Meryem'in ölümü
Meryem'in ölümü (Yunanca: Κοίμησις Θεοτόκου, Koímēsis Theotokou, Slav dilleri: Успение Пресвятыя Богородицы, Uspenie Presvetia Bogoroditsi) Bizans sanatında Tanrıdoğuran Meryem'in ölüm anını işleyen sahneleri ve Meryem'in ölümünü anmak üzere kutlanan bayramı ifade eder. Ölümün yeniden doğuş anlamına geldiği Hristiyan algısı uyarınca, “Meryem’in Uykusu” olarak da söylenir. Kısaca Koimesis da denir.
Hristiyanlığın ilk yıllarında İsa'dan bağımsız olarak Meryem'den çok nadiren bahsedilekteydi; ancak Bizans İmparatorluğu'nun erken dönemlerinden itibaren Meryem'e duyulan ilgi arttı. Meryem'in ölümüne dair günümüze gelebilmiş en erken tarihli belge, 5. yüzyılın ikinci yarısına tarihlendirilen bir grup Süryanice metindir.[1] Koimesis, Bizans İmparatoru Mavrikios döneminde, 15 Ağustos'ta kutlanmaya başlanarak, sabit bayramlardan biri olmuştur.[1] Doğu Ortodoks Kilisesi, Doğu Katolik Kiliseleri ve Oryantal Ortodokslukta kutlanan büyük bayramlarındandır.
Sanat eserlerindeki koimesis sahnelerinde Meryem ölüm döşeğinde yatarken etrafı üzgün yüz ifadeli havarilerle çevrelenmiş olarak betimlenir. Meryem'in ruhu, İsa'nın kucağında durmakta olan küçük bir bebek olarak gösterilir. Kariye Müzesi'nin naos bölümünün girişinde yer alan Koimesis mozaiği, tipik bir örnektir.[2] Koimesis sahnelerinde bazen döşeğin önünde gömü töreni ile ilgili şamdan gibi objeler bulunur. Bazı geç dönem örneklerinde ise havariler döşeğin etrafında ve göklerdeki bulutların üzerinde olmak üzere aynı sahne içinde iki kez tasvir edilmiştir.[1]
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ a b c Barut, Ferda (30 Nisan 2014). "Bizans Sanatında "Koimesis" (Meryem'in Uykusu) Tasvirlerinin Kökeni ve İkonografisi". Sanat Tarihi Dergisi. 21 (2): 67-72. doi:10.29135/std.172560. ISSN 1300-5707. 11 Nisan 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi13 Ağustos 2025.
- ^ Ceylan, Cihan (2019). "Karşı reformasyon döneminde Meryem betimleri". İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü yüksek lisans tezi.
 | Hristiyanlık ile ilgili bu madde taslak seviyesindedir. Madde içeriğini genişleterek Vikipedi'ye katkı sağlayabilirsiniz. |
