Meslek yüksekokulu (Türkiye)
Meslek yüksekokulu, üst düzeyde uygulayıcı meslek elemanı yetiştiren yükseköğretim kurumlarıdır.[1]
İki yıl süreli eğitim verilmektedir. Mezun olma hakkı kazanan öğrencilere, bağlı bulunduğu üniversiteden ön lisans derecesinde diploma verilir.[2] Teknik bölümlerden mezun olan öğrenciler tekniker unvanı kazanır.[3]
Tarihçe
[değiştir | kaynağı değiştir]Meslek Yüksek Okullarının açılmasındaki amacı, sanayinin ihtiyacı olan ara kademe teknik elemanları yetiştirmektir Günümüze kadar mezun olanlarının sayısı yaklaşık 700.000 kadardır ve Türkiye´de eğitime, 1911 yılında, "Kondüktör Fen Mektebi" adıyla bir okulun kurulmasıyla başlamıştır.[4][5] 1922 yılında bu okulun adı" Nafıa Fen Mektebi" olarak değiştirilmiş ve öğrenim süresi ortaokulundan sonra iki yıl olarak tespit edilmiştir.[5] 1944 yılında aynı okula sanat ve Yapı Enstitüsü mezunları da alınarak okulun süresi iki yıl olarak tespit edildi ve mezunlara da " Fen Memuru" yerine tekniker unvanı verildi.[4] 1965 yılında biri Ankara'da diğeri İstanbul'da olmak üzere Tekniker Yüksek Okulu öğrenime açıldı.[4] 1968 yılında Tekniker okullarının tümü, 1971 yılında ise Tekniker Yüksek Okulları kapatıldı.[4] 1974-1975 öğrenim yılından itibaren Millî Eğitim Bakanlığına bağlı Meslek Yüksek Okulları açıldı.[6] Meslek Yüksek Okulları lise ve dengi okullardan sonra ilgili bölümlerde 2 yıl yüksek tahsil veren okullardır.[2] 1982 yılında Meslek Yüksek Okulları üniversitelere bağlandı.[7] Meslek Yüksek Okullarının açılma amacı; üniversite kapılarında yığınları önlemenin dışında gerçek anlamda sanayinin ihtiyacı olan ara kademe teknik elamanlarının öğretimini gerçekleştirmektedir.[8]
Türkiye'de ilk planlı ve düzenli teknikerlik eğitimi Millî Eğitim Bakanlığı, Talim ve Terbiye Kurulunun 59 sayılı kararı ile 1953 yılında başladı.[4] Daha sonra 1968 yılında o zamana kadar elde edilen hakları da ellerinden alınarak kapatılmıştır.[4] Kapatılmanın sonucu olarak binlerce tekniker mağdur edilmiş oldu. Meslek Yüksek Okullarının öğretim hayatına başlatılması kararı ile 1975 yılında okullar eğitim alanındaki yerini almış oldu.[9] Böylece teknikerlik eğitiminde yeni bir dönem başlatıldı. M.E.B bünyesinde eğitime başlayan Meslek Yüksek Okulları mezunları; Talim ve Terbiye Kurulunun 26.02.1982 gün ve 300.1862.82 sayılı görüşü ile 7 yıl sonra tekniker unvanına sahip olabildi.[4] Teknikerliğin kanunlaşması ise bundan tam on yıl sonra 12.05.1992 tarihinde 21226 sayılı resmi gazetede 3795 sayılı kanunun yayınlanması ile gerçekleşti.[3]
Meslek yüksekokullarına kayıt
[değiştir | kaynağı değiştir]Meslek Yüksek Okullarına kayıt yaptırabilmek için üniversite sınavından barajı geçmek gereklidir.[10] Türkiye'de yerleştirme işlemleri ÖSYM tarafından yayımlanan YKS kılavuzuna göre merkezi olarak yürütülür ve program koşulları ile kontenjanlar her yıl bu kılavuzda ilan edilir.[11] Adaylar geçmiş yıllara ait yerleştirme verilerini ve program profillerini YÖK Atlas üzerinden inceleyerek tercih yapabilir.[12] 2022'den itibaren ön lisans ve lisans programlarını tercihte merkezi baraj puanı uygulaması kaldırılmıştır. Yerleştirme ilgili yılın kılavuzunda açıklanan esaslara göre yapılır.[13] Bazı programlarda kılavuzda yer alan özel koşullar kapsamında sağlık raporu, boy ve kilo ölçütleri ya da belirli yeterlikler istenebilir. Bu koşullar ilgili program açıklamalarında belirtilir.[11]
