Merziye Davudova
Merziye Davudova | |
|---|---|
| Mərziyyə Davudova | |
 | |
| Doğum | Mərziyyə Yusif qızı Davudova 8 Aralık 1901 Astrahan, Astrahan Guberniyası, Rus İmparatorluğu |
| Ölüm | 6 Ocak 1962 (60 yaşında) Bakü, Azerbaycan SSC, Sovyetler Birliği |
| Defin yeri | Fahri Hiyabanı Mezarlığı |
| Milliyet | Azerbaycanlı |
| Etnik köken | Tatar |
| Uğraş | Oyuncu |
| Siyasi parti | Sovyetler Birliği Komünist Partisi |
| Evlilik | Abbas Mirza Şerifzade |
| Çocuk(lar) | Firengiz Şerifova |
| Akraba(lar) | Eldar Kasımov (büyük torunu) |
| Ödüller | Sovyetler Birliği Halk Sanatçısı (1949) Onur Rozeti Nişanı (1959) |
Merziye Davudova (Azerice: Mərziyyə Davudova, Tatarca: Мәрзия Йосыф кызы Давытова, 8 Aralık 1901, Astrahan - 6 Ocak 1962, Bakü), Azerbaycanlı-Sovyet tiyatro ve film oyuncusu. 1956-1961 yılları arasında Azerbaycan Tiyatro Derneği Başkanlığını yürüttü. 1936'da Azerbaycan SSC Halk Sanatçısı, 1949'da ise Sovyetler Birliği Halk Sanatçısı madalyası ile ödüllendirildi.
İlk yılları ve eğitimi
[değiştir | kaynağı değiştir]Marziye Davudova, 8 Aralık 1901'de Rus İmparatorluğu'na bağlı Astrahan Guberniyası'nın merkezi Astrahan'da, Sarevo Nehri kıyısında bulunan aynı adlı köyde Astrahan Tatarı bir ailede doğdu.[1] 1908-1912 yılları arasında köyündeki dört yıllık "Darültehsil" okulunda, 1912-1915 yılları arasında Galiya okulunda ve 1915-1918 yılları arasında İkbal Rus-Tatar okulunda eğitim gördü. Öğrencilik yıllarında, amatörler tarafından hazırlanan oyunlarda sahne alarak tiyatro faaliyetlerine başladı.
Kariyeri
[değiştir | kaynağı değiştir]1918'de oyunculuk yeteneği, o sırada Astrahan'ı ziyaret eden Azerbaycanlı oyuncu Hüseyin Arablinski tarafından fark edildi. Oyun ve kısa bir görüşmenin ardından Arablinski, Davudova'yı Bakü'de oyunculuk kariyerine devam etmeye davet etti.[2] 1920'de Azerbaycan'ın Bakü şehrine yerleşti ve Arablinski tiyatro topluluğuna katılarak Azerbaycan Devlet Akademik Milli Dram Tiyatrosu'nda oyunculuk yapmaya başladı.[3]
1920'lerden sonra, Fatma Muhtarova, Şevket Memmedova, Hakikat Rızayeva, Süreyya Kaçar, Münevver Kalenderli gibi Azeri oyuncuların sahne aldığı Azerbaycan sinemasına dahil oldu. Üzeyir Hacibeyov'un müzikal komedisi Arşin Mal Alan'da Gülçora, ardından da Teyze Cihan rollerini canlandırdı. Hüseyin Cavid'in "İblis" adlı oyununda Abbas Mirza Şerifzade ile birlikte rol alması, sahne kariyerinde yeni sayfalar açtı. Cafer Cabbarlı'nın Sevil adlı oyununda yer aldı. Cabbarlı Davudoav'nın sahnedeki performansı ile ilgili daha sonra "Merziye olgun bir sanatçı, bir usta. Oyuncunun, sahnedeki ruh haliyle tüm tiyatroyu etkileyen inanılmaz bir yeteneği var" ifadelerini kullandı.[4]
