Lviv

Lviv
Львів
Lviv; Львів
Şehir
	Yukarıdan sağdan sola Lviv Tarihî Merkezi; Opera ve Bale Salonu; Uspenska Kilisesi; Azize Elsbeth Kilisesi; Kent Meydanı; Potocki Sarayı;
	; Bayrak ; Arma
	Sloganlar: "Lviv dünyaya açıktır"; "Semper fidelis" (tarihî)
	Lviv
Ülke	Ukrayna
Bölge	Lviv Oblastı
Kuruluş	1256
Magdeburg Yasası	1356
İdare
• Belediye Başkanı	Andriy Sadovyi
Yüzölçümü
• Şehir	148,9 km²
Rakım	296 m
Nüfus (2021)
• Şehir	717.486
• Yoğunluk	oto/km²
• Metropol	1.040.000
Zaman dilimi	UTC+02.00 (DAS)
• Yaz (YSU)	UTC+03.00 (DAYS)
Posta kodu	79000–79490
Alan kodu	+380 32(2)
	Resmî site; city-adm.lviv.ua

Lviv (Kırım Tatarcası: İlbav;^[2] Ukraynaca: Львів; Almanca: Lemberg; Lehçe: Lwów), Batı Ukrayna'nın en büyük, Ukrayna'nın ise nüfus bakımından beşinci büyük şehridir. Resmi verilere göre 2025 tahmini nüfusu 723.403'tür. Lviv Oblastı ve Lviv Rayonu'nun idari merkezidir ve Ukrayna'nın başlıca kültürel merkezlerinden biri olarak kabul edilir.^[3] Şehir, adını Rutenya Kralı Daniel'in en büyük oğlu olan Galiçyalı I. Leo'dan almıştır.

Lviv, 14. yüzyılda Kızıl Rutenya ve Galiçya tarihi bölgelerinin merkezi haline gelmiş, Halych, Chełm, Belz ve Przemyśl gibi kentlerin yerini almıştır. 1272–1340 yılları arasında Galiçya-Volhinya Krallığı'nın başkentiydi.^[4] 1340'ta bir veraset savaşı sonucunda Lehistan Kralı III. Casimir'in yönetimine geçti. 1356'da Kazimir, kente şehir hakları tanıdı. 1434'ten itibaren Polonya Krallığı'na bağlı Rutenya Voyvodalığı'nın bölgesel başkenti oldu.

1772'de Polonya’nın Birinci Paylaşımı'nın ardından şehir, Habsburg yönetimindeki yarı özerk ve Polonya ağırlıklı Galiçya ve Lodomerya Krallığı'nın başkenti hâline geldi. 1918'den sonra iki dünya savaşı arasındaki dönemde, İkinci Polonya Cumhuriyeti'ne bağlı Lwów Voyvodalığı'nın merkeziydi. Bu dönemde şehir Lwów Matematik Okulu, Lwów Tarih Okulu ve Lwów İktisat Okulu gibi oluşumlarla kültür, sanayi ve akademi alanlarında büyük bir gelişme gösterdi. 1939'daki Alman-Sovyet Polonya işgali sonrasında Lwów profesörleri katliamı yaşandı ve şehir nihayetinde Sovyetler Birliği'ne ilhak edildi.

Şehrin Arnavut kaldırımlı sokaklara sahip tarihi merkezi Rönesans, Barok, Neoklasisizm ve Art Nouveau mimari örneklerinden oluşan yapılarıyla, II. Dünya Savaşı sırasında Sovyet ve Alman işgallerini büyük ölçüde zarar görmeden atlatmıştır. Tarihi kent merkezi UNESCO Dünya Mirası Listesi'nde yer almakla birlikte, Rusya–Ukrayna savaşı nedeniyle tehlike altındaki miras alanları arasında da gösterilmektedir. Lviv, 1991 yılında Ukrayna'nın bağımsızlığını kazanmasıyla birlikte ülkenin bir parçası olmuştur.

Şehirde Lviv Üniversitesi ve Lviv Politeknik Üniversitesi gibi çok sayıda yükseköğretim kurumu ile çeşitli sanayi kolları bulunmaktadır. Ayrıca filarmoni orkestrası ile Lviv Opera ve Bale Tiyatrosu başta olmak üzere birçok önemli kültürel kuruma ev sahipliği yapmaktadır.^[5]

Tarihçe

13. yüzyılın ortalarında Galiçya Prensi Daniyel Romanoviç tarafından kurulan Lviv, tarihsel olarak günümüzde Ukrayna ve Polonya arasında bölünmüş bir bölge olan Galiçya'nın ana merkezi olmuştur. Doğu-batı rotalarını kontrol eden konumu ve Karpatlar üzerinden geçişleri kontrol etme fırsatı vermesi nedeniyle şehrin tarihi çok kanlı olmuştur.

