı Türkçesi: نصيحت نامه), Osmanlı edebiyatında, padişahlar için yazılan bir tür nasihat mektubudur. Specula principum'lara benzemektedir.[1] Nasihatnameler çeşitli tarihi ve dini kaynaklardan yararlanmışlardır. Selçuklu Türkleri gibi önceki devletlerin yönetimlerinden, erken Müslüman tarihinden ve çağdaş olaylardan etkilenmişlerdir.
Nasîhatnâmeler on altıncı yüzyılda yaygınlaşmıştır [2] ve Yusuf Has Hacip tarafından 1070 yılında yazılan Kutadgu Bilig gibi daha eski eserler üzerine inşa edilmiştir. İlk yazılar Abbasi döneminin inşa edebiyatından etkilenmiştir.[3] Bazıları Büyük İskender'e atıfta bulunmuştur.[4]
Örnekler
[değiştir | kaynağı değiştir]Öncül örnekler
[değiştir | kaynağı değiştir]- Nasihat el-Muluk (نصيحةالملوك) (tam anlamıyla "yöneticiler için tavsiye ") — Gazali
- Kabusname, (قابوسنامه) — Keykavus bin İskender
- Siyasetname (سياستنامه) Selçuklu hükümdarı Melikşah'ın emriyle Nizamülmülk tarafından yazılmıştır.
- Ahlak-ı Nasıri (اخلاق ناصرى) — Nasiruddin Tusi
- Çahar Makala (Dört Söylem) — Nizamuddin Arudi
- Kitab Nasihat al-Mülk — Maverdi
- Mukaddime — İbn Haldun
Nasîhatnâmeler
[değiştir | kaynağı değiştir]- Tarih-i Ebü'l-Feth — Tursun Bey[5]
- Destan ve Tevarih-i Müluk-i Al-i Osman 17 Mayıs 2017 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. — Ahmedi [6]
- Asafname ("Hükümdarların Aynası") — Lütfi Paşa
- Nushatü's Selatin (Sultanlara Nasihat) — Gelibolulu Mustafa Ali [4]
- Ravżatu'l-Ḥüseyn fī ḫulāṣati aḫbāri'l-ḫāfiḳeyn — Mustafa Naima
- Hirzü'l-Mülûk, anonim
- Usûlü'l-hikem fi Nizâmi'l-âlem — Hasan Kâfî el-Akhisarî
- Habnâme — Veysi[4]
- Kitâb-i Müstetâb (Güzel kitap), anonim.
- Risale — Koçi Bey
- Veliyüddin Telhisleri
- Kanûnnâme-i sultânî li Aziz Efendi; Yazar Aziz Efendi'nin kimliği belirsizdir.
- Kitâbu mesâlihi'l-müslimîn ve menâfi'i'l-müminîn, anonim.
- Düsturü'l-Amel li-İslahi'l-Halel — Katip Çelebi
- Telhisü'l-beyan fi kavanin-i al-i Osman — Hezarfan Hüseyin Efendi
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ Third Congress on the Social and Economic History of Turkey. Varia Turcica. 1990. ISBN 9780941469012.
- ^ Suraiya (2011). The Ottoman Empire and the world around it. I. B. Tauris. s. 27. ISBN 978-1-84511-122-9.
- ^ Adrian (7 Şubat 2008). The Culture of Letter-Writing in Pre-Modern Islamic Society (İngilizce). Edinburgh University Press. ISBN 9780748633746.
- ^ a b c Kenan İnan. "Remembering the Good Old Days: the Ottoman Nasihatname [Advice Letters] Literature of the 17th Century". Ideology, Society and Values.
- ^ "Tursun Beg, Historian of Mehmed the Conqueror's Time". Wiener Zeitschrift für die Kunde des Morgenlandes. 69: 55-71. 1977.
- ^ The Nature of the Early Ottoman State. 2003. ss. 17. ISBN 9780791456354.