Davudova, Azerbaycan sinemasının gelişimine de önemli katkılarda bulundu. Hacı Kara, Bir Aile, Bakü'nün Işıkları, Bir Mahalleden İki Kişi, Köroğlu ve diğer birçok filmde rol aldı. 1956'dan ölümüne kadar sonuna kadar Azerbaycan Tiyatro Derneği'nin başkanlığını yaptı.[5]
1933 yılında "Azerbaycan SSC Onur Sanatçısı", 1936'da "Azerbaycan SSC Halk Sanatçısı", 1949'da Sovyetler Birliği Halk Sanatçısı, 1946 ve 1949'da iki kez Kızıl Bayrak İşçi Nişanı ve 1959'da Onur Rozeti Nişanı ile ödüllendirildi.[3][4]
Özel hayatı ve ölümü
[değiştir | kaynağı değiştir]Merziye Davudova, siyasi faaliyetleri ve bağlantıları nedeniyle Sovyetler Birliği'nde idam mangası tarafından kurşuna dizilerek öldürülen oyuncu ve yönetmen Abbas Mirza Şerifzade ile evlendi ve bu evlilikten oyuncu Firengiz Şerifova dünyaya geldi.[6][7] Davudova, ikinci evliliğini meslektaşı Ulvi Rajab ile yaptı. Bu evlilikten ise Rauf adında bir oğlu oldu. Ayrıca 2011 Eurovision Şarkı Yarışması birincisi Eldar Kasımov'un büyük anneannesidir.[8][9]
6 Ocak 1962'de Azerbaycan SSC'nin merkezi Bakü'de 60 yaşında hayatını kaybetti. Cenazesi Fahri Hiyabanı Mezarlığı'na defnedildi.[6]
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ "Bu gün Xalq artisti Mərziyə Davudovanın anım günüdür". az.baku-art.com (Azerice). Erişim tarihi: 18 Ocak 2026.
- ^ "Səhnəmizin sönməz ulduzu – Mərziyə Davudova". Azerbaycan Devlet Haber Ajansı (Azerice). 8 Aralık 2022. 5 Şubat 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Ocak 2026.
- ^ a b "Марзия Давудова". www.kino-teatr.ru. Erişim tarihi: 18 Ocak 2026.
- ^ a b "Azərbaycan teatrında ilk qadın aktrisalardan biri - Xalq artisti Mərziyyə Davudova". Azerbaycan Cumhuriyeti Kültür Bakanlığı (Azerice). Erişim tarihi: 18 Ocak 2026.
- ^ "Mərziyyə Davudova". Azerbaycan Millî Kütüphanesi. Erişim tarihi: 18 Ocak 2026.
- ^ a b "Təlatümlərdə keçən ömür". Azerbaycan (gazete) (Azerice). 1 Ocak 1970. Erişim tarihi: 18 Ocak 2026.
- ^ Magazine, Nargis (21 Kasım 2017). "Her Story: Mərziyyə Davudova - hər kəsə meydan oxuyan səhnədəki qadın". Nargis magazine | Журнал Nargis (İngilizce). 19 Şubat 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Ocak 2026.
- ^ "Эльдар Касумов раскрыл подробности личной жизни - ФОТО". 1news.az (Rusça). 30 Kasım 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Ocak 2026.
- ^ "Xalq artisti Firəngiz Şərifova vəfat etdi". Oxu.az (Azerice). 20 Şubat 2014. Erişim tarihi: 18 Ocak 2026.
- 1901 doğumlular
- Astrahan doğumlular
- 1962'de ölenler
- Bakü'de ölenler
- Tatar asıllı Azeriler
- Azeri kadın sinema oyuncuları
- Sovyet kadın sinema oyuncuları
- 20. yüzyılda Azeri kadın oyuncular
- Stalin Ödülü sahipleri
- SSCB Halk Sanatçıları
- Kızıl Bayrak İşçi Nişanı sahipleri
- Fahri Hiyabanı'nda defnedilenler
- Onur Rozeti Nişanı sahipleri