1349'da Polonyalılar tarafından işgal edilen şehir,^[6] kısa zamanda Doğu ile ticaretin merkezi haline geldi. 1356'da Magdeburg Yasası ile ticari ayrıcalık elde elen kentteki ekonominin gelişmesiyle şehre Rutenler (Ukraynalılar), Ermeniler, Yahudiler ve Tatarlar göç etti.^[7]

1648'de Kazaklar, 1704'te İsveçliler ve 1772'de Polonya'nın ilk paylaşımında Avusturya tarafından kontrol ve adı Lemberg olarak değiştirilen şehir,^[8] 1914–15'te Rusya tarafından işgal edildi.

Kısa ömürlü Batı Ukrayna Ulusal Cumhuriyeti hükûmeti 1918'de Lviv'de ortaya çıktı, ancak Polonyalılar Ukrayna birliklerini şehirden sürdü ve kontrolü yeniden ele geçirdi. Lviv, 1939'da Sovyetler Birliği tarafından ele geçirildi ve Alman işgalinden sonra 1945'te Sovyetler tarafından ilhak edildi.

Galiçya prensi Daniyel Romanoviç tarafından kurulan kent, adını bu prensin oğlu Lev'den almıştır. Adı ilk kez 1266'da geçen Lviv, 1349'da Polonyalılar tarafından işgal edildi.^[6]

Lviv Pogromları^[9]

Eylül 1914'te Ruslar'ın eline geçen Lviv, Haziran 1915'te Avusturya-Almanya tarafından yeniden alındı.^[10] 1918-19'da Polonyalılar, Lviv'i Batı Ukrayna Halk Cumhuriyeti'nin başkenti yapmayı düşünen Ukraynalılar'ı buradan kovdular.^[11] 1920'de, Sovyet-Polonya Savaşı'ndan sonra Polonya'da kalan kent, İkinci Dünya Savaşı'na kadar Ukraynalılar'ın çıkardığı karışıklıkların merkezi oldu. 1939'da Polonyalılar, sırasıyla 10 Eylülde Alman Ordusu ve 21 Eylülde Sovyet Ordusu tarafından saldırıya uğradı ve ayın 22'sinde teslim olmak zorunda kaldı.

Bunun üzerine, SSCB'ye bağlanan Lviv, 30 Haziran 1941'de Wehrmacht tarafından yeniden işgal edildi, sonra 28 Temmuz 1944'te Kızıl Ordu tarafından geri alındı.^[12]

İklim

Lviv iklimi
Aylar	Oca	Şub	Mar	Nis	May	Haz	Tem	Ağu	Eyl	Eki	Kas	Ara	Yıl
En yüksek sıcaklık (°C)	13,8	17,7	22,4	28,9	32,2	33,4	36,3	35,6	34,5	25,6	21,6	16,5	36,3
Ortalama en yüksek sıcaklık (°C)	−0,1	1,3	6,3	13,6	19,4	22,0	23,9	23,5	18,3	12,9	6,0	0,9	12,3
Ortalama sıcaklık (°C)	−3,1	−2,2	2,0	8,3	13,7	16,4	18,3	17,6	13,0	8,1	2,6	−1,8	7,7
Ortalama en düşük sıcaklık (°C)	−6,1	−5,5	−1,7	3,6	8,4	11,3	13,2	12,5	8,4	4,1	−0,3	−4,6	3,6
En düşük sıcaklık (°C)	−28,5	−29,5	−25	−12,1	−5	0,5	4,5	2,6	−3	−13,2	−17,6	−25,6	−29,5
Ortalama yağış (mm)	40	44	45	53	89	89	96	76	67	51	48	48	746
Kaynak: Погода и климат^[13]

Kardeş şehirler

Şehir	Ülke	Yıl
New York	Amerika Birleşik Devletleri	1987
Kraków	Polonya
Winnipeg	Kanada	1973
Wrocław	Polonya
Eskilstuna	İsveç	1994
Banja Luka	Bosna-Hersek
Novi Sad	Sırbistan	1999
Freiburg im Breisgau	Almanya	1989
Sankt-Peterburg	Rusya	2006
Kutaisi	Gürcistan

Galeri

Lviv Opera ve Bale Salonu
Lviv Katolik Kilisesi
Lviv tren istasyonu
Rynok Meydanı
Lviv Üniversitesi
Lviv Aziz George Katedrali
Latin Katedrali
Dominik Katedrali'nin içi
Geleneksel Lviv kahvesi
Lviv Belediye Binası ve Meydanı
Lviv Rum Katolik Kilisesi

