Messier 61
| Messier 61 | |||||
|---|---|---|---|---|---|
 VLT tarafından elde edilen Messier 61'in görüntüsü. | |||||
| Gözlem verisi (Dönem J2000) | |||||
| Takımyıldız | Başak | ||||
| Sağ açıklık (α) | 12sa 21d 54,9s[1] | ||||
| Dik açıklık (δ) | +04° 28′ 26″[1] | ||||
| Galaksi sınıfı | SAB(rs)bc;HII Sy2[1] | ||||
| Görünür büyüklük (V) | 9,3[2] | ||||
| Görünür büyüklük (B) | 10,1[2] | ||||
| Yüzey parlaklığı (SB) | 13,1[2] | ||||
| Görünür boyut (V) | 6,5′ × 5,8′[1] | ||||
| Özellikler | |||||
| Grup veya küme | Başak kümesi[1] M61 Grubu (LGG 287)[3] | ||||
| Kırmızıya kayma (z) | 0,005224 ± 0,000007[1] | ||||
| Helyo dikey hız () | (1566 ± 2) km/s[1] | ||||
| Mesafe | 47,61 Mly (14,6 Mpc)[1] | ||||
Keşif | |||||
| |||||
| Katalog belirtmeleri | |||||
M 61 • NGC 4303 • UGC 7420 • PGC 40001 • CGCG 042-045 • MCG +01-32-022 • IRAS 12194+0444 • 2MASX J12215494+0428249 • VCC 508 • GC 2878 • H I 139 • h 1202 | |||||
 Wikimedia Commons'ta ilgili ortam | |||||
Messier 61 (aynı zamanda M61 veya NGC 4303 olarak da bilinir), Başak takımyıldızında yaklaşık olarak 47,61 Mly (14,6 Mpc) uzaklıkta bulunan bir ara sarmal gökadadır. 5 Mayıs 1779 tarihinde Barnaba Oriani tarafından, Charles Messier'in aynı gökadayı keşfetmesinden altı gün önce keşfedilmiştir.[4] Messier aslında cismi Oriani ile aynı gece gözlemlemiş, fakat onu bir kuyruklu yıldız zannetmişti.[5] M61 Grubu'nun bir üyesi olan gökada, Başak Süperkümesi'nin güney ucundan uzanan bir dizi gökada ve gökada kümesini içeren Başak II Grupları'na dahildir.[6]
Gözlem bilgisi
[değiştir | kaynağı değiştir]M61, parlak yıldızlar açısından oldukça fakir bir gökyüzü bölgesinde yer alır. Bu nedenle yerinin tespit edilebilmesi için bir dizi yıldız kümesinin takip edilmesi veya orta derecede detaylı bir yıldız haritasının kullanılması gerekir. 10x50 veya 11x80 dürbünlerle neredeyse hiç görünmez veya çok silik, gözden kaçan bir leke olarak seçilebilir. Daha fazla ayrıntının gözlemlenebilmesi için 140 mm ve üzeri açıklığa sahip aletler gereklidir. Bu tür aletlerle bakıldığında, tam merkezinde küçük ve parlak bir çekirdek bulunan ve halesi 5' çapına yayılan bir leke olarak görünür. Derinlemesine bir gözlem yapıldığında şeklinin tam olarak dairesel olmadığı, kuzeydoğu-güneybatı doğrultusunda hafifçe uzadığı ve halesindeki bazı ton farklılıklarının ona düzensiz bir görünüm verdiği fark edilir.
M61, deklinasyonunun aşırı kuzeyde olmaması sayesinde Dünya'nın her iki yarımküresinden ve tüm yerleşim bölgelerinden kolaylıkla gözlemlenebilir. Kuzey bölgelerinden gözlemi daha kolaydır ve ilkbahar gecelerinde gökyüzünde oldukça yükselir. Güney yarımkürede ise ekvatora yakın bölgeler hariç, ortalama olarak ufka daha yakın görünür. Kuzey yarımküre gökyüzünde gözlem için en uygun dönem Mart ve Temmuz ayları arasındadır.
