Mağakya Ormanyan
Mağakya Ormanyan (Ermenice: Մաղաքիա Օրմանեան (11 Şubat 1841 - 19 Kasım 1918) 1896'dan 1908'e kadar İstanbul Ermeni PatriğidirAynı zamanda ilahiyatçı, tarihçi ve filologdu.
Hayatı
[değiştir | kaynağı değiştir]Boğos Ormanyan (vaftiz adı), Ermeni Katolik bir aileden geliyordu. Ermeni Katolik Kilisesi'ne katıldı, ardından Roma'da eğitim gördü, Kutsal Propaganda Fide Cemaati'nde Ermenice öğretmen olarak görev yaptı ve Birinci Vatikan Konsili'nde hazır bulundu.[1] In 1879 1879'da Ermeni Katolik Kilisesi'nden ayrıldı ve Ermeni Apostolik Kilisesi'nde rahip olarak kabul edildi.[2] 1880'de Erzurum'daki Ermenilerin Başpiskoposu oldu. 8 Haziran 1886'da Eçmiyazin'de tutuklandı. Patrik III. Matheos'un zorla istifasını izleyen 1888'den 1896'ya kadar İzmit yakınlarındaki Armaş Ermeni Semineri'nin başkanıydı.[3]
Ormanyan, selefinin Osmanlı makamları tarafından zorla istifa ettirilmesinin ardından 6 Kasım 1896'da Ermeni Ortodoks Kilisesi'nin İstanbul Patriği olarak seçilmiştir. Ocak 1903'te ayin sırasında bir saldırganın saldırısı sonucu omzundan yaralanmıştır.[4] Ermeni Meclisi'nin baskısı nedeniyle 1908'de görevden alınmış ve inme geçirmiştir. Rehabilitasyonunun ardından 2 yıl çalışmıştır. Yıllarca Kudüs'te, Patrik makamının boş olduğu bir dönemde, atanmayı umarak kalMıŞTIR. Kasım 1917'de Şam'a sürgün edilmiş ve Mayıs 1918'de İstanbul'a taşınmış; birkaç ay sonra da orada ölmüştür.
Yazılar
[değiştir | kaynağı değiştir]Ormanyan, Vrej Nersessian'ın "Ermeni Kilisesi'nin en yetkili tarihi [...] sadece kapsamlı ve doğru bilgiyle değil, aynı zamanda zıt ve farklı bakış açılarına karşı sempatik bir anlayış ve gerçek dini kavrayışla karakterize edilen" olarak tanımladığı Ermeni Kilisesi tarihiyle en çok hatırlanmaktadır.[5]
- Hayotsʻ ekeghetsʻin : ew ir patmutʻiwnĕ, vardapetutʻiwnĕ, araroghutʻiwnĕ, grakanutʻiwnĕ, u nerkay katsʻutʻiwnĕ (Ermenice). Constantinople. 1911. (View online.)
- English publication: The Church of Armenia: her history, doctrine, rule, discipline, liturgy, literature, and existing condition. 1st ed. Oxford (view online), 2nd. ed. Mowbray, London 1955; 3. ed Mowbray, London 1955; 3rd ed. St. Vartan Press, New York 1988. ed St. Vartan Press, New York 1988.
- Azgapatum (Ազգապատում, "National History"). 3 Bde., Tp. S. Jakobean, Jerusalem 1913-27, 2. 3 vols, Tp. P. Jakobean, Jerusalem 1913-27, 2 Aufl. Beirut 1959, Neuauflage Etschmiadsin 2001 Aufl Beirut in 1959, reprint Etschmiadsin 2001
- Ծիսական Բառարան, Մաղաքիա արքեպիսկոպոս Օրմանեան։ Կաթողիկոսութիւն Հայոց Մեծի Տանն Կիլիկիոյ, Անթիլիաս, 1979։
- A Dictionary of the Armenian Church. St. A Dictionary of the Armenian Church. St. Vartan Press, New York 1984 (Nachdruck 2006). 0-934728-12-7ISBN 0-934728-12-7 Vartan Press, New York 1984 (reprint 2006). 0-934728-12-7
- Dictionary of Rituals (arm.). Hayastan Publ., Yerevan 1992. 5-540-01482-0ISBN 5-540-01482-0
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ Murphy, Francesco Aran, Ecumenism Today, (Aldershot: Ashgate Publishing, 2008), 139.
- ^ Murphy, Francesco Aran, Ecumenism Today, 139.
- ^ Kostandyan, E. (2012). "Մաղաքիա Օրմանյանի գործունեությունը Էջմիածնի Գևորգյան ճեմարանում և Արմաշի դպրեվանքում (1887-1896 թթ.) [Maghakia Ormanyan's Work in Gevorgian Theological Academy in Echmidazin and in the Seminary of Armash (1887-1896)]". Lraber Hasarakakan Gitutyunneri (Ermenice), 2–3. Erivan: Armenian Academy of Sciences. ss. 14-31. ISSN 0320-8117.
- ^ "Latest intelligence - Attack on the Armenian Patriarch". The Times (İngilizce) (36982). Londra. 20 Ocak 1903. s. 3.
- ^ Nersessian, Vrej (1993). Armenia (World Bibliographical Series, Vol. 163). Oxford: Clio Press. s. 122.