Kaynakça

^ Poznaniak (9 Haziran 2006), Coat of Arms of Lwów between 1918-1939, 31 Ağustos 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi2 Şubat 2022
^ https://medeniye.org/lugat 11 Ocak 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
^ "Те, чого ніколи не було в Україні: Уряд затвердив адмінтерустрій базового рівня, що забезпечить повсюдність місцевого самоврядування". decentralization.gov.ua. 14 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Aralık 2021.
^ Perfecky, George A. (1973). The Galician-Volynian Chronicle. Munich: Wilhelm Fink Verlag. OCLC 902306
^ I hid=17 "Archives" |url= değerini kontrol edin (yardım). 25 Şubat 2010 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Mart 2021.
^ ^a ^b Jackson, Peter (2005). The Mongols and the West, 1221-1410. Harlow, İngiltere: Pearson Longman. s. 210. ISBN 978-0-582-36896-5.
^ Wyrozumski, Jerzy (1999). Dzieje Polski piastowskiej. Kraków, Polonya: Fogra. s. 327. ISBN 83-85719-38-5.
^ Walford, Adrian (2000). Encyclopedia of the Middle Ages. Chicago, Ill.: Routledge. s. 879. ISBN 1-57958-282-6.
^ Paluch, Andrzej K. (1992). The Jews in Poland. Krakow: Jagiellonian University Press. s. 252. ISBN 978-8390771519.
^ Buttar, Prit (2017). Germany ascendant: the Eastern Front 1915. Oxford, Birleşik Krallık: Oxford University Press. ISBN 9781472819376.
^ Barański, Marek Kazimierz (2005). Dynastia Piastów w Polsce (Lehçe) (1. bas.). Varşova: Wydawn. s. 502. ISBN 83-01-14578-1.
^ Hrytsak, Yaroslav. "Lviv: A Multicultural History through the Centuries". Harvard Ukrainian Studies. 24: 54.
^ "Pogoda.ru.net" (Rusça). Weather and Climate (Погода и климат). Mayıs 2011. 14 Aralık 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Aralık 2019.

Wikimedia Commons'ta Lviv ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.

Ukrayna'daki bir yerleşim yeri ile ilgili bu madde taslak seviyesindedir. Madde içeriğini genişleterek Vikipedi'ye katkı sağlayabilirsiniz.

[1] Poznaniak (9 Haziran 2006), Coat of Arms of Lwów between 1918-1939, 31 Ağustos 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi2 Şubat 2022

[2] ttps://medeniye.org/lugat 11 Ocak 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.

[3] "Те, чого ніколи не було в Україні: Уряд затвердив адмінтерустрій базового рівня, що забезпечить повсюдність місцевого самоврядування". decentralization.gov.ua. 14 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Aralık 2021.

[4] Perfecky, George A. (1973). The Galician-Volynian Chronicle. Munich: Wilhelm Fink Verlag. OCLC 902306

[5] I hid=17 "Archives" |url= değerini kontrol edin (yardım). 25 Şubat 2010 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Mart 2021.

[jackson2005-6] Jackson, Peter (2005). The Mongols and the West, 1221-1410. Harlow, İngiltere: Pearson Longman. s. 210. ISBN 978-0-582-36896-5.

[wyrozumski-7] Wyrozumski, Jerzy (1999). Dzieje Polski piastowskiej. Kraków, Polonya: Fogra. s. 327. ISBN 83-85719-38-5.

[walford-8] Walford, Adrian (2000). Encyclopedia of the Middle Ages. Chicago, Ill.: Routledge. s. 879. ISBN 1-57958-282-6.

[9] Paluch, Andrzej K. (1992). The Jews in Poland. Krakow: Jagiellonian University Press. s. 252. ISBN 978-8390771519.

[buttar2017-10] Buttar, Prit (2017). Germany ascendant: the Eastern Front 1915. Oxford, Birleşik Krallık: Oxford University Press. ISBN 9781472819376.

[baranski-11] Barański, Marek Kazimierz (2005). Dynastia Piastów w Polsce (Lehçe) (1. bas.). Varşova: Wydawn. s. 502. ISBN 83-01-14578-1.

[12] Hrytsak, Yaroslav. "Lviv: A Multicultural History through the Centuries". Harvard Ukrainian Studies. 24: 54.

[pogoda-13] "Pogoda.ru.net" (Rusça). Weather and Climate (Погода и климат). Mayıs 2011. 14 Aralık 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Aralık 2019.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]