Özellikler
[değiştir | kaynağı değiştir]M61, Başak kümesi'nin en büyük üyelerinden biridir ve S Bulutu olarak bilinen daha küçük bir alt gruba dahildir.[7][8] SAB(rs)bc olan morfolojik sınıflandırması;[1] zayıf çubuklu bir sarmal yapıya (SAB), halka benzeri bir yapı oluşumuna (rs) ve orta ila gevşek sarılmış sarmal kollara işaret eder.[9] Aktif galaktik çekirdeğe sahip olan M61,[10] tahmini kütlesi 1 milyon Güneş kütlesi (M☉) ve yaşı 4 milyon yıl olan[11] büyük kütleli bir çekirdek yıldız kümesi (NSC) içeren yıldız patlama gökadası olarak sınıflandırılır. Ayrıca merkezinde yaklaşık 5 milyon M☉ kütleye sahip bir süper kütleli kara delik adayı bulunur.[12] Gökada, bu yapıların yanı sıra daha yaşlı büyük kütleli bir yıldız kümesine ve muhtemelen daha eski bir yıldız patlama bölgesine de ev sahipliği yapar.[11] M61'in diski boyunca belirgin bir yıldız oluşumu ve aktif parlak bulutsulara dair kanıtlar görülmektedir.[13] M61, Başak Kümesi içindeki çoğu geç tip sarmal gökadanın aksine, olağandışı bir nötr hidrojen (H I) bolluğu gösterir.[14]
Süpernovalar
[değiştir | kaynağı değiştir]M61'de bugüne kadar sekiz süpernova gözlemlenmiştir. Bu da onu, bu tür yıkıcı olaylar açısından en verimli gökadalardan biri yapmaktadır.[15][16][5] Bu süpernovalar şunlardır:
- SN 1926A (Tip II, 14 kadir): 9 Mayıs 1926'da Max Wolf ve Karl Wilhelm Reinmuth tarafından keşfedildi.[17][18][19]
- SN 1961I (Tip II, 13 kadir): 3 Haziran 1961'de Milton Humason tarafından keşfedildi.[20][21][22]
- SN 1964F (Tip II, 14 kadir): 30 Haziran 1964'te Leonida Rosino tarafından keşfedildi.[23][24]
- SN 1999gn (Tip II, 16 kadir): 17 Aralık 1999'da Alessandro Dimai tarafından keşfedildi.[25][26]
- SN 2006ov (Tip II, 14,9 kadir): 24 Kasım 2006'da Kōichi Itagaki tarafından keşfedildi.[27][28][29]
- SN 2008in (Tip II, 14,9 kadir): 26 Aralık 2008'de Kōichi Itagaki tarafından keşfedildi.[30][31]
- SN 2014dt (Tip Ia-pec, 13,6 kadir): 29 Ekim 2014'te Kōichi Itagaki tarafından keşfedildi.[32][33]
- SN 2020jfo (Tip II, 16,01 kadir): 6 Mayıs 2020'de Zwicky Transient Facility tarafından keşfedildi.[34]
Galeri
[değiştir | kaynağı değiştir]-
Vera C. Rubin Gözlemevi tarafından görüntülenen M61 (sol üstte NGC 4301 ile birlikte). -
![28 Nisan 2014 tarihinde Hubble Uzay Teleskobu tarafından görüntülenen M61.[35]](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e9/A_hungry_starburst_galaxy.jpg/250px-A_hungry_starburst_galaxy.jpg)
28 Nisan 2014 tarihinde Hubble Uzay Teleskobu tarafından görüntülenen M61.[35] -
Hubble'ın Geniş Alan Kamerası 2 (Wide Field Camera 2) verileri kullanılarak oluşturulan Messier 61 görüntüsü. -
Messier 61'in, 16 Nisan 2009'da Süpernova 2008in'yi gösteren ve amatör bir astronom tarafından elde edilen görüntüsü. -
Spitzer Uzay Teleskobu tarafından elde edilen, M61'in kızılötesi görüntüsü. -
15 Mayıs 2020'de gözlemlenen SN2020jfo (Süpernova) ile Messier 61. -
Sadece Hubble'dan değil, aynı zamanda Avrupa Güney Gözlemevi'nin Çok Büyük Teleskobu'ndaki (VLT) FORS kamerasından alınan verileri de içeren M61 gökadası görüntüsü.