Eğitim
[değiştir | kaynağı değiştir]Derslere alanlarında uzman öğretim görevlilerinin dışında üniversiteye bağlı öğretim üyeleri de girebilmektedir.[14] Teori kadar mesleki eğitime önem verilmiştir. Bu nedenle teknik imkânı yetersiz okullar meslek liselerinin laboratuvar ve atölyelerini kullanabilmektedir.[15] Her meslek yüksek okulunun belirli bir staj süresi vardır.[16] Stajı onaylanmayan öğrenciye tüm dersleri geçse bile mezuniyet hakkı tanınmamaktadır.[17] Ön lisans programları genellikle dört yarıyıldan oluşur ve toplamda 120 AKTS kredisi üzerinden yapılandırılır. Programlar çoğunlukla üniversitelere bağlı meslek yüksekokullarında yürütülür.[18][19] Müfredatlar TYYÇ 5. düzey yeterlilikleri ile uyumlu olacak şekilde tasarlanır. Bu çerçeve bilgi, beceri ve yetkinlik kazanımlarını tanımlar ve program çıktılarının ulusal ile uluslararası düzeyde tanınmasını destekler.[20][21] Uygulamalı eğitim modelleri kapsamında bazı meslek yüksekokullarında üç dönem okul ve bir dönem tam zamanlı işyeri uygulamasına dayalı 3+1 modeli ya da benzer şekilde 7+1 türü uygulamalar yürütülür. Bu modellerde öğrenciler ilgili sektörlerde belirli bir dönemi işyeri ortamında geçirir ve kazanımlar programın kredilendirilmiş bileşeni sayılır.[22][23] Başarı değerlendirmesi ve mezuniyet koşulları üniversitelerin ön lisans-lisans eğitim ve öğretim yönetmeliklerine göre belirlenir. Yaygın uygulamada öğrencinin tüm derslerini ve zorunlu stajını başarıyla tamamlaması, genel not ortalamasının en az 2,00 olması ve programın öngördüğü toplam krediyi tamamlaması beklenir. Bu esaslar üniversite yönetmeliklerinde ayrıntılandırılır.[24][25][26][27]
DGS
[değiştir | kaynağı değiştir]Öğrenciler, her yıl yapılmakta olan Dikey Geçiş Sınavı ile kendi branşında bir lisans bölümünde eğitimine devam etme hakkı kazanabilir.[28] Bu sınava girebilmek için mezun ya da son sınıf öğrencisi olmak gereklidir.[29]
İktisadi ve idari programlardan mezun olan öğrenciler Anadolu Üniversitesi İşletme veya İktisat Fakültelerinin 3. sınıflarına (Açıköğretim) sınava girerek dikey geçiş yapabilmektedir.[30] Diğer bölümlerden mezun olan öğrenciler ise bir yıl süreli hazırlık sınıfında lisans eğitimine başlar.[31] Hazırlık sınıfında almış olduğu tüm dersleri başarı ile geçmesi durumunda 3.sınıftan lisans eğitimine devam eder.[32] Öğrenciler, hazırlık sınıfında okurken üniversitenin tüm olanaklarından faydalanamayabilir. Örnek; SSK, öğrenci indirim kartları vb.[33]
Askerlik
[değiştir | kaynağı değiştir]Meslek Yüksek Okulu'ndan mezun olan reşit bireyler yedek astsubaylık yapabilmektedirler.[34]
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu md.3 ve md.10, Resmî Gazete, 06 Kasım 1981. "2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu" (PDF). Erişim tarihi: 9 Ekim 2025.
- ^ a b "ÖSYM Tanımlar". Erişim tarihi: 9 Ekim 2025.
- ^ a b "3795 sayılı Kanun". Erişim tarihi: 9 Ekim 2025.
- ^ a b c d e f g "Türkiye'de Mesleki ve Teknik Eğitimin Tarihsel Gelişimi". Erişim tarihi: 9 Ekim 2025.
- ^ a b "Yıldız Teknik Üniversitesi Tarihçesi". Erişim tarihi: 9 Ekim 2025.
