Mat (ekipman)
Mat, kampçılıkta yer matı, uyku matı, ısı yalıtım matı, uyku şiltesi ya da rulo mat olarak da bilinir. Genellikle uyku tulumu ile birlikte kullanılan bu hafif ve taşınabilir uyku altlığı, yürüyüşçüler, sırt çantalı gezginler ve düşük bütçeli seyahat edenler arasında yaygındır.[1] Temel amacı, hem daha düz ve yumuşak bir yatma yüzeyi sağlamak hem de vücut ısısının zemine iletimini azaltarak ısı yalıtımı sunmaktır. Günümüzde mevcut olan tüm mat türleri, temel yalıtım malzemesi olarak hava kullanır.
En basit yer matı türü, yaklaşık yarım santimetre kalınlığında sünger benzeri bir köpükten yapılır. Matın boyutları genellikle bir uyku tulumu ile eşdeğerdedir ve biraz daha geniş olabilir. Köpükte dalga ya da kabartma gibi tasarımlar bulunabilir ancak bu farklılıklar matın yalıtım özelliklerini önemli ölçüde değiştirmez.
Yaygın inanışın aksine, matlar esas olarak konfor değil, vücut ısısının soğuk zemine geçmesini önlemek için kullanılır. Çoğu matta hava cepleri bulunur; hava, düşük ısı iletkenliği nedeniyle etkili ve ucuz bir yalıtkan olarak görev yapar.
Çeşitleri
[değiştir | kaynağı değiştir]Elle şişirilen matlar
[değiştir | kaynağı değiştir]Bu tür matlar, şişme yataklara benzer; kullanıcı tarafından ağızla ya da bir pompa aracılığıyla şişirilir. İç hava dolaşımı, yalıtımın azalmasına neden olabilir. Ancak bazı modellerde bölmelerle hava hareketi sınırlandırılır veya içi kaz tüyü ya da sentetik yalıtkanlarla doldurularak ısı kaybı azaltılır. Genellikle hafif ve küçük boyutlara sıkıştırılabilir olmaları nedeniyle yürüyüş ve kamp faaliyetlerinde tercih edilir.
Kendiliğinden şişen matlar
[değiştir | kaynağı değiştir]
Bu matlar, içlerinde açık hücreli köpük bulundurur. Valf açıldığında köpük genişler ve mat kendiliğinden şişer. İlk olarak Cascade Designs tarafından tasarlanmış ve patentlenmiştir. Patent süresi dolduktan sonra farklı üreticiler tarafından da piyasaya sunulmuştur. Hafif, dayanıklı ve taşınabilir olmaları sayesinde kampçılar arasında yaygındır.
Köpük matlar
[değiştir | kaynağı değiştir]Şişirme gerektirmeyen bu matlar, genellikle kapalı hücreli köpükten üretilir. Diğer matlara göre daha hafif ve delinmeye karşı daha dayanıklıdır. Bazıları kullanıcı isteğine göre kesilerek istenen boyuta getirilebilir. Yüzeyleri oluklu, yumurta kartonu benzeri ya da kabartmalı olabilir. Bu şekiller hem hava tutulumunu artırır hem de matın esnekliğini etkiler. Açık hücreli köpükler ise yumuşaklık sağlasa da su emme eğilimleri ve düşük yalıtım kapasiteleri nedeniyle dış ortamda nadiren tercih edilir.
Isı Yalıtım Değeri
[değiştir | kaynağı değiştir]Matların sıcak tutma kapasitesi, R-değeri ile ifade edilir. R-değeri yükseldikçe yalıtım gücü de artar. Uyku tulumu ve mat birlikte düşünülmeli, biri düşükse diğeriyle dengeleme yapılmalıdır. R-değeri 1 ile 10 arasında değişebilir ve ortam sıcaklığına göre uygun bir değer tercih edilmelidir.
| Hava/Zemin Sıcaklığı | Erkek için önerilen R-değeri | Kadın için önerilen R-değeri |
|---|---|---|
| 4 °C | 5 | 6 |
| -7 °C | 7 | 8 |
| -18 °C | 9 | 10 |
| -29 °C | 11 | 13 |
Zemin türü de yalıtım gereksinimini etkiler. Beton veya granit gibi ısıyı hızla ileten yüzeyler daha yüksek yalıtım isterken, kar, kuru yosun, toprak ya da tahta gibi doğal yüzeyler daha az R-değeri ile yeterli olabilir.[2]
Ayrıca bakınız
[değiştir | kaynağı değiştir]Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ "How to choose a sleeping pad". 25 Ocak 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Mart 2021.
- ^ "Yaygın Malzemelerin Isı İletkenliği". 25 Temmuz 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Haziran 2025.