_(noirlab2521ak).jpg)
![28 Nisan 2014 tarihinde Hubble Uzay Teleskobu tarafından görüntülenen M61.[35]](/wiki/Dosya:A_hungry_starburst_galaxy.jpg)
.jpg)
Dış bağlantılar
[değiştir | kaynağı değiştir]- NGC 4303 Gözlem bilgisi (In-The-Sky.org)
- WikiSky'da Messier 61: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Hidrojen α, X-Ray, Astrofoto, Gök Haritası
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ a b c d e f g h i "NED results for object MESSIER 061". NASA/IPAC EXTRAGALACTIC DATABASE. Erişim tarihi: 2 Ocak 2026.
- ^ a b c "Revised NGC Data for NGC 4303". SEDS. 8 Ekim 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Ocak 2026.
- ^ "Lyon Groups of Galaxies (Garcia 1993)". VizieR. Erişim tarihi: 2 Ocak 2026.
- ^ Seligman, Courtney. "M61 (= NGC 4303 = PGC 40001)". 10 Aralık 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Ocak 2026.
- ^ a b "Messier 61". SEDS. 2 Ekim 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Ocak 2026.
- ^ "The Virgo III Groups". Atlas of the Universe. 28 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Ocak 2026.
- ^ "Galaxy On Line Database Milano Network (GOLDMine)". 3 Haziran 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Ağustos 2012.
- ^ "The Virgo Cluster". 28 Eylül 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Ocak 2026.
- ^ de Vaucouleurs, Gérard (Nisan 1963). "Revised Classification of 1500 Bright Galaxies". Astrophysical Journal Supplement. 8: 31. Bibcode:1963ApJS....8...31D. doi:10.1086/190084.
- ^
Jiménez-Bailón, E.; Santos-Lleó, M.; Mas-Hesse, J. M.; Guainazzi, M.; Colina, L.; Cerviño, M.; González Delgado, Rosa M. (2003). "Nuclear Activity and Massive Star Formation in the Low-Luminosity Active Galactic Nucleus NGC 4303: Chandra X-Ray Observations". The Astrophysical Journal. 593 (1): 127-141. arXiv:astro-ph/0304465
. Bibcode:2003ApJ...593..127J. doi:10.1086/376554.
- ^ a b Colina, L.; Gonzalez Delgado, R.; Mas-Hesse, J. Miguel; Leitherer, C.; Jimenez Bailon, E. (2002). "Detection of a Super-Star Cluster as the Ionizing Source in the Low-Luminosity Active Galactic Nucleus NGC 4303". The Astrophysical Journal. 579 (2): 545-553. Bibcode:2002ApJ...579..545C. doi:10.1086/342839 . hdl:10261/191615 .
- ^ Pastorini, G.; Marconi, A.; Capetti, A.; Axon, D. J.; Alonso-Herrero, A.; Atkinson, J.; Batcheldor, D.; Carollo, C. M.; Collett, J.; Dressel, L.; Hughes, M. A.; Macchetto, D.; Maciejewski, W.; Sparks, W.; van der Marel, R. (2007). "Supermassive black holes in the Sbc spiral galaxies NGC 3310, NGC 4303 and NGC 4258". Astronomy and Astrophysics. 469 (2): 405-423. arXiv:astro-ph/0703149 . Bibcode:2007A&A...469..405P. doi:10.1051/0004-6361:20066784.
- ^ Koopmann, R.; Kenney, J. D. P. (2004). "Hα Morphologies and Environmental Effects in Virgo Cluster Spiral Galaxies". The Astrophysical Journal. 613 (2): 866-885. arXiv:astro-ph/0406243 . Bibcode:2004ApJ...613..866K. doi:10.1086/423191.