- ^ "Kavak, Y. (1992). Meslek Yüksekokulları" (PDF). Erişim tarihi: 9 Ekim 2025.
- ^ "2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu" (PDF). Erişim tarihi: 9 Ekim 2025.
- ^ "Kavak, Y. (1992). Meslek Yüksekokulları" (PDF). Erişim tarihi: 9 Ekim 2025.
- ^ "Kavak, Y. (1992). Meslek Yüksekokulları" (PDF). Erişim tarihi: 9 Ekim 2025.
- ^ "Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS)". Erişim tarihi: 9 Ekim 2025.
- ^ a b "2025 YKS Yükseköğretim Programları ve Kontenjanları Kılavuzu". Erişim tarihi: 9 Ekim 2025.
- ^ "Yükseköğretim Program Atlası". Erişim tarihi: 9 Ekim 2025.
- ^ "YÖK duyurusu doğrultusunda baraj uygulamasının kaldırılması". Erişim tarihi: 9 Ekim 2025.
- ^ "2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu" (PDF). Erişim tarihi: 9 Ekim 2025.
- ^ "Okul-Sanayi İşbirliği Örnek Protokolü". Erişim tarihi: 9 Ekim 2025.
- ^ "Giresun Üniversitesi Meslek Yüksekokulları Staj Yönergesi" (PDF). Erişim tarihi: 9 Ekim 2025.
- ^ "İstanbul Medipol Üniversitesi MYO Staj Yönergesi" (PDF). Erişim tarihi: 9 Ekim 2025.
- ^ "Higher education in Turkey — Nuffic". Erişim tarihi: 9 Ekim 2025.
- ^ "Ön Lisans Diploma Eki örneği" (PDF). Erişim tarihi: 9 Ekim 2025.
- ^ "TYYÇ Kılavuzu 2024" (PDF). Erişim tarihi: 9 Ekim 2025.
- ^ "TYYÇ Uyumu ve Müfredat Revizyonu Kılavuzu" (PDF). Erişim tarihi: 9 Ekim 2025.
- ^ "3+1 İşyeri Uygulaması Eğitim Modeli Tanıtımı" (PDF). Erişim tarihi: 9 Ekim 2025.
- ^ "İşyerinde Uygulama Eğitimi Sunumu" (PDF). Erişim tarihi: 9 Ekim 2025.
- ^ "Ön Lisans ve Lisans Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliği — İzmir Ekonomi Üniversitesi". Erişim tarihi: 9 Ekim 2025.
- ^ "DEÜ Ön Lisans ve Lisans Öğretim ve Sınav Yönetmeliği". Erişim tarihi: 9 Ekim 2025.
- ^ "PAÜ Ön lisans ve Lisans Eğitim-Öğretim Yönetmeliği" (PDF). Erişim tarihi: 9 Ekim 2025.
- ^ "Ön Lisans Mezuniyet Koşulları — Anadolu Üniversitesi". Erişim tarihi: 9 Ekim 2025.
- ^ "2024 Dikey Geçiş Sınavı (DGS) Kılavuzu". Erişim tarihi: 9 Ekim 2025.
- ^ "2024 DGS Kılavuzu". Erişim tarihi: 9 Ekim 2025.
- ^ "AÖF Kılavuzu ve İntibak Bilgileri" (PDF). Erişim tarihi: 9 Ekim 2025.
- ^ "Yeditepe Üniversitesi Yatay-Dikey Geçiş ve İntibak Esasları" (PDF). Erişim tarihi: 9 Ekim 2025.
- ^ "AÖF Kılavuzu ve İntibak Bilgileri" (PDF). Erişim tarihi: 9 Ekim 2025.
- ^ "AÖF Dijital Öğrenci Kimlik Kartı Bilgilendirme". Erişim tarihi: 9 Ekim 2025.
- ^ "7179 sayılı Askeralma Kanunu md.5 ve md.9" (PDF). Erişim tarihi: 9 Ekim 2025.
Dış bağlantılar
[değiştir | kaynağı değiştir]- Teknikerler Birliği 13 Şubat 2008 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
 | Bir üniversite veya yüksek öğretim kurumu ile ilgili bu madde taslak seviyesindedir. Madde içeriğini genişleterek Vikipedi'ye katkı sağlayabilirsiniz. |