Mehsetî Gencevî
Mahsati ya da Mahsati Gencevi (12 Mayıs 1089, Gence – yaklaşık 1181, Gence); 12. yüzyılda yaşamış, Fars edebiyatın en seçkin kadın temsilcilerinden biri ve Sufi Ahilik tarikatının bir üyesiydi.
Mahlas
[değiştir | kaynağı değiştir]"Mahsati" mahlasının kökeni hakkında birkaç rivayet bulunmaktadır:
- Bunlardan birine göre, Sultan Sencer ile yaptığı bir sohbet sırasında Menice, kendi çevresinde herkesten küçük ve görünmez olduğunu söyler. Sultan ise bu görüşe katılmayarak "to, meh-hasti" (yani "sen herkesten büyüksün") der. İnanışa göre bu ifade zamanla "Mahsati"ye dönüşerek onun mahlası olmuştur.
- Abbasgulu Ağa Bakıhanov'un Gülistan-i İrem adlı eserinin "Neticeler" bölümünde ileri sürdüğü varsayıma göre ise "Mahsati" kelimesi "mah" (ay) ve "siti" (hanım) sözcüklerinden oluşur ve "Büyük Hanım" anlamına gelir.[1]
UNESCO
[değiştir | kaynağı değiştir]2013 yılında UNESCO Genel Konferansı'nın 36. oturumunda, Mahsati Gencevi'nin doğumunun 900. yıl dönümünün dünya çapında kutlanması kararlaştırılmıştır.[2]
Edebi kişiliği
[değiştir | kaynağı değiştir]Kendisine atfedilen şiirlerin büyük çoğunluğu; temaları genellikle sevgilinin yokluğundan şikayet, sevgilinin ilgisizliği veya zulmü üzerine kurulu olan rubailerdir. Mahsati, açık saçık ve müstehcen dizeleriyle de tanınmıştır.[3]
Mahsati, Valeh Dağıstani (ö. 1756) tarafından yaklaşık 1747 yılında Delhi'de kaleme alınan tezkirede belirgin bir şekilde yer almaktadır. Bu döneme gelindiğinde Mahsati, Fars dilinin ilk ve en önde gelen kadın şairi olarak kabul ediliyordu.[4] Valeh, onun şiirleri üzerinde derinlemesine düşünmüş ve onu sadece bir kadın değil, önemli bir şair olarak görmüştür.[5] Valeh, Mahsati'yi "bir hayat kadını ve Sultan Sencer'in sevgilisi" olarak tanımlayan bir hikâyeyi nakleder. Sultan Sencer'in onun fiziksel güzelliğine hayran olduğunu ancak şairlik yeteneğinden daha çok etkilendiğini belirten Valeh, şu ifadeleri kullanmıştır:[6]
"Onun tek bir rubaisi bin divana bedeldir. Bir rubaisi altı ay boyunca virdim olmuştu; öyle ki uykumda bile onu sayıklardım ve yanımda uyuyan herkes bunu duyup uyanırdı. Gerçekten de bu rubai, Hakani gibi bir şairin belki ömründe bir kez yazabileceği türden bir şiirdir ve bu sözlerin samimiyeti, işinin ehli her şair için aşikârdır: Seninle olan ahdimi çok zayıf gördüm ve onu bozmayı uygun buldum. Bana reva gördüğün tüm o zulümleri eninde sonunda yaptın ya; keşke bunları çok daha önceden bilseydim."
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ "Əzizə Mikayılova Onomastik Vahidlərin Üslubi İmkanları" (PDF). Erişim tarihi: 1 Ocak 2026.
- ^ "World Poetry Day 2013 | United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization". www.unesco.org (İngilizce). Erişim tarihi: 1 Ocak 2026.
- ^ de Bruijn 1991, s. 85.
- ^ Sharma 2009, s. 155.
- ^ Sharma 2009, ss. 155–156.
- ^ Sharma 2009, s. 156.