Liken skleroz
 | |
| Liken sklerozusun karakteristik subepitelyal sklerozunu gösteren Mikrograf (görüntünün sağında/altında). H&E boyama. | |
| Uzmanlık | Jinekoloji, Üroloji  |
|---|---|
| Belirtiler | Tipik genital deri: morumsu bir alanla çevrili, parlak, hafif kırışık, soluk beyaz lekeler, kaşıntılı, deri incelmesi, yara izi[1] |
| Komplikasyon | İdrar yaparken ağrı, dışkılamada isteksizlik, cinsel sorunlar, fimosis, %5'ten az skuamöz hücreli cilt kanseri riski[1] |
| Risk faktörü | Kemik iliği nakli[1] |
| Tanı | Muayene, deri biyopsisi[1] |
| Tedavi | Topikal steroidler[1] |
| İlaç | Merhemler: klobetazol, takrolimus, pimekrolimus[1] |
Liken skleroz (LS), esas olarak genital bölgeyi etkileyen uzun süreli, iltihaplı bir cilt hastalığıdır.[1] Genellikle düzensiz, düz tepeli küçük şişlikler olarak başlar ve daha sonra morumsu bir alanla çevrili parlak, hafif kırışık, soluk beyaz yamalar haline gelir.[1] Aşırı kaşıntılıdır ve kaşıma, cildin incelmesine, küçük kesiklere ve yara izlerine neden olabilmektedir.[1] Vulva veya peniste küçük kan damarları görülebilir.[2] Peniste pigmentasyon kaybı yaygın bir durumdur.[1] Başka yerlerde nadiren görülen hastalık, sırtın üst kısmında veya göğüs kısmında nadiren görülebilmektedir.[1] Bazen hiçbir belirti göstermemektedir.[1] İdrar yaparken ağrıya, vajinal akıntıya, dışkılamada isteksizliğe, cinsel sorunlara yol açabilir ve cilt kanseri riskinin artmasına sebep olabilir.[2]
Hastalığın sebebi bilinmemektedir.[2] Muhtemelen enfeksiyon, travma ve genital bölgenin nemli olma eğilimi nedeniyle tetiklendiği düşünülen hastalığın[2] tetikleyicilerinden biri kemik iliği nakli olması duurmu da değerlendirilmektedir.[1] Trans bireylerde cerrahi bölgelerde de ortaya çıkabilir.[1]
Tanı genellikle muayene ile konur.[2] Kalın dermal kollajen ve ince epidermis gösteren deri biyopsisi ile doğrulanabilir.[2] LS, guttat morfea, liken planus ve liken simpleks kronikusa benzer görüntüdedir.[1] Tedavi güçlü topikal steroidleri içerir.[2] Bazen, özellikle çocuklarda, daha fazla tedaviye gerek kalmadan düzelir.[2]
Liken skleroz, yetişkin kadınların yaklaşık %1,7'sini etkiler.[1] Genellikle ergenlikten önce ve menopozdan sonra ortaya çıkan hastalık[2] erkeklerde ise her yaşta ortaya çıkabilir.[2] Afroamerikalılar daha az sıklıkla etkilenmektedir.[1] Kadınların üçte biri kadarında bu hastalıkla birlikte başka bir otoimmün hastalığa rastlanmaktadır.[1] %17'sinde sedef hastalığı mevcuttur.[1] Liken skleroz ve atrofik ilk olarak 1887 yılında Dr. Hallopeau tarafından tanımlanmıştır.[3]
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ a b c d e f g h i j k l m n o p q r s James, William D.; Elston, Dirk; Treat, James R.; Rosenbach, Misha A.; Neuhaus, Isaac (2020). "11. Pityriasis rosea, pityriasis rubra pilares, and other papulosquamous and hyperkeratotic diseases". Andrews' Diseases of the Skin: Clinical Dermatology. 13th (İngilizce). Edinburgh: Elsevier. ss. 227-229. ISBN 978-0-323-54753-6. 2023-07-09 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2023-07-07.
- ^ a b c d e f g h i j Wakelin, Sarah H. (2020). "22. Dermatology". Randall, David; Waterhouse, Mona (Ed.). Kumar and Clark's Clinical Medicine. 10th (İngilizce). Elsevier. ss. 667-668. ISBN 978-0-7020-7870-5. 2021-12-11 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2021-12-11.
|ad=eksik (yardım) - ^ Hallopeau, H (1887). "Du lichen plan et particulièrement de sa forme atrophique: lichen plan scléreux". Ann Dermatol Syphiligr (Paris) (8): 790–791.