- ^ Kenney, J. D.; Young, J. S. (1986). "CO in H I-deficient Virgo cluster spiral galaxies". The Astrophysical Journal Letters. 301: L13-L17. Bibcode:1986ApJ...301L..13K. doi:10.1086/184614 .
- ^ "Supernovae which have been observed in Messier catalog galaxies". 15 Aralık 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Ocak 2026.
- ^ "List of Supernovae". Central Bureau for Astronomical Telegrams. 6 Nisan 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Temmuz 2011.
- ^ Stromgren, Elis (15 Mayıs 1926). "Circular No. 111". Central Bureau for Astronomical Telegrams. Observatoire De Copenhague. 3 Aralık 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Kasım 2024.
- ^ Boffi, F.R.; Sparks, W.B.; Macchetto, F.D. (1999). "A search for candidate light echoes: Photometry of supernova environments". Astronomy and Astrophysics Supplement Series. 138 (2): 253-266. arXiv:astro-ph/9906206 . Bibcode:1999A&AS..138..253B. doi:10.1051/aas:1999274.
- ^ "SN 1926A". Transient Name Server. IAU. 19 Şubat 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Kasım 2024.
- ^ Thernoe, K. A. (8 Haziran 1961). "Circular No. 1761". Central Bureau for Astronomical Telegrams. Observatory Copenhagen. 2 Aralık 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Kasım 2024.
- ^ Humason, M. L.; Kearns, C. E.; Gomes, Alercio M. (1962). "The 1961 Palomar Supernova Search". Publications of the Astronomical Society of the Pacific. 74 (438): 215. Bibcode:1962PASP...74..215H. doi:10.1086/127790.
- ^ "SN 1961I". Transient Name Server. IAU. 27 Kasım 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Kasım 2024.
- ^ Petersen, J. Otzen (3 Temmuz 1964). "Circular No. 1868". Central Bureau for Astronomical Telegrams. Observatory Copenhagen. 2 Aralık 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Kasım 2024.
- ^ "SN 1964F". Transient Name Server. IAU. 21 Şubat 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Nisan 2025.
- ^ Dimai, Alessandro; Li, W. (1999). "Supernova 1999gn in M61". International Astronomical Union Circular (7335): 1. Bibcode:1999IAUC.7335....1D.
- ^ "SN 1999gn". Transient Name Server. IAU. 4 Aralık 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Nisan 2025.
- ^ Nakano, S.; Itagaki, K.; Kadota, K. (2006). "Supernova 2006ov in M61". Central Bureau Electronic Telegrams (756): 1. Bibcode:2006CBET..756....1N. 17 Şubat 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi2 Ocak 2026.
- ^ Puckett, T.; Peoples, M.; Itagaki, K.; Nakano, S.; Boles, T.; Kadota, K. (2006). "Supernovae 2006ou, 2006ov, and 2006ow". International Astronomical Union Circular (8781): 2. Bibcode:2006IAUC.8781....2P.
- ^ "SN 2006ov". Transient Name Server. IAU. 22 Ocak 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Nisan 2025.
- ^ Nakano, S.; Kadota, K.; Wells, W. (2008). "Supernova 2008in in M61". Central Bureau Electronic Telegrams (1636): 1. Bibcode:2008CBET.1636....1N.
- ^ "SN 2008in". Transient Name Server. IAU. 28 Aralık 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Nisan 2025.
- ^ Nakano, S.; Itagaki, K.; Guido, E.; Nicolini, M.; Howes, N.; Kiyota, S.; Masi, G.; Catalano, P.; Vagnozzi, A.; Munari, U. (2014). "Supernova 2014dt in M61 = PSN J12215757+0428185". Central Bureau Electronic Telegrams (4011): 1. Bibcode:2014CBET.4011....1N.
- ^ "SN 2014dt". Transient Name Server. IAU. 21 Ocak 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Nisan 2025.
- ^ "SN 2020jfo". Transient Name Server. IAU. 23 Ekim 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Ekim 2021.
- ^ "A hungry starburst galaxy". ESA/Hubble Picture of the Week. Erişim tarihi: 29 Nisan 2014.
