Makkabiler Kitapları
Makkabiler Kitapları veya Sefer HaMakabim (Makabiler Kitabı), Seleukos İmparatorluğu'na karşı Yahudi isyanının liderleri olan Makkabilerin tarihini anlatır.
Liste
[değiştir | kaynağı değiştir]Makabiler Kitapları, Kitab-ı Mukaddes'in kanonik ve Deuterokanonik kitaplarını ifade eder:
- 1. Makabeler, aslen İbranice yazılmış ve yalnızca Yunanca çevirisi günümüze ulaşmıştır; MÖ 175'ten MÖ 134'e kadar Makkabiler'in tarihini anlatır.[1]
- 2. Makabeler, İbranice yazılmış daha eski bir tarihin Kireneli Yason'ın Yunanca özeti, Makabilerin MÖ 176'dan MÖ 161'e kadar olan tarihini anlatır.[1] Yehuda Makkabi'ye odaklanır ve ayrıca ölüler için duaları ve sunuları anlatır.
- 3. Makabeler, MÖ 3. yüzyılda[1] IV. Ptolemaios[2] tarafından yaklaşan şehitlikten kurtarılan Mısırlı Yahudilerin öyküsünü içeren bir Yunanca anlatı.
- 4. Makabeler, tutkunun aklın üstünlüğüne övgüler yağdıran ve Makkabi şehitlerini örnek olarak kullanan Yunan felsefi söylemidir.[2]
- 5. Makabeler, Makabilerin MÖ 186'dan MÖ 6'ya kadar olan tarihini anlatan Arapça bir metindir. Aynı başlık, zaman zaman Josephus'un Yahudi Savaşı'nın 6. kitabının Süryanice versiyonuna da atfedilir.[2][3]
- 6. Makabeler, muhtemelen 4. Makabeler ile kayıp bir kaynağı paylaşan Süryanice bir şiirdir.[3]
- 7. Makabeler, Makkabi Şehitleri ve anneleri tarafından yapılan konuşmaların dökümlerini içeren Süryanice bir metindir.[3]
- 8. Makabeler, Yunanca, Seleukos kaynaklarına dayanan isyanın kısa bir anlatımı, İoannis Malalas'ın Chronographia adlı eserinde korunmuştur (Ludwig A. Dindorf tarafından yapılan düzenlemede s. 206–207).[3][4]
İlk iki kitap Katolik Kilisesi tarafından kanonik olarak kabul edilir[5] ve ilk üç kitap Doğu Ortodoks Kilisesi tarafından kanonik olarak kabul edilir. Gürcü Ortodoks Kilisesi, 4. Makabeler'i de kanonik olarak kabul eden tek kilisedir. Diğer tüm kitaplar apokrif olarak kabul edilir. Ortodoks Tevhidi kanonu yukarıda listelenen kitapların hiçbirini içermez, bunun yerine yukarıda listelenen kitaplardan farklı olan üç Etiyopya Makabi kitabını(1. Mekabyan, 2. Mekabyan ve 3. Mekabyan) içerir. Ayrıca Megillat Antiohos ("Antiochus'un Parşömeni") başlıklı kanonik olmayan bir Yahudi eseri de vardır. Bu kitap, bazı sinagoglarda Yahudi bayramı Hanuka sırasında okunur. Kitabın "Makkabiler Kitapları" ile hiçbir ilgisi yoktur; sadece 1. ve 2. Makkabeler'de yer alan bazı alıntılara yer verir ve ayrıca 1. ve 2. Makkabiler'de anlatılan aynı olayları anlatır.[6]
Birinci ve İkinci Makabi Kitapları
[değiştir | kaynağı değiştir]Birinci ve İkinci Makabiler kitapları, belirgin biçimde farklı edebi üsluplarla yazılmış olsalar da benzer anlatılar içerirler.
Yazar, Birinci Makabiler'de, IV. Antiohos tarafından Yahudilere uygulanan zulmün nesnel bir tarihsel anlatımını sunar. Haşmonayim Hanedanı'nın yükselişini ve meşruiyetini ele alan eser, Makabi isyanının öncülerinden Yahudi rahip Matatyahu'nun hayatından bir kesit sunar. Birinci Makabiler'in sade üslubu, İbranice Tanah yazarlarından esinlenmiştir.
Buna karşılık, İkinci Makabiler'in yazarı, daha kısa ama birbiriyle örtüşen bir zaman diliminin (MÖ 180-161) oldukça dramatik, duygusal ve teolojik olarak yoğun bir anlatımını sunar. İkinci Makabiler'de yazar, Yehuda Makkabi ve onunla birlikte savaşan şehitleri şampiyonlar olarak tasvir eder; bunun sonucunda ilahi lütuf kazanırlar. Kitap iki mektupla başlar (Mektuplar I ve II), ancak bunlar anlatıya göre önemsizdir.[7]
Ayrıca bakınız
[değiştir | kaynağı değiştir]Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ a b c
Fairweather, William (1911). "Maccabees, Books of". Chisholm, Hugh (Ed.). Encyclopædia Britannica. 17 (11. bas.). Cambridge University Press. s. 198.
- ^ a b c "Maccabees, Books of, 3-5.". International Standard Bible Encyclopedia. Erişim tarihi: 7 Mayıs 2013 – BibleStudyTools.com vasıtasıyla.
- ^ a b c d Davila, James R. "The More Old Testament Pseudepigrapha Project" (PDF). University of St. Andrews. 12 Ekim 2013 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Mayıs 2013.
- ^ John Malalas, Chronographia. Edited by Ludwig A. Dindorf. Vol. 15 of Corpus Scriptorum Historiae Byzantinae. Bonn: Weber, 1831.
- ^ Jerusalem_Bible, 1966, "Introduction to the Books of Maccabees", p. 654
- ^ "Scroll of Antiochus". www.jewishvirtuallibrary.org. Erişim tarihi: 26 Eylül 2022.
- ^ Goldstein, Jonathan A. (1976). "Introduction," in I Maccabees. Garden city, New York: Doubleday & Company, Inc. ss. 12, 18–19, 24–26, 33, 79.
Dış bağlantılar
[değiştir | kaynağı değiştir]
- Makkabiler Kitapları, Encyclopedia Britannica
- Makkabiler Kitapları, İncil, Teoloji ve Kilise Edebiyatı Ansiklopedisi
- Makkabiler Kitapları, Katolik Ansiklopedisi
